Oxford United “United 93” liboslarini savdodan olib tashladi
Oxford United o‘zining yangi “Campus Clothing” kiyimlar liniyasini do‘konlaridan ham, onlayn savdodan ham shoshilinch ravishda olib tashladi. Sabab bitta, ammo juda og‘ir: “United 93” yozuvi.
Klub dizaynerlari bu yozuv orqali jamoaning 1893-yilda asos solinganini nishonlashni maqsad qilgan edi. Orqa tomonga yirik qilib tushirilgan “United 93” — g‘oya shunchaki tarixiy sana atrofida qurilgan brend elementi bo‘lishi kerak edi.
Ammo aynan shu ikki so‘z va raqam birikmasi butunlay boshqa, ancha fojeali tarixni eslatadi. “United 93” — 2001-yil 11-sentabr xurujlari chog‘ida o‘g‘irlab ketilgan United Airlines Flight 93 samolyotining chaqiruv belgisi.
Bu raqamlar futbol maydonidan ancha uzoqda, Shanksville (Pennsylvania) yaqinidagi dalada yakun topgan fojea bilan bog‘liq. 2001-yil 11-sentabr kuni bortdagi 44 kishi halok bo‘ldi. Yo‘lovchilar va ekipaj a’zolari terrorchilarga qarshi kurashishga uringan, samolyot esa, taxminlarga ko‘ra, Washington D.C.dagi Kongress binosiga yo‘naltirilgan hujumni to‘xtatgan holda, qishloq hududiga qulagan.
Bu voqea keyinchalik 2006-yilda suratga olingan, tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan “United 93” hujjatli-badiiy filmi orqali yanada keng esga olinadigan bo‘ldi. Shundan beri bu nom nafaqat aviakompaniya yoki reys raqami, balki qarshilik va fojia ramziga aylangan.
11-sentabr xurujlari ko‘lami butun dunyo xotirasiga muhrlangan: 19 nafar Al-Qaeda a’zosi to‘rtta yo‘lovchi samolyotini o‘g‘irlab, New Yorkdagi World Trade Center egizak minoralarini vayron qildi, Pentagonka zarba berdi, to‘rtinchi samolyot — aynan United 93 — esa, yo‘nalishi o‘zgargan holda, maqsadiga yetmay qulagan.
Shu sababli “United 93” atamasi bilan istalgan, hatto butunlay tasodifiy to‘qnashuv ham xalqaro miqyosda nihoyatda og‘riqli qabul qilinadi. Oxford United uchun esa bu — bozorga chiqarilgan oddiy yangi kolleksiya emas, jamoatchilik sezgirligini hisobga olmagan, katta miqyosdagi nazorat xatosi bo‘lib chiqdi.
Klub rahbariyati endi zararni minimallashtirish emas, obro‘ni tiklash haqida o‘ylamoqda. “Campus Clothing” liniyasining butunlay savdodan olinishi, qolgan ombor zaxiralari bekor qilinishi moliyaviy yo‘qotishlarga olib kelishi aniq. Lekin qaror qabul qiluvchilar uchun bu yerda asosiy masala – raqamlar emas, klub nomi va uning atrofidagi hurmat bo‘ldi.
Endi Oxford United ichki jarayonlarni tubdan ko‘rib chiqishga majbur. Merchandising tasdiqlash tizimi qayta quriladi, dizayn va matnlar bo‘yicha nazorat bosqichlari ko‘payadi. Bir qarashda oddiy ko‘ringan yozuv butun klubni global fojea xotirasi bilan bog‘lab qo‘yishi mumkinligi aniq bo‘lib qoldi.
Bu voqea EFL va undan tashqaridagi boshqa klublar uchun ham jonli ogohlantirish bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Asos solingan yil, qisqartmalar, “zamonaviy” brend o‘yinlari — bularning bari libosda chiroyli ko‘rinishi mumkin, ammo tarixiy kontekstni bilmagan holda tanlangan har bir raqam va so‘z bir kunda klubni butunlay boshqa, juda nozik mavzu markaziga olib chiqib qo‘yishi mumkin.
Savol endi bitta: boshqa klublar bu saboqni uzoqdan turib tushunadimi yoki o‘xshash xatoni o‘z boshidan kechirishni kutyaptimi?
