Yangi Zelandiyaning FIFA prezidenti Infantino atrofidagi bo‘linishga qarshi chiqishi
Futbol siyosatidagi chiziqlar tobora keskinlashmoqda. Endi ulardan birini Yangi Zelandiya o‘zi uchun aniq chizib oldi.
New Zealand Football (NZF) juma kuni rasmiy bayonot bilan chiqib, FIFA prezidenti Gianni Infantino uchun o‘z yordamini qaytarib olganini ma’lum qildi. Bu qaror nafaqat shaxsga nisbatan ishonch masalasi, balki butun mintaqa siyosatiga qarshi ochiq chiqish sifatida qabul qilinmoqda: Yangi Zelandiya shu bilan Okeaniya futbolini boshqaruvchi tashkilot – Oceania Football Confederation (OFC) pozitsiyasidan ochiqchasiga chetga chiqdi.
NZF bayonotida keskin ohang yashirilmagan: tashkilot FIFA ichidagi “qaror va harakatlar ishonchning yemirilishi va xalqaro futbol ichida bo‘linishning kuchayishiga olib kelgani”ni ta’kidladi va ishonchni tiklash uchun “mustaqil tekshiruv zarur”ligini ochiq aytdi.
Ularning fikricha, aynan hozirgi pallada barcha a’zo assotsiatsiyalar kuchli boshqaruv, javobgarlik va shaffoflikni talab qilish uchun noyob imkoniyatga ega. Global o‘yinning boshqaruviga bo‘lgan ishonch shu tamoyillarga tayanadi, degan pozitsiyani Yangi Zelandiya aniq qo‘ydi.
FFE rejasi va chuqurlashayotgan ishonchsizlik
Mo‘’jaz bozor – katta mojaro. FIFA’ning yaqinda bekor qilingan xususiy investitsiya rejasi, ya’ni uchinchi tomon investorlarini FIFA Forward Enterprise (FFE) deb nomlangan tijoriy sho‘ba korxonasiga ulushdor sifatida jalb qilish g‘oyasi allaqachon keskin bahslar uyg‘otgan edi.
NZF aynan shu loyihaga oid barcha jarayonlarni mustaqil tekshirishni talab qildi. Ularningcha, bu rejaning o‘zi emas, balki uning atrofidagi jarayonlar, qabul qilish usuli va shaffoflik darajasi savol ostida.
Shu paytda Okeaniya futbolining rasmiy organi – OFC – butunlay boshqa ohangda gapirdi. Ular FFE taklifidan voz kechilganini olqishlab, Infantino rahbariyati ostida so‘nggi o‘n yillikda mintaqada erishilgan “rivojlanish”ni e’tirof etdi va FIFA’ni rejalashtirilayotgan ko‘rib chiqishni zarur o‘zgarishlarni aniqlash va joriy etish uchun imkoniyat sifatida ishlatishga undadi.
Ya’ni, Okeaniya rasmiy chizig‘i Infantino bilan birga qolmoqda. Yangi Zelandiya esa bu safdan chiqib ketdi.
Dunyo futboli ikki frontga bo‘lingan
Infantino atrofida hosil bo‘lgan siyosiy frontlar endi yashirin emas. Mintaqaviy konfederatsiyalar va alohida assotsiatsiyalar uning 2027 yildagi qayta saylanishi masalasida aniq lagerlarga bo‘linib bo‘ldi.
Bir tomonda – o‘zgarish talab qilayotganlar. Yevropa futboli boshqaruv organi UEFA, Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi mintaqasini birlashtirgan CONCACAF, shuningdek Asian Football Confederation (AFC) rahbariyat almashinishi tarafdori ekanini bildirdi.
Boshqa tomonda – Infantino’ni ochiq qo‘llab-quvvatlayotganlar. Janubiy Amerika konfederatsiyasi CONMEBOL va Afrika futbolining markazi bo‘lgan Confederation of African Football (CAF) amaldagi prezidentga suyanchiq bo‘lib turibdi. U 2016 yilda FIFA tepasiga kelganidan beri ilk bor shunchalik keskin qarama-qarshilikka yuz tutmoqda.
Milliy assotsiatsiyalar safi kengaymoqda
Yangi Zelandiyaning qarori bo‘sh joyga tushgani yo‘q. U allaqachon shakllanib bo‘lgan, tobora kengayayotgan safga qo‘shildi, xolos.
Dastlabki signalni Wales, Finland, Serbia va Sweden berdi – ular Infantino’ni keyingi muddatga qo‘llab-quvvatlamasligini ochiq aytdi. Ortidan England, Jordan, Albania, Republic of Ireland va Norway o‘z pozitsiyasini e’lon qildi. Norway bundan ham uzoqqa borib, Infantino iste’foga chiqishi kerakligini talab qildi.
Ammo boshqa tomonda ham jimlik yo‘q. Paraguay, jahon chempionati finalchisi Argentina va turnir hamkash mezbonlaridan biri bo‘lgan Mexico amaldagi FIFA prezidentini ochiq himoya qilmoqda.
Bo‘linish endi faqat konfederatsiyalar darajasida emas, milliy assotsiatsiyalar ichida ham chiziqlar chizayotganini ko‘rsatmoqda.
Siyosiy sahnaga Trump chiqdi
Bu bahsga endi futboldan tashqaridagi eng yirik siyosiy sahnalardan biri ham qo‘shildi. Infantino yaqinda o‘zining yaqin do‘sti Donald Trumpdan ham ochiq ko‘mak oldi.
Truth Social platformasida yozgan murojaatida AQSh prezidenti FIFA’ni Infantino’dan voz kechsa, “dahshatli xato qiladi”, deb ogohlantirdi. Uning ta’kidlashicha, amaldagi prezident “to‘rt barobar muvaffaqiyatliroq” bo‘lgan jahon chempionatiga rahbarlik qilgan va agar u ketadigan bo‘lsa, turnir hech qachon bu darajada “muvaffaqiyatli yoki daromadli” bo‘lmaydi.
Trumpning bu aralashuvi allaqachon siyosiy tus olgan bahsni yanada qizitdi. Endi gap faqat FIFA ichidagi boshqaruv va shaffoflik haqida emas, global siyosiy maydonda kim kimni qo‘llab-quvvatlayotgani haqida ham bormoqda.
Oldinda turgan savol
Infantino 2027 yilda yana saylovga tushishga hozirlik ko‘rayotgan bir paytda, Yangi Zelandiyaning qarori ramziy ahamiyat kasb etadi. Bu – kichik mintaqaning katta tizimga qarshi ochiq isyoni emas, balki ishonch tanazzuli qay darajaga yetganini ko‘rsatuvchi signal.
Endi asosiy savol shuki: FIFA a’zolari bu bo‘linishni yangi boshqaruv modeli uchun imkoniyatga aylantira oladimi yoki global o‘yin hali uzoq vaqt siyosiy frontlar orasida uzilib-qirqilib qoladimi?
