Xudo Qo‘li to‘pi: Maradonaning tarixiy goli auksionda
1986 yil yozida Mexico City osmonida aylangan bitta oq to‘p futbol tarixini butunlay o‘zgartirdi. Endi esa o‘sha to‘p — Diego Maradona “Xudo Qo‘li” goli va “Asr goli”ni urgan to‘p — AQShda kimoshdi savdosiga chiqmoqda va kutilayotgan narx aql bovar qilmaydi: 10 million AQSh dollari.
Texas shtatida joylashgan Heritage Auctions uyni bu relikviyani 21–23 avgust kunlari savdoga qo‘yadi. Boshlang‘ich stavka allaqachon baland: 2,5 million dollar. Uyning sport bo‘yicha vitse-prezidenti Dan Imler bu to‘pni qisqa, lekin aniq ta’rifladi: uningcha, bu “futbol olamidagi eng tarixiy to‘p”.
Bitta to‘p, ikki afsona
Estadio Azteca. Chorak final. Argentina – England. Futbol tarixidagi eng bahsli lahzalardan biri aynan shu yerda tug‘ildi.
Maradona jarima maydoni ichida sakrab chiqdi, qo‘lini nozik, ammo yetarlicha baland ko‘tardi va to‘pni darvozabon ustidan ichkariga “yo‘naltirdi”. Hakamlar ko‘rmadi, inglizlar norozilik bildirdi, lekin hisob tablosi o‘zgardi: gol sanaldi. Argentina oldinga chiqdi va yakunda 2:1 hisobida g‘alaba qozondi.
O‘yin tugagach, Maradona dunyo matbuotiga futbol tarixiga muhrlangan iborani aytdi: bu gol “yarim Maradonaning boshi, yarim Xudoning qo‘li” bilan urilgani haqida. Argentina keyinroq o‘sha turnirni yutib, Jahon chempioni bo‘ldi. “Xudo Qo‘li” esa faqat bahs emas, balki butun bir avlodning futbol haqidagi tasavvurini belgilab bergan ramzga aylandi.
Ammo shu to‘p faqat mojaroli golni eslatmaydi. O‘sha o‘yinning ikkinchi bo‘limida Maradona yana bir bor maydon markazida to‘pni qabul qildi va butun England mudofaasini bitta uzun, telbalarcha reyd bilan yorib o‘tdi. Bir, ikki, uch himoyachi yiqildi yoki chalg‘idi, darvozabon ham aldandi. U esa xotirjam zarba berdi. Bu gol keyinchalik “Goal of the Century” — “Asr goli” deb nom oldi.
Narx emas, og‘irlik
Bugun o‘sha to‘p vitrinaga emas, auksion zaliga chiqmoqda. Raqamlar ulkan: sakkiz xonali summa kutilmoqda. Lekin bu yerda gap faqat pulda emas.
Bu to‘p atrofida futbol siyosatga, adolat hissiyotga, iste’dod esa cheksiz bahsga aylanib ketgan kunning izi bor. Argentina uchun — g‘urur va qasos timsoli. England muxlislari uchun — hanuz og‘riqli xotira. Neytral tomoshabin uchun esa — sport tarixidagi eng kuchli dramatik sahnalardan biri.
Heritage Auctions bu lotni e’lon qilar ekan, aslida bitta savolni ham o‘rtaga tashlayapti: futbol xotiralariga narx qo‘yish mumkinmi? Yoki bu kabi buyumlar allaqachon oddiy kolleksiya predmetidan chiqib, milliy va global xotira darajasiga ko‘tarilib bo‘lganmi?
Javobni endi auksion zalidagi raqamlar beradi. Ammo bitta narsa allaqachon aniq: Maradona allaqachon tarixga narx qo‘yib bo‘lmaydigan darajada kirib bo‘lgan. Endi navbat uning to‘pida.
