WNBPA va trans-sportchilar: Bahs va pozitsiyalar
Ayollar professional basketbolida trans-sportchilar atrofidagi bahs tobora keskinlashar ekan, WNBPA o‘z pozitsiyasini aniq qilib qo‘ydi. Assotsiatsiya juma kuni tarqatgan bayonotida ligadagi turli qarashlar va hayotiy tajribalarni e’tirof etgan holda, qadriyatlar chizig‘ini ham belgilab berdi.
“Biz 200 dan ortiq o‘yinchini ifodalaymiz – ularning har biri o‘ziga xos hayotiy tajriba, madaniyat, turmush tarzi va fikrga ega. Biz adolat, tenglik, xilma-xillik va inklyuziyani quchoq ochib qabul qilamiz. Aynan shu qadriyatlar ayollar sportini himoya qilishga va o‘zgarishlar yaratishga imkon beradi”, deyiladi WNBPA bayonotida.
So‘nggi haftalarda liga atrofidagi muhit keskinlashib ketdi. Sababi ma’lum: Sophie Cunninghamning trans-sportchilar haqidagi keskin fikrlari.
Cunningham so‘zi ortidan kelgan javob
Cunningham yaqinda chop etilgan maqolada yosh sportchilarni himoya qilish haqida gapirar ekan, “yosh qizlar sportda biologik erkaklarga qarshi raqobatlashmasligi kerak”ligini ta’kidladi.
“Men yosh qizlarni, kiyinish xonasidagi qizlarni, sportdagi qizlarni himoya qilmoqchiman. Ular biologik erkaklarga qarshi o‘ynashga majbur bo‘lmasligi kerak”, degan u o‘z fikrida qat’iy turib.
Uningcha, bu masala avvalo bolalarni – “shu toifaga kiradigan kichik qizaloqlarni” himoya qilish bilan bog‘liq. Aynan shu jumlalar ortidan liga ichida keskin chiziq chizildi: bir tomonda Cunninghamni qo‘llab-quvvatlayotganlar, ikkinchi tomonda esa uning qarashlariga ochiqchasiga qarshi chiqayotganlar.
WNBPA bayonoti esa aynan shu fon ostida paydo bo‘ldi. Matnda nafaqat qadriyatlar, balki nafrat tiliga nisbatan qat’iy munosabat ham bildirildi.
“Har qanday shaxs yoki guruhga, jumladan transgender odamlarga nisbatan nafrat, haqorat va yovuzlashtirish faqat qo‘rquv, bo‘linish va zarar keltiradi. Biz og‘ir suhbatlardan qochmaymiz. Lekin siyosiy o‘yinlarda qo‘g‘irchoq bo‘lmaymiz”, deyiladi bayonotda.
Nizoni kuchaytirgan jestlar va namoyishlar
Cunninghamning gaplari ommaga chiqqanidan beri, ko‘plab o‘yinchilar va murabbiylar o‘yin oldidan ham, o‘yin paytida ham, undan keyin ham o‘z pozitsiyasini yashirmayapti. Ko‘pchilikning ohangi uning fikrlariga zid.
Shu bilan birga, Cunningham atrofida ham o‘ziga xos safarbarlik yuz berdi: uning ayrim o‘yinlaridan oldin uni qo‘llab-quvvatlovchi mitinglar o‘tkazildi. Tribunalar atrofida plakatlar, shiorlar, qo‘llab-quvvatlovchi hayqiriqlar paydo bo‘ldi. Maydon ichida esa bahs boshqa ohangda davom etmoqda.
Mavzuning siyosiy va ijtimoiy yukini yanada oshirgan yana bir hodisa – sobiq NBA markazi Enes Kanter Freedomning bayonoti bo‘ldi. U ijtimoiy tarmoqlarda o‘zini WNBA draftiga nomzod sifatida ko‘rsatib, barcha talablarni bajarganini, endi faqat o‘zini ayol sifatida tanitish kifoya ekanini aytdi. Bu ham bahsni yanada qizitdi, ham masalani masxara qilish sifatida qabul qilindi.
Rapinoe va Gaines atrofidagi ramziy kadr
Maydondan tashqaridagi ramzlar ham sukut saqlamadi. Megan Rapinoe Cunninghamni tanqid qilarkan, uning Riley Gaines bilan tushgan surati markazga chiqdi. Gaines kollej davrida trans suzuvchi Lia Thomas bilan raqobatlashgani bilan tanilgan va bu bahsning eng faol yuzlaridan biri.
“Men Sophie bilan shaxsan tanish emasman, shuning uchun faqat uning harakatlariga qarab xulosa qilaman. O‘yindan keyin Riley Gaines bilan tushgan surati – bu yerda nimalar bo‘layotganini tushunishim uchun yetarli bo‘ldi”, dedi Rapinoe.
Bir tomonda o‘zini “qizlar sportini himoya qilayotganlar” deb biladigan qanot, boshqa tomonda esa inklyuziya va tenglikni himoya qilayotganlar. WNBPA esa aynan shu keskin chiziq o‘rtasida turib, nafrat va demonizatsiyaga qarshi qat’iy pozitsiya bildirdi.
Birlikka chaqiriq va tribunadagi mas’uliyat
Assotsiatsiya bayonotining yakunida muxlislar ham chetda qolmadi. Matnda ularning roli aniq ko‘rsatildi: “O‘yinchilarni qo‘llab-quvvatlang. Muxlislarni qo‘llab-quvvatlang. O‘yinlarda nafratli, zo‘ravon yoki haqoratomuz xatti-harakatni ko‘rsangiz, xavfsizlik xodimlariga xabar bering. Onlayn maydonda esa bunday postlarni shikoyat qiling, botlar va yomon niyatli akkauntlarning ovozini bosib qo‘ying. Uyda esa saylangan vakillaringizdan Title IXni kuchaytirishni talab qiling”.
Liga atrofidagi bahs hali tugagani yo‘q. Savollar ko‘p, chiziqlar keskin. WNBPA esa bugun bir narsani aniq ko‘rsatdi: bu jangda kimning yonida turishini endi yashirmaydi.
