Royce White WNBA Draftiga Nomzodligini E’lon Qildi
Sobiq NBA forvardi Royce White 2027-yil WNBA draftiga nomzodligini qo‘yishini aytdi. U o‘zini endi “transgender ayol” deb e’lon qilmoqda va bu qarorini ochiq siyosiy chaqiriqqa aylantirdi.
White’ning “tajribasi”: parketdan Senatga, Senatdan WNBAga?
35 yoshli White hozir Minnesota shtatida AQSh Senatiga respublikachi nomzod sifatida 11-avgustdagi ichki saylov byulletenida turibdi. 2024-yilda u demokrat senator Amy Klobuchar’ga qarshi umumiy saylovda respublikachi nomzod bo‘lgan va yutqazgan. Endi esa u yana bir maydonni nishonga olayapti – WNBA.
White Fox News Digital’ga bergan intervyusida o‘zini “transgender” deb atadi va 2027-yilgi WNBA draftida ishtirok etishini ma’lum qildi. U buni hazil ohangida emas, aniq siyosiy va huquqiy signal sifatida taqdim etyapti.
U o‘zini basketbol bo‘yicha “to‘xtatib bo‘lmas” darajadagi ustunlikka ega o‘yinchi deb tasvirladi. Iowa State University safida o‘ynagan paytini eslatib, u yerda beshta asosiy statistika bo‘yicha jamoasiga yetakchilik qilganini ta’kidladi: ochkolar, ribaundlar, uzatmalar, to‘plar tortib olish va bloklar.
Houston Rockets uni 2012-yilgi NBA draftida 16-raqam ostida tanlagan, draft kombaynida esa 6 fut 8 dyuym (taxminan 203 sm) bo‘y va 260 funtdan ortiq (taxminan 118–122 kg) vazn bilan qayd etilgan. O‘sha kombaynda uning kaft kengligi rekord darajada – 11,5 dyuym bo‘lgan. White bugun ham aynan shu jismoniy ustunlikni WNBAga ko‘chirish haqida gapirmoqda va hozirgi liga o‘yinchilari uni himoya qilishdan “tushlarida ham qo‘rqishlarini” aytadi.
“6 fut 8 dyuym, 270 funtlik point forward’dan qanday voz kechish mumkin?” deya savol tashlaydi u. Uningcha, ayollar o‘yinida kichikroq to‘pni bir qo‘l bilan ushlash yanada oson bo‘ladi va bu ham katta afzallik.
Qonun, “ayol” ta’rifi va ochiq chaqiriq
White o‘z harakatini shunchaki shov-shuv emas, WNBA va butun sport tizimiga qo‘yilgan ochiq huquqiy savol sifatida ko‘rsatmoqda. U ligadan “erkaklar ayollar assotsiatsiyasida o‘ynashi” bo‘yicha aniq va ochiq bayonot kutayotganini aytdi. Aks holda, u baribir draftga kirishini va o‘zini kamsitilgan deb hisoblasa, sudga murojaat qilishini ochiq aytmoqda.
WNBAning amaldagi me’yoriy hujjatlarida esa birgina qat’iy jumla bor: 2026-yilgacha amal qiladigan kollektiv bitimning XIII-moddasida “faqat ayollar WNBAda o‘ynashi mumkin” deb yozilgan. 409 betlik hujjatda “ayol” atamasiga aniq ta’rif berilmagan, transgender yoki interseks sportchilar uchun alohida siyosat ham ochiq ko‘rsatilmagan. O‘zini o‘zi identifikatsiya qilishning o‘zi yetarlimi yoki yo‘q – bu ham aniqlashtirilmagan.
Aynan shu bo‘shliq bugungi bahsning markazida turibdi. White esa: “Aniq mezonlarni bilmoqchiman. Nimalar talab qilinadi? Parik kifoyami? Soqolni olish kerakmi? Ovozni ingichkalashtirish shartmi? Operatsiya bo‘lishi kerakmi?” degan keskin savollarni o‘rtaga tashlamoqda. U ligadan nafaqat ichki tartib, balki sudda himoya qilinishi mumkin bo‘lgan aniq qoidalar kutayotganini aytadi.
Enes Kanter Freedom va “ikki sobiq NBA o‘yinchisi” bosimi
White bu fikrni o‘ylab yurganini, ijtimoiy tarmoqlarda esa 4-avgust kuni o‘zini “transgender” deb e’lon qilib, WNBAda karera qilish niyatini yozganini eslatadi. Oradan ko‘p o‘tmay, yana bir sobiq NBA markazi – Enes Kanter Freedom ham 2027-yilgi WNBA draftida ishtirok etish niyatini bildirganini ma’lum qildi.
Freedom jamoasi bilan birga WNBAning o‘zini identifikatsiya qilish va inklyuzivlik siyosatini o‘rganganini, agar shunchaki o‘zini ma’lum tarzda e’lon qilish yetarli bo‘lsa, u ham talabga javob berishini ta’kidlagan. White esa o‘zini bu g‘oyani birinchi bo‘lib e’lon qilganini aytadi, biroq “buyuk g‘oyalar uchun vaqt chegarasi yo‘q” deya hazil aralash izoh beradi.
U hatto kelajakda Freedom bilan bir jamoada o‘ynash, “besh-olti WNBA chempionligini ketma-ket yutish” ssenariysini ham tilga oladi. Bularning bari – bir tomondan istehzo, ikkinchi tomondan esa liganing hozirgi siyosatini sinovdan o‘tkazishga qaratilgan bosim.
WNBPAning javobi: qadriyatlar bor, ammo chiziq qaerda?
Ayollar milliy basketbol o‘yinchilari uyushmasi – WNBPA – bu bahs fonida rasmiy bayonot berdi. Ular o‘z qadriyatlarini sanab o‘tdi: adolat, tenglik, xilma-xillik va inklyuzivlik. Bayonotda har qanday nafrat, zo‘ravonlik va demonizatsiya – jumladan, transgender insonlarga nisbatan – jamiyatni bo‘linishga olib borishi qayd etildi. Uyushma “qiyin suhbatlar davom etishini”, lekin o‘yinchilarni “siyosiy qo‘g‘irchoq” sifatida ishlatishga yo‘l qo‘ymasligini bildirdi.
Ammo bir savol ochiq qoldi: WNBAda kim o‘ynashi mumkin? Bu savolga aniq javob, aniq ta’rif berilmadi. Aynan shu noaniqlik White va Freedom kabi sobiq NBA o‘yinchilariga o‘z da’volarini kuchaytirish imkonini bermoqda.
Minnesota Lynx, kiyinish xonasi va ochiq provokatsiya
White agar tanlash imkoniyati bo‘lsa, o‘z uyiga – Minnesota Lynx safida o‘ynashni xohlaydi. U bu yerda bosh murabbiy Cheryl Reeve’ni alohida tilga oladi. Reeve yaqinda Indiana Feverga qarshi o‘yinda “trans kids belong” yozuvli futbolka kiyib chiqqan, ligadagi yagona o‘yinchilardan biri bo‘lgan Sophie Cunningham esa biologik erkaklardan ayollar sportini himoya qilish zarurligini ochiq aytgan edi.
White bu kontrast fonida Lynx’ni o‘ziga “ideal manzil” sifatida ko‘rsatadi: “Murabbiy transgenderlarni yaxshi ko‘radi, hammasi mukammal uyg‘unlikda bo‘ladi”, deya keskin istehzo qiladi.
U shuningdek, agar jamoaga qabul qilinsa, ayollar kiyinish xonasidan ham foydalanishini ochiq aytadi. Buni ham “kamsitilmaslik” talabi bilan oqlaydi. Bu esa bahsni nafaqat maydon, balki shaxsiy hudud va xavfsizlik masalalariga ham ko‘chiradi.
“Biologik farq” va iqtisodiy foyda
White ayollar basketboliga hurmati borligini, singlisi Savannah White I divizion darajasida o‘ynaganini, BIG3 ligasida esa zalda afsonaviy murabbiy Nancy Lieberman qo‘l ostida to‘p surganini eslatadi. U ayollar o‘yinini “ko‘proq mahorat talab qiladigan basketbol” deb ta’riflaydi, chunki, uningcha, qizlarda erkaklardagidek tabiiy jismoniy ustunliklar yo‘q.
Shu nuqtada White ochiq chiziq chizadi: u biologik erkaklar va ayollar o‘rtasidagi jismoniy farq “sezilarli” ekanini aytadi va jamiyat bu chiziqni behuda ravishda xiralashtirayotganini ta’kidlaydi. So‘ng esa eng bahsli fikrini aytadi: bu chalkashlikni u o‘zining “iqtisodiy va sportiy foydasi” uchun ekspluatatsiya qilish niyatida.
Bu gaplar ham sport etikasi, ham siyosiy maydonda alohida rezonans uyg‘otishi aniq.
Oldinda nima turibdi?
Bugungi kunda White ham, Freedom ham WNBA drafti uchun rasmiy havzaga kiritilgani yo‘q. Shunchaki omma oldida e’lon qilish – ularni avtomatik ravishda tanlovga qo‘shmaydi, shuningdek, hech qanday jamoa bilan shartnoma kafolatlamaydi.
Asosiy savol esa hanuz o‘sha: liga “faqat ayollar” degan bandni qanday talqin qiladi? O‘zini ayol deb e’lon qilish yetarlimi? Tibbiy mezonlar bo‘ladimi? Yoki WNBA butunlay boshqa yo‘lni tanlaydimi?
Royce White esa javob kutmayapti. U allaqachon sanani belgilab qo‘ygan: 2027-yilgi draft. Endi navbat ligaga – chiziq qaerda chiziladi?
