Premyer-ligadan qulagan uch klub: West Ham, Burnley va Wolves

Premyer-ligadan qulash – endi oson lift emas. So‘nggi mavsum buni yana bir bor isbotladi: katta parashyut to‘lovlari, katta byudjetlar – lekin faqat Ipswich Town yuqoriga qayta oldi. Southampton o‘zini qutqarayotgandek ko‘ringan paytda murabbiy almashdi, Tonda Eckert atrofidagi josuslik mo‘jarolari esa umidlarni bo‘g‘di. Leicester City esa o‘n yil avval kubok ko‘targanidan keyin ikki pog‘onali qulash yoqasidan qutula olmadi.

Endi navbat uchlikka: West Ham United, Burnley va Wolverhampton Wanderers. Ular Chempionship labirintidan chiqib keta oladimi?

West Ham: 14 yildan keyingi qulash va beqaror yoz

West Ham uchun bu qaytish og‘ir zarba bo‘ldi. Klub 2010 yildan beri ikkinchi pog‘onada o‘ynamagan, 2023 yilda Europa Conference League g‘alabasi esa London jamoasini yana yuqoriga uchib ketayotgandek ko‘rsatgandi. Ammo shu cho‘qqidan boshlab sekin, sekin, lekin uzluksiz pasayish boshlandi.

Oxiri hammasi Tottenham Hotspur bilan jon saqlab qolish poygasida hal bo‘ldi. Qiziqarli, asabni yeydigan duel. Biroq yakunda Hammers oxirgi besh o‘yinning to‘rttasida mag‘lub bo‘lib, o‘zini pastga uloqtirdi.

Yoz esa murakkab bo‘ldi – va deyarli maydondan tashqarida kechdi. Klub egalaridan biri David Sullivan ustidan jinsiy zo‘ravonlik bo‘yicha ayblovlarni o‘rgangan BBC Panorama va The Times tekshiruvi atrofidagi shov-shuvlar, Sullivan esa hammasini qat’iy rad etishi. Ortidan esa yana zarba: hamraisi Vanessa Gold oilasining ulushini sotishga tayyorlanayotganini tasdiqladi, xaridorlar orasida esa sobiq Newcastle United hammuassisi Amanda Staveley boshchiligidagi konsortsium bor.

Ammo bu ham yakun emas. Ikkinchi hammuasisi Daniel Kretinsky o‘z ulushining birozini chex biznesmeni Jakub Havrlantga sotdi va shu bilan klubdagi oldindan sotib olish huquqi mexanizmini ishga soldi – endi u Gold ulushini o‘zi tortib olishi mumkin. Bu jarayon ikki oyga cho‘zilishi kutilmoqda. Demak, yangi mavsum boshlanganida ham mulkchilik bo‘yicha savollar hanuz ochiq bo‘lishi ehtimoli katta.

Shunday fon ostida asosiy tayanch – maydonda qolganlar. Eng avvalo, sardor Jarrod Bowen. 29 yoshli hujumchi Chempionship himoyachilari uchun og‘ir bosh og‘rig‘iga aylanishi kutiladi: tezligi bor, mehnat unumi yuqori, pressingda ham, qarshi hujumda ham foydali. Unga qulay bo‘lgan liga – jismoniy, tezlikka boy, ko‘p yugurish talab qilinadigan chempionat.

Zaxirada yana bir katta ustunlik – bosh murabbiy Nuno Espirito Santo. U uchta tushgan klub ichida EFL tajribasiga ega yagona murabbiy. 2017 yilda Wolvesni qabul qilib, ilk mavsumidayoq Chempionship chempioniga aylantirgandi. Keyin esa Molineux va Nottingham Forestdagi ishlaridan so‘ng Angliyada o‘z nomini mustahkamlagan. Endi undan West Hamni bir zarbda qaytarish talab qilinadi.

Yana bir kuch – London Stadium. Chempionship tarixidagi eng katta uy arena: 62 500 tomoshabin. Bu Lincoln City’ning Sincil Bank arenasidan qariyb 52 ming o‘rin ko‘p. To‘la stadion, bosim, shovqin – bu liga uchun kamdan-kam uchraydigan qurol.

Bukmekerlar West Hamni chempionlikka bosh favorit qilib qo‘ygan. Tarix, tarkib, murabbiy – hammasi tez qaytish ssenariysini qo‘llab-quvvatlaydi. Lekin klub atrofidagi beqarorlik, mulkchilikdagi tortishuvlar, tergovlar – bular kiyinish xonasiga kirib borishi, o‘yinchilarning kayfiyatini buzishi mumkin.

Shunga qaramay, mavsum oldidan ilk signallar yomon emas: EFL Cupning birinchi bosqichida Portsmouth ustidan 3:1 hisobidagi g‘alaba. Endi navbat Burnley bilan 16 avgust, yakshanba kungi ochilish uchrashuviga. Shu kuni London klubi qanchalik tayyor ekanini Chempionship juda tez bilib oladi. Agar West Ham shu yerda ham yaltirasa, London osmonida pufaklar yana erkin uchishi mumkin.

Burnley: ko‘tarilish va qulashdan charchagan klub

Burnley so‘nggi yillarda bitta yo‘ldan yura boshladi: ko‘tarilish – qulash – yana ko‘tarilish. 2014 yildan buyon uch xil murabbiy bilan to‘rt marta Premyer-ligaga chiqishdi: Sean Dyche, Vincent Kompany, Scott Parker. Uchta kampaniya esa darhol qayta tushish bilan tugadi.

O‘tgan mavsum esa bu yo‘lning eng og‘ir bo‘lagiga aylandi. Atigi to‘rtta g‘alaba. Jami 22 ochko. Premyer-ligada qutulish uchun bu raqamlar yetarli bo‘lishi mumkin emasdi – va bo‘lmadi ham.

Aprelda Scott Parker bilan o‘zaro kelishuv asosida xayrlashishdi. Yangi murabbiyni tanlash jarayoni esa muxlislarni ko‘proq xavotirga solganidan ko‘ra tinchlantirmadi. Wales bosh murabbiyi Craig Bellamy bilan muzokaralar jiddiy bosqichga yetdi, Burnley hatto Wales futbol assotsiatsiyasiga murojaat qildi. Kompensatsiya muammo emasdek ko‘rindi, ammo Bellamy o‘z shtabini ham Turf Moor’ga olib kelmoqchi bo‘lgani muzokaralarni qiyinlashtirgani aytildi.

Natijada sahnaga Genk sobiq murabbiyi Nicky Hayen chiqdi. Bu tayinlov ko‘pchilikka puxta reja mahsulidan ko‘ra, ehtimolga tayanilgan qarordek tuyuldi.

Burnley uchun endi hammasi skauting va transfer siyosatiga borib taqaladi. Yozda 12 nafar futbolchi ketdi. Hayen o‘z falsafasiga mos butunlay yangilangan jamoa tuzishi kerak bo‘ladi. Belgiyalik murabbiy to‘pni ko‘p nazorat qilishni yoqtiradi, hujumga o‘tilganda esa keskin va to‘g‘ri yo‘nalgan zarbalarni afzal ko‘radi. Demak, texnikasi kuchli, to‘p bilan ishonchli ishlaydigan, pressingda va to‘pni qaytarishda faol o‘yinchilar – uning asosiy talabi.

Yangi transfer Ugo Raghouber aynan shunday profilga mos: tayanch yarim himoyachi, raqib hujumlarini buzishda kuchli, havoda ham ishonchli. Hozircha yozgi oynada klub sotib olgan yagona boshqa maydon o‘yinchisi – hujumchi Lluc Castell. U ALK Capital 2020 yilda klubni sotib olganidan beri Burnley tanlagan yo‘lni davom ettiradi: yosh iste’dodlar, ertangi yulduzlar.

Bu model raqamlar bilan tasdiqlanadi. 2024-25 yillardagi Chempionshipdagi chempionlik mavsumi oldidan keltirilgan 20 futbolchining 12 nafari 25 yoshdan kichik edi. Keyingi mavsum Premyer-ligada ham shu yo‘ldan chekinishmadi: 15 yangi kelgan o‘yinchidan yettitasi 25 yosh va undan kichik, uch nafari 30 yoshdan katta bo‘lib, ular orasida tajribali himoyachi, sobiq Angliya terma jamoasi a’zosi Kyle Walker ham bor edi.

Castell ham istiqbolli, lekin atigi 19 yoshda. U hali to‘liq tayyor emas. Bunday yosh jamoa yuqori ligada qiynalishi tabiiy, lekin Chempionshipda bu yondashuv o‘zini oqlagan. Walker esa Manchester City bilan to‘plagan sovrinlar yoniga Chempionship kubogini qo‘shib qo‘yishni xohlashi aniq.

Burnley qanday jamoa? Promosyon kampaniyasini yuritishni yaxshi biladi. Alan Pace egasi sifatida tayinlagan ikki murabbiy – Kompany va Parker – ikkalasi ham birinchi urinishdayoq Premyer-ligaga qaytargan. Klub odatda ikkinchi pog‘onada uzoq qolib ketmaydi.

Ammo doimiy yo-yo holati – modelning beqarorligidan darak. Har safar ko‘tarilib, yana tushish, yana ko‘tarilish. Bu safar esa xavf kattaroq: raqobat kuchli, murabbiy yangi, tarkib yarim talangan. Burnley o‘z siklini yana takrorlaydimi yoki bu safar yo‘l o‘rtasida qolib ketadimi?

Wolves: yangi portugaliyalik tajriba va sabrsiz Molineux

Wolverhampton Wanderers uchun savol aniq: yana bir portugaliyalik murabbiy sehr ko‘rsata oladimi?

Peixoto vatani Portugaliyada hujumkor futboli bilan tanilgan. Endi esa shu uslubni Chempionship maydonlariga ko‘chirishga urinadi. U 46 yoshda, lekin bu liga uchun mutlaqo yangi. Rejasi sodda, lekin talabchan: agressiv, lekin hisob-kitobli o‘yin, baland pressing, ammo shoshma-shosharliksiz, aqlli qarorlar.

Bular hozircha faqat nazariya. Peixoto Angliyada ishlamagan, u qo‘lga olgan jamoa esa Premyer-ligadagi bosim ostida parchalanib ketgandek ko‘rindi. Tayinlov xavfli. Ayniqsa, ko‘plab muxlislar o‘tgan mavsumda kelgan Edwardsni aynan Chempionship hayoti uchun, Luton Townni 2023 yilda yuqoriga olib chiqqani uchun tanlangan deb o‘ylagan paytda.

Edwards bilan birga 35 yoshli Trippier va Jimenez kelishi Wolvesga zarur tajriba olib kirgandi. Ularning yoshi katta, lekin kiyinish xonasida, murabbiylar shtabida bunday futbolchilar so‘zi og‘ir bo‘ladi. O‘tgan mavsumdagi kam sonli yorqin nuqtalardan biri esa 18 yoshli Mateus Mane bo‘ldi. Endi Molineux tribunalarida transfer oynasi yopilguncha shunga o‘xshash yangi, hayajonli nomlarni kutish kayfiyati ustun.

Wolves umid qilayotgani bitta: chaqmoq ikkinchi marta ham bir joyga uradi. 2017-18 yilda noma’lum, lekin ishtiyoqli portugaliyalik murabbiy – Nuno – klubni chempion qildi. Endi esa yana bir tajribasiz, lekin dadil murabbiy sahnaga chiqmoqda. Mavsum oldidan xayol shu: yana bir portugaliyalik, yana bir chempionlik ertagi?

Kiyim almashtirish xonasida tajriba bor, murabbiy shtabida g‘oya bor, hujumkor futbol esa Molineuxni yana jonlantirishi mumkin. Lekin bir to‘siq hali ham o‘rnida turibdi: muxlislar bilan Fosun o‘rtasidagi sovuq munosabatlar. So‘nggi yillardagi muvaffaqiyatsiz transfer oynalari, yo‘qolgan ambitsiyalar, o‘sish o‘rniga orqaga chekinish – bular ishonchni yemirdi.

Endi esa bitta yo‘l qolgan: kuchli mavsum. Natijalar, shiddatli o‘yinlar, uyda ketma-ket g‘alabalar. Aks holda Molineuxdagi muz yanada qalinlashadi.

Chempionship yana uch yirik nomni qabul qildi. West Ham parashyut bilan tushdi, Burnley odatdagidek liftga o‘tirib keldi, Wolves esa charchagan, lekin hali ham orzu qiladigan holatda. Endi savol bitta: kim birinchi bo‘lib yana yuqoriga sakraydi, kim esa bu safar botqoqqa chuqurroq botib qoladi?