Porsche GT3: Asl ruhini saqlash zarurati
GT3 poygalari atrofida yillar davomida qurilgan muvozanat chayqalmoqda. SRO rahbari Stephane Ratel bir necha haftadan beri baland ovozda aytayotgan xavotirlar endi ishlab chiqaruvchilar darajasida ham aks sado bermoqda. Eng katta tayanchlardan biri – Porsche Motorsport boshlig‘i Thomas Laudenbach.
U IMSA musobaqasining Road America bosqichida ochiqchasiga gapirdi. Ratelning tashvishlari bilan deyarli to‘liq hamfikr ekanini aytdi va GT3’ni asl ruhiga qaytarishga chaqirdi.
“Bu GT bo‘lib qolishi kerak, prototip emas”
Laudenbachning fikri qisqa va keskin: GT3 haddan tashqari ochiq eshiklarga aylanib bormoqda.
“Men uning deyarli barcha qarashlarini bo‘lishaman. U bilan telefon orqali ancha uzoq gaplashdim va uning fikriga to‘liq qo‘shilaman”, – deydi u. “Ehtiyot bo‘lishimiz kerak. Eshikni ehtimol juda keng ochib yubordik. Bu hamon GT poygasi bo‘lib qolishi kerak. U arzonroq bo‘lishi kerak.”
U Porsche misolida o‘z pozitsiyasini aniq ko‘rsatadi. 911 yillar davomida brendning bayroqdori bo‘lib kelmoqda, GT3 falsafasi esa aniq: avval ko‘cha avtomobili, so‘ngra undan kelib chiqqan poyga versiyasi.
“Men prototiplarni ko‘rishni xohlamayman. Aksini ko‘rishni istayman. Bizda ko‘chada yuradigan avtomobillar bor, biz ulardan poyga mashinasini chiqaramiz. GT3’ning mohiyati shunday”, – deydi Laudenbach. “Hozir bir tendensiyani ko‘ryapman, bundan unchalik xursand emasman.”
2028 yaqinlashmoqda: yangi to‘lqin va eski qoida
Ratel aynan shu tendensiyani xavfli deb biladi. 2028 yildan keyin kelishi kutilayotgan yangi GT3 loyihalari – jumladan Genesis, Mercedes va Toyota dasturlari – avval poyga mashinasi sifatida loyihalanib, keyin cheklangan miqdorda ko‘cha versiyasi chiqarilayotgan sxema bo‘yicha shakllanayotgani ta’kidlanmoqda.
Bu esa GT3’ning ilk g‘oyasiga zid: oddiy ko‘cha avtomobilini olib, uni poyga uchun moslashtirish.
Porsche bu nuqtada deyarli tanqiddan xoli. 911’ning ko‘chadagi nufuzi bilan poygadagi mavjudligi bir-biriga bog‘langan. Shunga qaramay, Laudenbach raqobat kuchaysa, qolganlar kabi yo‘l tutishga majbur bo‘lish ehtimolini ham inkor etmaydi. Bu esa butun toifani bir xil “poyga-avval” yo‘liga burib yuborishi mumkin.
“U (Ratel) bir nechta yaxshi takliflar berdi”, – deydi Laudenbach. “Lekin bu biroz sodda qarash, chunki eshik allaqachon ochilgan. Endi chora-tadbirlar va mezonlarni aniq belgilashimiz kerak. Boshqalarni boshqa qoidalarga ko‘ra ichkariga kiritgan bo‘lsangiz, bu juda qiyin.”
Mijozlar uchun poyga – yoki yashirin zavod jamoalari?
Laudenbachning eng katta og‘riqli nuqtasi – GT3’ning “customer racing”, ya’ni mijozlar uchun poyga tamoyili yemirilib borayotgani. U GT toifasida yashirin yoki bevosita zavod jamoalari hukmronligidan xavotirda.
“Shunga qaramay, harakat qilishimiz kerak. GT prototiplarini poygalarda ko‘rishni istamaymiz. Hozir ishlab chiqaruvchilar xilma-xilligi zo‘r, lekin bu juda tez qulab tushishi mumkin”, – deydi u. “Men bu biznesda yetarlicha uzoq vaqt bo‘lganman, hammasi bir zumda qulashini yaxshi bilaman. Shuning uchun ehtiyot bo‘lishimiz kerak.”
U Ratel taklif qilgan yo‘nalishlardan birini ochiq qo‘llab-quvvatlaydi: haqiqiy mijoz jamoalari sonini oshirish.
“Men hatto ko‘proq mijoz mashinalari majburiy bo‘lishini istar edim. U kamida 30 dedi, ehtimol bundan ham ko‘proq bo‘lishi kerak”, – deydi Laudenbach. “Ayrim ishlab chiqaruvchilar esa buni asosan… ha, qog‘ozda mijozlar uchun deydi, lekin amalda bu zavod tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan mashinalar. Menimcha, bu sportning tabiati emas.”
IMSA sahnasi: Porsche o‘z modelini ko‘rsatmoqda
Road America paddokida u Porsche yondashuvini jonli misol bilan ko‘rsatdi. IMSA GT sinflarida ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri zavod jamoasi sifatida qatnashmaydi.
“Bu yerda bizda zavod jamoasi yo‘q, AO va Manthey bor”, – deydi Laudenbach. “Manthey – mijoz jamoasi, ular o‘z brendini AQShda targ‘ib qilmoqchi. Bu zo‘r, menimcha. Biz ishni shunday qilamiz.”
Uning fikricha, zavodlar o‘z kuchini yuqori bosqich – GTP’da namoyish qilishi kerak, GT esa mijozlar maydoni bo‘lib qolishi lozim.
“Biz GT sinflarida zavod qo‘llab-quvvatlashini bermaymiz, chunki bu seriya uchun ham, GT sinfi uchun ham murakkab masala”, – deydi u. “AO bu yerda nimalar qilayotganiga qarang. Poyga juda zo‘r. Menga zavod jamoasi kerak emas. Zavod GTP’da bellashmoqda.”
GT3 yo‘lini tanlaydimi yoki yo‘qotadimi?
Raqobat kuchaygan, texnika murakkablashgan, ishlab chiqaruvchilar obro‘ uchun kurashayotgan davrda GT3’ning asl tamoyillarini saqlab qolish oson bo‘lmaydi. Laudenbach ham, Ratel ham bitta savol atrofida birlashmoqda: toifa GT bo‘lib qoladimi yoki sekin-asta prototip maydoniga aylanadimi?
Laudenbachning javobi aniq: chora ko‘rilmasa, xavf juda katta.
“Men bu xavotirni juda kuchli bo‘lishaman. To‘g‘ri yo‘ldan borishiga umid qilaman. Agar bu toifa qulab tushsa, bu juda katta yo‘qotish bo‘ladi”, – deydi u.
Endi navbat GT3’ni shakllantirayotgan ishlab chiqaruvchilar va tashkilotchilarda: ular tezlik ortidan quvib, ruhni boy beradimi yoki poygaga sabab bo‘lgan asl g‘oyani yana bir bor himoya qiladimi?
