Nick Kyrgios: Tennisi uchun eng og‘ir zarba
Nick Kyrgios yana markazda. Bu safar esa servis yoki ajoyib tweener emas, balki tennisi uchun eng og‘ir zarbalardan biri bilan.
31 yoshli avstraliyalik kortdan chetlatildi. Sabab – kokain uchun ijobiy chiqqan dori testi.
Mallorca’dan boshlangan qulshab
Hammasi iyun oyida, ATP 250 turniri davom etayotgan paytda, Mallorca kortlarida boshlandi. O‘sha yerda olingan namunada kokain metaboliti – benzoylekgonin aniqlangani Wada tasdiqlangan laboratoriyasi tomonidan iyul o‘rtalarida ma’lum qilindi. Shundan keyin jarayon tezlashdi.
Xalqaro Tennis Halollik Agentligi (ITIA) qoidalariga ko‘ra, kokain bo‘yicha ijobiy testdan so‘ng vaqtinchalik diskvalifikatsiya majburiy. Shunday ham bo‘ldi: ITIA 4 avgustdan boshlab Kyrgiosga nisbatan noma’lum muddatga vaqtinchalik chetlatish joriy qilinganini e’lon qildi. Muddatning aniq uzunligi esa bitta savolga bog‘liq: modda musobaqa vaqtida qabul qilinganmidi yoki tashqarisidami?
Tennischi bu borada sukut saqlamadi. U Instagram sahifasida uzun, og‘ir ohangdagi murojaat bilan chiqdi va “katta xato qilganini” tan oldi.
“Hech qanday bahona yo‘q”
Kyrgios ijtimoiy tarmoqlarda yozgan bayonotida o‘zini ayab o‘tirmadi. U muxlislari, oilasi, homiylari va ayniqsa uni kuzatib boradigan bolalardan uzr so‘radi. Matnning har satrida ruhiy charchoq, tananing xiyonati va kareraning yakuniga yaqinlashayotganini qabul qilish og‘irligi sezilib turardi.
U so‘nggi yillarda jarohatlar uni ham jismonan, ham ruhiy tomondan yemirib kelganini ochiq yozdi. Tanasi miyasi talab qilgan darajada javob bermayotgani, kortdagi o‘sha eski agressiv, qo‘rqmas Kyrgiosni qayta yaratish tobora qiyinlashayotgani haqida gapirdi. Tennischi tan oladi: bu holatni qabul qilish o‘zi kutganidan ancha og‘ir bo‘lgan.
Uning so‘zlarida bir jumla ayniqsa qattiq uradi: u har doim “men tennisi tanlamadim – tennis meni tanladi”, deganini eslatadi. Endi esa butun hayotini egallagan narsani qo‘yib yuborish zarurati bilan yuzma-yuz turganini aytadi. O‘zini ba’zan ojiz va yolg‘iz his qilganini yozadi. Lekin darhol qo‘shib qo‘yadi: bularning bari qilgan ishiga bahona bo‘la olmaydi.
Shunga qaramay, u bu hodisani “uyg‘otuvchi qo‘ng‘iroq” deb ataydi. Keyingi 28 kun davomida ijtimoiy tarmoqlar va omma oldidan chekinib, o‘zini “to‘g‘rilash”ga urinajagini ma’lum qiladi va shu vaqt ichida, ayniqsa, oilasining shaxsiy hayotiga hurmat bilan qarashni so‘raydi.
Qoidalar, bandlar va bo‘shliqlar
ITIA rasmiy bayonotida 22 iyun kuni olingan namunada kokain metaboliti aniqlangani tasdiqlandi. Kokain – Wada taqiqlangan moddalar ro‘yxatida “stimulyator” va “suiiste’mol qilinadigan modda” sifatida turadi va Tennisga oid antidoping dasturida musobaqa vaqtida qat’iyan taqiqlangan.
Shu yerda tafsilotlar muhim. Agar modda musobaqadan tashqari paytda qabul qilingan bo‘lsa, jazoni yengillashtirish mexanizmlari mavjud. Qoidalar so‘nggi yillarda yumshatilgan. 2017 yilda Britaniya birinchi raqami Dan Evans kokain uchun ijobiy testdan so‘ng 12 oylik diskvalifikatsiya olgan edi. Hozirgi Wada me’yorlariga ko‘ra esa musobaqadan tashqari holatlarda uch oylik taqiq bazaviy jazo sifatida belgilangan.
Bu ham hammasi emas. Agar sportchi tasdiqlangan reabilitatsiya dasturini qabul qilsa va unga rioya qilsa, bu muddat bir oygacha qisqartirilishi mumkin. O‘tgan yili Janubiy Afrika kriketchisi Kagiso Rabada xuddi shu yo‘lni tanlab, kokain bo‘yicha ijobiy testdan keyin aynan shunday yengillikka erishgandi.
Kyrgiosga ham shunday yo‘l taklif qilinadimi? Bu ITIA tekshiruvi, moddani qabul qilish vaqti va sharoitlari bo‘yicha yakuniy xulosaga bog‘liq bo‘ladi. Hozircha u faqat vaqtinchalik chetlatilgan va apellyatsiya huquqiga ega.
Shov-shuvli kareraning navbatdagi bo‘limi
Kyrgiosni tennis olami allaqachon yaxshi biladi. U hech qachon “toza” imijli, silliq protokol bo‘yicha yashaydigan yulduz bo‘lmagan. Kortda hakamlar bilan tortishuvlar, raketka sindirishlar, tomoshabinlar bilan bahslar, ijtimoiy tarmoqlarda keskin chiqishlar – hammasi uning portreti bir qismiga aylangan.
Shu bilan birga, uning cho‘qqisi ham unutilgan emas. 2016 yilda u dunyo reytingida 13-o‘ringa ko‘tarilgan. 2022 yil esa uning karerasidagi eng yorqin yozlardan birini olib keldi: Wimbledon finali. U yerda u Novak Djokovicga qarshi o‘ynab, nihoyat Grand Slam finaliga chiqqan iste’dod sifatida emas, balki eng yirik sahnada ham raqobat qila oladigan o‘yinchi ekanini isbotlagandi.
Endi esa u boshqa turdagi bosim ostida. Bu safar raqib – reyting ochkolari yoki kuchli servis emas, balki qoidalar, jazo muddatlari va o‘zining ichki kurashi.
Kyrgios o‘z bayonotida “ishlayman va qaytaman” deb yozdi. Savol esa aniq: u qaytganida – agar qaytsa – kortdagi yovvoyi iste’dodmi, yoki oxiri o‘zini yenggan iste’dod sifatida eslanadimi? Tennis javobni kutmoqda.
