Nick Kyrgios: Doping testi va “ulkan xato”
Nick Kyrgios nihoyat o‘zi tan oldi: Mallorcadagi doping testi ijobiy chiqqanidan keyin u “ulkan xato” qilganini aytdi. International Tennis Integrity Agency chorshanba kuni avstraliyalik tennischining vaqtincha chetlatilganini e’lon qildi, shundan beri sport olami yana bir bor uning atrofida girdikapalak.
Mallorcadagi turnirda olingan namunada benzoylekgonin – kokain metaboliti – aniqlangan. Rasmiy til bilan aytganda, bu musobaqa paytida taqiqlangan modda. Tennischining o‘zi esa jim qolmadi.
U Instagram sahifasida shunday yozdi: u testdan aynan kokain uchun yiqilganini ochiq aytdi, “ulkan xato” qilganini, to‘liq javobgarlikni o‘z zimmasiga olishini ta’kidladi. U muxlislardan, oilasidan, homiylaridan va eng avvalo uni kuzatib boradigan bolalardan uzr so‘radi. Odatda qo‘polligi bilan tanilgan Kyrgios bu safar ohangini pasaytirdi: o‘zidan chuqur ranjiganini, namuna bo‘lish mas’uliyatini his qilayotganini yozdi.
Kortdan chetga – noma’lum muddatga
Kyrgios 4-avgustdan beri vaqtincha chetlatilgan. 31 yoshli tennischi tribunal qarori chiqqunga qadar na o‘ynashi, na turnirlarga tomoshabin sifatida qatnashishi mumkin. Uning Mallorcadagi birinchi davrada hamyurti Adam Walton ga yutqazgani – hozircha yakuniy yakka bahsi bo‘lib qoldi. Bu mavsumda u atigi to‘rtta yakka uchrashuvda maydonga tushgan, xolos.
2022-yilgi Wimbledon finaliga qadar bo‘lgan shiddatli ko‘tarilishidan keyin Kyrgiosning tanasi unga xiyonat qildi. Tizza, bilak, ketma-ket jarohatlar – hammasi birga uning reytingini yemirdi. Bugun u dunyo tasnifida 919-o‘ringa tushib ketgan.
U ijobiy test uchun bahona qidirmasligini aytadi, ammo baribir tanasi ko‘tarmagan yuk, karera oxiriga yaqinlashayotganini qabul qilish og‘ir bo‘layotganini ochiq yozdi. “Tanam miyam kutgan narsani qila olmayapti”, deya tan oldi u. Umidsizlik, yolg‘izlik, ruhiy tushkunlik – Kyrgios o‘z postida aynan shu soyalarga ishora qildi. Shunga qaramay, bu voqeani “uyg‘otuvchi qo‘ng‘iroq” deb atadi.
Endi u 28 kunlik ijtimoiy tarmoqlardan tanaffus oladi, “o‘zini to‘g‘rilashga” e’tibor qaratmoqchi. Qisqa, ammo aniq va’da bilan yakunladi: “Kechirasiz, men yaxshiroq qaytaman”.
“Bad boy” uchun navbatdagi zarba
Kyrgios bu avlod tennisining “bad boy”i sifatida allaqachon tarixga kirgan. Qasamlar, sindirilgan raketkalar, hakamlarga nisbatan hurmatsizlik – u maydonda chegaralarni qayta-qayta bosib ko‘rdi va buning uchun ko‘p marta jarima to‘ladi. 2023-yilda esa u Canberra dagi sudda sobiq qiz do‘stini itarib yuborganini tan olib, yana bir bor sarlavhalarga chiqdi.
Endi esa uning nomi doping mojarosi bilan yonma-yon turibdi. Bu faqat navbatdagi shov-shuv emas, balki karerasining qolgan qismini butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan burilish.
Ironiya shundaki, yaqinda aynan Kyrgios yuqori darajadagi boshqa doping ishlarini qattiq tanqid qilgan edi. U Jannik Sinner va Iga Swiatek atrofidagi jarayonlar haqida gapirar ekan, taqiqlangan moddalar uchun ijobiy testlarni “sportimiz uchun jirkanch” deb atagan. O‘shanda Sinner steroiddan ikki marta ijobiy test bergach, dastlab aybdor emas, degan xulosaga kelishgan, lekin keyin baribir uch oylik diskvalifikatsiya olgan. Swiatek esa ifloslangan dori vositasini bilmasdan qabul qilgani aniqlangach, bir oyga chetlatilgan.
Bugun esa o‘sha keskin so‘zlar o‘ziga qarab qaytgandek. Kyrgios endi o‘sha tizimga qarshi emas, balki uning ichida, ayblanuvchi kursisida o‘tirishi mumkin bo‘lgan sportchi.
Oldinda – tribunal va qattiq hukm xavfi
Qonun-qoidalarga ko‘ra, Kyrgios to‘rt yilgacha diskvalifikatsiya olish ehtimoli bilan yuzma-yuz turibdi. Biroq u kokainni musobaqadan tashqarida qabul qilganini isbotlay olsa, maksimal jazo uch oyga tushadi. Shunda ham, agar u rasmiy ravishda tasdiqlangan davolanish yoki reabilitatsiya dasturiga rozi bo‘lsa, bu muddat bir oygacha qisqarishi mumkin.
Qoidalar ham o‘zgargan. 2017-yilda britaniyalik Dan Evans musobaqadan tashqari kokain qabul qilgani uchun bir yilga chetlatilgan edi. 2021-yildan keyin jazolar yumshatildi, lekin nom va obro‘ uchun zarba hanuz og‘ir.
Kyrgiosning hikoyasi har doim chegara bilan o‘ynash, chiziq bo‘ylab yurish haqida bo‘lgan. Endi esa chiziq aniq kesib o‘tilgan. Tribunal qarorini kutayotgan paytda savol bitta: u bu “uyg‘otuvchi qo‘ng‘iroq”ni haqiqiy burilish nuqtasiga aylantira oladimi yoki tennisdagi eng iste’dodli, eng notinch qahramonlardan biri shu tarzda sahnani tark etadimi?
