KNVB tarixiy burilish arafasida: Roberto Martinez tayinlanishi mumkinmi?
Niderlandiya futboli markazida g‘alati tinchlik. Ronald Koeman ketganidan beri eng nufuzli lavozim bo‘sh, ammo odatdagidek navbatda turgan niderlandiyaliklar safi bu safar birin-ketin siqilib chiqib ketmoqda. Endi esa KNVB mutlaqo boshqa yo‘lni sinab ko‘rmoqda.
De Telegraaf xabariga ko‘ra, KNVB texnik direktori Nigel de Jong Malagada 53 yoshli ispaniyalik murabbiy Roberto Martinez bilan yuzma-yuz uchrashuv o‘tkazdi. Bu – oddiy ishchi uchrashuv emas. Bu, deyarli yarim asr davom etgan siyosatga qarshi ochiq isyon.
Yarim asrlik an’anaga zarba
Niderlandiya terma jamoasini so‘nggi marta niderlandiyalik bo‘lmagan murabbiy boshqarganida yil 1978 edi. Avstriyalik Ernst Happel Oranje’ni jahon chempionati finaliga olib chiqqan, shu bilan birga, keyingi o‘n yilliklar uchun ham an’ana belgilab bergan: terma jamoa – faqat mahalliy murabbiyga ishoniladi.
Shundan beri eng yuqori postga faqat niderlandiyaliklar tayinlandi. Endi esa KNVB shu devorni buzishga tayyor turibdi. Martinez tayinlansa, bu nafaqat yangi murabbiy, balki butun falsafaning qayta ko‘rib chiqilishi bo‘ladi.
Bu keskin burilishga nima majbur qildi? Avvalambor – rad javoblari.
Peter Bosz, Arne Slot, Erik ten Hag. Uchala nom ham Niderlandiyada murabbiylik bo‘yicha eng yuqori polkada turadi. Uchovlon ham turli professional sabablarga ko‘ra terma jamoa taklifidan voz kechdi. KNVB esa bir paytlar tanlov hashamatiga ega bo‘lgan joyda endi variant izlashga majbur.
Martinez – ispan, ammo ruhidan “niderlandiyalik”
Martinezning ispan pasporti KNVB ichida hamma uchun ham muammo bo‘lib ko‘rinmayapti. Aksincha, ayrimlar uni “tabiiy mos” deb ko‘ryapti. Sababi oddiy: u Niderlandiya futbol falsafasining ildizlariga juda yaqin.
U Jordi Cruijff’ning yaqin do‘sti sifatida tanilgan, Johan Cruijff asos solgan futbol falsafasining ashaddiy tarafdori sifatida ko‘p yillardan beri tilga olinadi. Ya’ni, pasga asoslangan, tashabbusni qo‘ldan bermaydigan, intellektual hujum futboli – Oranje o‘zini tanitgan uslub bilan Martinez qarashlari bir yo‘nalishda.
Shu bois, u pasporti boshqa bo‘lsa-da, g‘oyaviy jihatdan “uy murabbiyi” sifatida ko‘rilmoqda. Savol esa boshqacha: Niderlandiya futboli o‘zining eng muqaddas kursisini ilk bor chet ellikka topshirishga tayyormi?
Arne Slot – rad javobining asl sababi
Bu jarayon fonida Arne Slot atrofidagi shov-shuv ham alohida mavzu bo‘lib turibdi. U uzoq vaqt terma jamoa uchun asosiy nomzod sifatida ko‘rildi, muzokaralar borayotgani haqida turli xabarlar tarqaldi. Ayrim manbalar uning maosh va shartnoma muddati bo‘yicha kelishmovchilik tufayli orqaga chekinganini da’vo qildi.
Slot bunga javoban ochiq bayonot bilan chiqdi va nuqtani o‘zi qo‘ydi:
so‘nggi haftalarda, ayniqsa oxirgi kunlarda terma jamoa bo‘sh o‘rni bo‘yicha muzokaralar uzoq cho‘zilgani, maosh va shartnoma muddati muhokama qilingani, u esa shu sababli jarayondan chiqqani haqida yozilgan xabarlarni u inkor etdi. Uning ta’kidlashicha, suhbatlar umuman bu bosqichga yetmagan.
U o‘z qarorini bitta jumlada jamladi: hozirgi bosqichda u har kuni maydonda futbolchilari bilan ishlashni afzal ko‘radi. Milliy terma jamoada esa bunday ish rejimi imkonsiz. Bu – Slotning ustuvorligi klub futbolda ekanini ochiq ko‘rsatadi.
Natija esa aniq: Slot chetga chiqdi, maydon Martinezga ochildi.
Ichki variantlar: Reiziger bilan uchrashuv va jimlik
KNVB Martinez bilan parallel ravishda ichki zaxiralarni ham tekshirib ko‘rdi. Nigel de Jong va Clarence Seedorf, professional futbol bo‘yicha direktor Marianne van Leeuwen bilan birga Amsterdamdagi Okura mehmonxonasida Michael Reiziger bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Bu uchrashuv PSV va AZ o‘rtasidagi Johan Cruijff Schaal o‘yini arafasida bo‘lib o‘tdi – ramziy fon: Cruijff nomi, yangi avlod, yangi qarorlar. Reiziger hozirda Jong Oranje murabbiyi, ichki tizimni, yoshlarni, strukturaning ichki dinamikasini yaxshi biladi.
Ammo xabarlar shuni ko‘rsatadiki, bu uchrashuvdan keyin davom bo‘lmagan. Hech qanday keyingi muzokaralar qayd etilmadi. Bu ham KNVBning hozircha ichki variantga qat’iy yopishib olmaganini anglatadi.
Louis van Gaal – chetda qolgan gigant
Bu qidiruv jarayoni bir jihati bilan alohida bahs-munozara uyg‘otmoqda: Louis van Gaal nomining butunlay chetda qolishi. Tomoshabinlar, muxlislar orasida Van Gaal’ni to‘rtinchi marta terma jamoa boshiga qaytarish chaqiriqlari yangramay qolmadi.
Shunga qaramay, xabarlar KNVB 75 yoshli mutaxassis bilan umuman bog‘lanmaganini ko‘rsatmoqda. Hech qanday rasmiy murojaat, hech qanday muzokara – nol. Bu qaror, tabiiyki, jamiyatda savollar uyg‘otadi: tajriba va barqarorlik ustidan yangilik va yo‘nalish o‘zgarishiga shuncha keskin ustuvorlik berish to‘g‘rimi?
Tarixiy tanlov arafasida
Bugun manzara shunday: mahalliy yirik nomlar rad etdi, ichki zaxira bilan ilk muloqotlar davomga aylanmadi, afsonaviy Van Gaal chaqirilmagan. Markazda esa bitta figura turibdi – Roberto Martinez.
Agar KNVB bu yo‘ldan oxirigacha borsa, Oranje deyarli 50 yillik an’anasini buzadi va ilk bor yana chet ellik murabbiyga ishonch bildiradi. Savol endi bitta: Niderlandiya futboli o‘z falsafasini himoya qilish uchun chegaradan tashqariga chiqyaptimi yoki o‘z tarixidagi eng katta tavakkalni qilayaptimi?
