KNVB futbolida tarixiy burilish: Martinez va Malaga uchrashuvi
Niderlandiya futbol uyushmasi o‘z tarixidagi eng keskin burilishlardan birining ostonasida turibdi. KNVB texnik direktori Nigel de Jong 53 yoshli ispaniyalik murabbiy bilan Malagada yuzma-yuz uchrashgani haqida De Telegraaf xabar berdi. Bu shunchaki navbatdagi suhbat emas. Bu – yarm asrlik an’anaga qarshi ochiq qadam.
De Jongning Malagadagi missiyasi
De Jongning Ispaniyaga uchib borishi o‘ziyoq vaziyat qanchalik jiddiy ekanini ko‘rsatadi. Koeman o‘rniga munosib voris topish bo‘yicha ichki bozor deyarli to‘liq tugab bo‘yldi: Peter Bosz, Arne Slot, Erik ten Hag – barchasi turli professional sabablarga ko‘ra poygani tark etgan.
Natija: KNVB ilk bor jiddiy ravishda chet ellik nomzodga yuzlanmoqda. Martinez bilan uchrashuv ham aynan shuning ramzi.
Agar u tayinlansa, bu siyosatdagi tarixiy uzilish bo‘ladi. Niderlandiya terma jamoasiga oxirgi marta niderlandiyalik bo‘lmagan murabbiy – avstriyalik Ernst Happel – boshchilik qilgan. U 1978-yilda Oranje’ni jahon chempionati finaliga olib chiqqan. O‘shandan beri mamlakatdagi eng nufuzli murabbiylik lavozimi faqat mahalliy mutaxassislarga tegishli bo‘lib kelmoqda.
Endi esa bu devor chayqalayotgandek.
Ispan, lekin “kruyffchi”
Martinez pasportda ispan bo‘lishi mumkin, ammo KNVB ichkarisida uni ko‘rganlar uchun u futbol tafakkuri bo‘yicha “o‘z odamlaridan” biri sifatida qabul qilinmoqda. U Jordi Cruijff bilan yaqin do‘st, Johan Cruijff asos solgan futbol falsafasining qat’iy tarafdori sifatida tanilgan.
Bu detallar tasodifiy emas. Niderlandiya futboli o‘zini aynan shu falsafa bilan identifikatsiya qiladi. Shuning uchun ham chet ellik murabbiy g‘oyasi ko‘pchilikka xavfli tajribadek tuyulsa-da, Martinez nomi ichkarida qarshilikni yumshatayotgani seziladi. U “tizimga yot” emas, balki “tizimning boshqa tilda gapiradigan davomi” sifatida ko‘rilmoqda.
Arne Slot: radning asl sababi
Bu orada Arne Slot atrofidagi shov-shuvlar ham bo‘sh joydan paydo bo‘lmadi. U vatandoshi terma jamoasini qabul qilib olishi mumkin bo‘lgan eng jiddiy nomzodlardan biri edi, muzokaralar borayotgani haqida ko‘plab xabarlar chiqdi. Keyin esa u poygani tark etdi.
Ba’zi manbalar bunga maosh va shartnoma muddati borasidagi kelishmovchilik sabab bo‘lganini yozdi. Slot bunga javoban ochiq bayonot bilan chiqdi va nuqtani o‘zi qo‘ydi:
so‘zlariga ko‘ra, gap pul yoki muddatda emas. Muzokaralar umuman bu bosqichga yetmagan. U o‘zining hozirgi kasbiy bosqichida har kuni maydonda, futbolchilar bilan yonma-yon bo‘lishni afzal ko‘rishini ochiq aytdi. Terma jamoa formati esa bunday imkon bermaydi. Bu – murabbiylik falsafasi va ish uslubiga oid qaror, moliyaviy savdolashuv emas.
Shu bilan KNVB uchun eng tabiiy ichki variantlardan biri ham yopildi.
Ichki zaxira: Reiziger bilan uchrashuv
Martinez nomi kun tartibining eng yuqori qismiga chiqqan paytda KNVB o‘z tizimiga ham nazar tashladi. Nigel de Jong, Clarence Seedorf va professional futbol bo‘yicha direktor Marianne van Leeuwen Amsterdamdagi Okura mehmonxonasida Michael Reiziger bilan uchrashdi.
Uchrashuv vaqti ham ramziy: PSV va AZ o‘rtasidagi Johan Cruijff Schaal bahsi arafasi. Joy – niderlandiyalik futbol elitasining odatiy yig‘in maskanlaridan biri. Barchasi ichki vorislik konsepsiyasiga mos.
Ammo xabarlar bo‘yicha, bu uchrashuvdan keyin hech qanday davom bo‘lmadi. Hozircha Reiziger – Jong Oranje murabbiyi sifatida qolmoqda, katta terma jamoa bo‘yicha esa ikkinchi bosqich suhbatlari bo‘lmagan.
Van Gaal atrofidagi jimlik va muxlislarning bosimi
Eng bahsli nuqta esa umuman boshqa joyda paydo bo‘ldi. Louis van Gaal nomi jarayon chetida qolayotgani jamoatchilikda keskin savollar tug‘dirmoqda.
75 yoshli mutaxassis Oranje bilan uch marta ishlagan, so‘nggi bor ham jahon chempionati sahnasida terma jamoani yuqori pog‘onalarga olib chiqqan. Muxlislar orasida “Van Gaalni qaytaring” degan talab kuchli. Shunga qaramay, xabarlar bo‘yicha KNVB undan to‘rtinchi marta terma jamoani qabul qilib olish ehtimoli haqida umuman so‘ramagan, aloqaga ham chiqmagan.
Bu tanlov – yoinki tanlovsizlik – federatsiyaning kelajakka qarash uslubini ochib qo‘ymoqda. KNVB tajribali, xavfsiz, sinovdan o‘tgan variantni emas, yangi yo‘lni izlayotgandek. Bu yo‘l esa ularni Malagadagi uchrashuvdan boshlangan savolga olib keladi.
Martinez Oranje’ni qabul qilsa, bu faqat murabbiy almashinuvi bo‘ladimi? Yoki Niderlandiya futboli yarim asrlik o‘zini o‘zi boshqarish dogmasidan voz kechib, global maydonga boshqacha qadam tashlaydimi?
Javob endi KNVB qo‘lida. Muxlislar esa, odatdagidek, natijani tablodan o‘qiydi.
