Kevin Ellison: Premer-ligadagi bir o‘yindan ortiq
“Maydonda to‘rt marta to‘pga tegdim va Paul Scholesga fol qildim”, — deydi Kevin Ellison o‘zining yagona Premer-ligadagi uchrashuvini eslab. 2001-yil, Old Trafford, Manchester United – Leicester City.
O‘sha kuni Leicester 0:2 hisobida yutqazdi. Ellison esa Premer-ligada boshqa hech qachon o‘ynamadi.
Shu bilan ertak tugagandek tuyuladi. Aslida esa, bu faqat kirish qismi edi.
Qurilish maydonchasidan Old Traffordgacha
Ellisonning yo‘li odatdagi “akademiyadan chiqqan iste’dod” hikoyasiga umuman o‘xshamaydi. U tug‘ilib o‘sgan Anfield chekkasida, Liverpool stadionidan besh daqiqalik yo‘lda ulg‘aydi. Bolaligida Liverpool schoolboys tarkibida o‘ynadi, klubning centre of excellence dasturida Michael Owen va Steven Gerrard bilan birga mashg‘ulot o‘tkazdi.
Keyin esa xat keldi.
Yetti yil davom etgan orzu bitta sovuq jumla bilan tugadi: rahmat, omad tilaymiz, xayr. 15 yoshli bola uchun bu hukmdek eshitildi. Ellisonning birinchi fikri: “Tamom, men hech qachon professional bo‘la olmayman”.
Onasi boshqacha o‘ylardi. “Yenglaringni shimar, bolam. Mehnat qil, imkon yana keladi”, degan gaplar o‘sha paytda oddiy tasalli bo‘lib tuyulgandir, lekin Ellison aynan shu ruh bilan yashadi. Rad etilish uni sindirmadi, aksincha, ichidan yonayotgan isbotlash istagini yanada kuchaytirdi.
U Sunday League maydonlarida yo‘lini davom ettirdi, so‘ng Southportga o‘tdi. 18 yoshida beshinchi pog‘onadagi ligadagi debyut – Telfordga qarshi o‘yin, zaxiradan maydonga tushdi. Mavsum oxiriga qadar yana uch o‘yin, cho‘ntagiga esa 65 funt “xarajat puli”.
Keyin Chorley, Conwy United. So‘ng Altrincham. Aynan shu yerda hammasi o‘zgarishni boshladi: 54 liga uchrashuvida 23 ta gol. Ammo bu davrda u hali ham yarim professional edi: kunduzlari qurilish maydonchasida ishlaydi, mebel – uch qismli divanlar, karavotlar, shkaflar – tashiydi, kechalari esa gol urardi.
2001-yil kelganda unga 50 ming funt evaziga Leicester Citydan taklif tushdi. Martin O’Neill jamoasi bir yil avval Ligа kubogini yutgan, klub Premer-liga o‘rtalarida mustahkam turgan payt.
Ellison uchun bu orzudagi qo‘ng‘iroq edi.
Old Trafforddagi 6 daqiqa va umrbod iz
Leicester unga haftasiga 650 funt taklif qildi. Agent ko‘proq pul so‘radi. Uchrashuv xonasidan chiqarib yuborildi. Ellisonni alohida chaqirishdi: taklifni imzola yoki chiqib ket. Oxir-oqibat 50 funtga ko‘proq oldi.
“Anfieldda katta bo‘lgan bola uchun, menga faqat bitta narsa kerak edi – to‘liq stavkali futbolchi bo‘lish”, deydi u bugun.
Oradan bir oy o‘tib, u Old Trafford gazonida Roy Keane, Ole Gunnar Solskjaer va Paul Scholes bilan bir maydonda yugurib yurardi. 84-daqiqada zaxiradan tushdi. To‘rt marta to‘pga tegdi. Scholesga fol qildi. O‘yin tugadi, 0:2.
Shu – uning Premer-ligadagi butun karerasi.
Ko‘pchilik uchun bu armon bo‘lardi. Ellison uchun esa bu hayotining uzun, notekis, lekin o‘chmas iz qoldirgan marafonining faqat bir bo‘ligi bo‘lib qoldi.
M6 yo‘lida kelgan eng qorong‘i fikrlar
Leicester bilan ikki yarim yillik shartnoma imzolagan yigit bir necha yil ichida past ligalarga qaytib ketdi. Moliyaviy xavotirlar, oilaviy muammolar, yaqin insonlarining o‘limi – bularning bari ustma-ust keldi.
Bir kuni u M6 avtomagistralida mashina haydab ketayotgan edi.
“O‘sha kunni kecha bo‘lgandek eslayman. O‘sha paytdagi fikrim shunday edi: agar 100 mil tezlikda markaziy ajratuvchi panjaraga urilsam, atrofimdagi odamlarning hayoti yaxshilanarmidi?” deydi u.
Bu shunchaki kayfiyat tushkunligi emas edi. Bu chuqur, xavfli depressiya edi.
Unga faqat bitta narsa yordam berdi: gapirish. Oila, yaqinlar, keyin esa professional maslahat – counselling. U o‘zini tortib chiqardi, yordam so‘rashdan uyalmadi. Bugun u o‘sha davrni “ko‘zlarimni hayotga ochib bergan sinov” deb ataydi.
“Ishim orzudagi ish bo‘lgani uchun odamlar meni har doim yaxshi bo‘lishim kerak deb o‘ylardi. Ammo men ham hammaga o‘xshagan odamman, his-tuyg‘ularim bor”, deydi u.
1 000 dan ortiq o‘yin, sakkizta pog‘ona, bir xil ishtiyoq
Bugun Ellison 47 yoshda. U sog‘lom, xursand va hanuz futbolchi. Cheshiredagi Vauxhall Motors safida maydonga tushmoqda. Klub Northern Premier League Division One Westda, ya’ni Angliya futbol piramidasining sakkizinchi pog‘onasida o‘ynaydi.
Agar u shanba kuni Thackleyga qarshi FA Cup saralash bosqichida maydonga tushsa, turnir tarixidagi eng yoshi katta futbolchilardan biriga aylanadi.
“Hammaning aytadigan gapi bir xil: ‘sen allaqachon qariyalar uyida bo‘lishing kerak’”, deya kuladi u. Kuladi, lekin maydonga chiqishda hali ham biroz hayajon sezishini tan oladi.
U Angliya futbolining eng yuqori sakkiz darajasining barchasida o‘ynagan kam sonli futbolchilardan biri. 29 yil, 18 klub, 1 000 dan ortiq o‘yin. Aniq sonini o‘zi ham unutib yuborgan.
Statistika esa uning mehnatini aniq ko‘rsatib turibdi: to‘rtinchi pog‘onada 553 liga o‘yini, 124 gol. Shundan 81 tasi – 2011–2020 yillar oralig‘ida Morecambe safida 352 o‘yinda.
Hull City bilan 2005-yilda Championshipga ko‘tarilish, Rotherham United (2010) va Newport County (2021) bilan Wembleyda pley-off finalida maydonga tushish – bu uning eng yorqin sahifalaridan ba’zilari xolos.
Bularning bari 15 yoshida “tamom bo‘ldi” deb o‘ylagan bola uchun yomon natija emas.
Chester qulashi, oilaviy og‘irlik va ichki kurash
Ellisonning yo‘lida faqat ko‘tarilishlar bo‘lmagan. 2009-yilda u Chester City tarkibida Football League bilan xayrlashdi. Klub moliyaviy qulash yoqasiga kelib qoldi.
Bu orada uning shaxsiy hayoti ham sinovdan o‘tdi. Yaqinlarining o‘limi, ikki farzandli ota sifatida oilani ta’minlash mas’uliyati, har olti oyda shartnoma tugashidan oldin “keyingi ish bo‘ladimi?” degan savol.
“Shartnomamning oxirgi olti oyida doim tashvishda bo‘lardim. Yana shartnoma olamanmi, yo‘qmi, deb o‘ylardim”, deydi u.
U yillar davomida ko‘plab og‘ir fikrlarni ichida saqlab yurganini tan oladi. Gapirishdan qo‘rqqan: odamlar uni “orzu kasb egasi, demak hammasi joyida bo‘lishi kerak” degan qolipda baholashidan cho‘chigan.
Bugun esa u boshqacha: “Qayerlarda bo‘lganimdan, nimalarni boshdan kechirganimdan uyalmasman”, deydi u.
Sinf xonasida hazil, maydonda esa yana yugurish
Bugungi Ellison – faqat futbolchi emas. U Liverpooldagi o‘rta maktabda safeguarding bo‘yicha ishlaydi, bolalar bilan ishlaydi, ularning xavfsizligi va farovonligi uchun mas’ul.
O‘quvchilar uni hazil bilan qarshi oladi: “Sir, siz Premer-ligada faqat bir marta o‘ynagansiz-ku”. U esa jilmayib javob qaytaradi: “Ha, lekin o‘sha paytda dunyoning eng yaxshi jamoasi bo‘lgan Manchester Unitedga qarshi”.
Maydonda esa u hali ham raqobatga tayyor. “Yoshlar bilan birga o‘ynash uchun ikki baravar ko‘p ishlashim kerak”, deydi u. Ammo ichidagi olov so‘nmagan: o‘rganishni, raqobatni, g‘alabani hanuz xohlaydi.
“Gapiring. Uyalmang”
Ellison bugun o‘z hikoyasini faqat futbol uchun emas, ruhiy salomatlik haqida ochiq gapirish uchun ham bo‘lishadi. Uning so‘zlari sodda, lekin og‘ir tajriba bilan to‘yingan:
“Uyalmang. Hamma muammoga duch keladi. Oilangiz, do‘stlaringiz bilan gaplashing. Oching, tinglashga va yordam berishga tayyor odamlar bor”.
Bu faqat shior emas. Bu M6 trassasida eng qorong‘i fikrlarni yengib o‘tgan odamning xulosasi.
Qachongacha?
Ellisonning 48 yoshga to‘lishiga olti oycha qoldi. Qachongacha o‘ynash niyatida ekanini so‘rashsa, u yelka qisadi. Aniq javob yo‘q.
Lekin bitta mezoni bor: ichki ochlik. “Hali ham yaxshi o‘ynashni xohlayman, hali ham o‘rganaman, hali ham maydonga chiqishni istayman. Shu istak bor ekan, o‘ynayman”, deydi u.
Leicester Citydan Vauxhall Motorsgacha bo‘lgan yo‘l – shon-shuhrat haqida emas, chidamlilik haqida hikoya. U o‘zi haqida kulib ham qo‘yadi: “Ba’zilar aytadi, men o‘ynagan sakkizta pog‘onaning birortasida ham yaxshi o‘yin ko‘rsatmaganman deb”.
Lekin bitta savol o‘rtada qoladi: faqat bitta Premer-liga o‘yini bo‘lgan futbolchi, lekin mingdan ortiq o‘yin, uch deyarli o‘n yillik kurash, ruhiy tushkunlikdan qaytish – qaysi biri aslida ko‘proq hurmatga loyiq?
