Iraola davri boshlanishi: Liverpool bilan ilk safar

Andoni Iraola bosh murabbiy sifatida ilk bor Liverpool bilan yozgi safarga chiqdi. Nashville’da Sunderland, Nyu-Yorkda Wrexham ustidan g‘alabalar, Chikagoda esa Leedsdan 4:2 hisobidagi mag‘lubiyat. Uch shahar, uch xil kayfiyat, bitta aniq xulosa: bu jamoa hali yangi murabbiy futbolini o‘zlashtirish yo‘lida.

Yarmi porloq, yarmi xavotirli Liverpool

Leedsga qarshi o‘yin bunga yorqin misol bo‘ldi. Birinchi bo‘lim – turne davomida ko‘rilgan eng yaxshi 45 daqiqa. Yuksak pressing, oldinga agressiv chiqish, katta yulduzlar qaytgach paydo bo‘lgan intensivlik. Iraola nimani xohlayotganini shu bo‘limdayoq his qilish mumkin edi.

Ammo tanaffusdan keyin sahna butunlay o‘zgardi. Almashuvlar, konsentratsiyaning pasayishi, standart vaziyatlardagi muammolar – o‘tgan mavsumdan tanish og‘riqli nuqtalar yana bosh ko‘tardi. Murabbiy uchun bu ham dars, ham ogohlantirish: uning futboli ishlaydi, lekin bu jarayon endi-endi boshlanmoqda.

Eng qizig‘i, Iraola hali hatto asosiy tayanch ustunlarining ba’zilari bilan yuzma-yuz uchrashmadi. Virgil van Dijk, Cody Gakpo, Alisson, Alexis Mac Allister va yangi kelgan Víctor Muñoz bilan u tayinlanganiga deyarli ikki oy bo‘layotgan bo‘lsa-da, hali shug‘ullanmagan. Ular yakshanba kuni Chikagodan uchib kelgach, biroz dam olishdi va chorshanba kuni AXA bazasida nihoyat yangi murabbiy bilan tanishishadi. Mac Allister esa hali ham jahon chempionati yukidan so‘ng qaytmaydi.

Oldinda uch haftadan ham kam vaqt, faqat ikki o‘rtoqlik uchrashuvi – u ham Comoga qarshi Anfield’da bo‘ladigan dubl. Shundan so‘ng Premier Leaguedagi ilk sinov – safarda Newcastle. Iraola o‘zi ham tan oldi: “Birinchi kunda hammasi ideal bo‘ladi, hamma joyida bo‘ladi, deb aytishni istardim. Ammo ehtimol bunday bo‘lmaydi.”

Bu gaplar hozirgi holatni aniq tasvirlaydi. Reja bor, lekin vaqt kam.

Yangi bosh murabbiyga hali yetarlicha tayanch yo‘q

Safar davomida Iraola deyarli to‘liq tarkib bilan ishlay olmadi. Jahon chempionatidan keyingi ta’til sabab sakkiz nafar asosiy futbolchi yo‘q, jarohatlar tufayli yana oltitasi safdan chiqqan. Ulardan biri – AQShda jarohat olgan bechora Joe Gomez.

Yana 14 nafar birinchi jamoa futbolchisi bo‘lganida, ham o‘yin, ham Iraola uslubiga moslashuv darajasi butunlay boshqacha ko‘rinishi aniq edi. Lekin hatto hamma sog‘lom bo‘lganda ham, tarkibdagi bo‘shliqlar ko‘zga tashlanadi.

Eng katta teshik – Mohamed Salah o‘rni. Uning ketishi mart oyidayoq e’lon qilindi, shartnomani bir yil oldin yakunlash bo‘yicha muzokaralar undan ham avval boshlangan. Oradan besh oy o‘tdi, lekin uning o‘rnini egallaydigan futbolchi hali ham kelgani yo‘q.

Conor Bradleyning tizza jarohati jiddiyligi sabab o‘ng qanot himoyada ham muammo chuqurlashdi. Markaziy himoyada esa Premier League tajribasi yetishmaydi. Klub ichida Jérémy Jacquet va Giovanni Leonidan katta umidlar bor – Leoni tizzasidagi jarohatdan tiklanish jarayonida jismonan haqiqiy “adonis”ga aylangani aytilmoqda. AQShdagi o‘yinlarda 18 yoshli Ifeanyi Ndukwe va Mor Talla Ndiaye ham o‘zini yaxshi ko‘rsatdi.

Ammo fakt o‘zgarmaydi: Ndukwe post-Brexit mehnat ruxsatnomasi qoidalari sabab bu mavsumda umuman o‘ynay olmaydi. Gomezning jarohat tarixini hisobga olsak, uni to‘rt asosiy markaziy himoyachidan biri sifatida emas, sog‘lom bo‘lib turgan paytlarida “bonus” sifatida ko‘rish to‘g‘riroq.

Iraola qanot hujumchilarini ikkala tomonda ham o‘ynatishni yoqtirishini, o‘yin davomida ularni joyini almashtirish afzalliklarini tushuntirdi. Lekin hatto Bradley Barcola Paris Saint-Germaindan olib kelinsa ham, o‘ng qanot masalasi hali ham og‘riqli bo‘lib qolishi mumkin.

Yangi murabbiyga taktika emas, sifatli tanlovlar ham kerak.

Nyoni: turnening yutug‘i

Safarda yoshlar tarkibiga tayanish majburiy bo‘ldi, lekin bu Iraola uchun kutilmagan ijobiy topilmalarni ham olib keldi. Mashg‘ulotlar va o‘yinlarda bir necha yoshlar o‘z darajasini ko‘rsatdi: Ndukwe, Talla Ndiaye, Lewis Koumas, Kieran Morrison, Luke Chambers.

Ammo bitta ism boshqalardan ajralib turdi – Nyoni.

19 yoshli yarim himoyachi har bir o‘yinda o‘sib bordi, ishonchi ham, ta’siri ham kattalashdi. U va Rio Ngumoha o‘tgan mavsumda ham Arne Slot qo‘l ostida birinchi jamoa atrofida bo‘lgan, ammo farq katta: Ngumoha Premier Leagueda 19 ta o‘yin (besh marta asosiy tarkibda) o‘tkazgan bo‘lsa, Nyoni atigi olti bor zaxiradan maydonga tushgan.

AQShdagi namoyishi shuni ko‘rsatdiki, bu mavsumda uning raqamlari mutlaqo boshqacha bo‘lishi kerak. Iraola unga tezda oldinga pas berish, bosim ostida ham, bo‘shliq yaratib ham o‘tkir yechim topish vazifasini yukladi – u esa bu topshiriqni deyarli darhol o‘zlashtirdi. Leedsga qarshi o‘yinda Florian Wirtzning goliga olib kelgan kombinatsiyadagi uzatmasi – texnika va qaror qabul qilish tezligining nafis namunasi.

Nyoni o‘yindan keyin yozgi tayyorgarlikda o‘zini yaxshilashi shartligini bilganini aytdi. Gap bilan ish bir-biriga mos tushdi.

Endi u oddiy “yosh iste’dod” emas, real raqobatchi.

Curtis Jones: boy berilgan imkoniyat

Safardan eng ko‘p yutqazganlardan biri esa, ehtimol, Curtis Jones bo‘ldi. Salahning iborasini ishlatadigan bo‘lsak, u ko‘proq “tashqariga qarab” turgandek ko‘rindi. Shartnomasining so‘nggi 12 oyiga kirib kelayotgan 25 yoshli futbolchiga Inter kabi Italiya chempioni jiddiy qiziqmoqda.

Nyoni va Dominik Szoboszlai Iraola talab qilayotgan markaziy yarim himoyachi roli va ritmiga tez moslashgan bo‘lsa, Jones aynan shu yerda qiynaldi. Ayniqsa, Leedsga qarshi ikkinchi bo‘limda maydonga tushgach, uning o‘yini murabbiyning yangi talablari bilan uyg‘unlashmayotgani ko‘rindi.

Ammo unga eng ko‘p zarar yetkazgan holat bu emasdi. Wrexhamga qarshi o‘yinda Szoboszlai sardorlik bog‘ichini olgach, Jonesning uni ololmagani sabab xafsalasi pir bo‘lgandek, keraksiz hissiyotlarga berilgani ko‘rindi. Bu – mayda detal, lekin murabbiylar ko‘pincha aynan shunday mayda detallar orqali kayfiyatni o‘lchaydi.

Birinchi o‘yinda – Sunderlandga qarshi – Gomez maydonni tark etganda ham sardorlik bog‘ichi Jonesga emas, Kostas Tsimikasga berildi. O‘tgan mavsumni Romada ijarada o‘tkazgan zaxira chap qanot himoyachisi, safarda esa eng katta tajribaga ega futbolchilardan biri bo‘lgan “o‘zimizning yigit”dan ustun qo‘yildi.

Bu albatta, bolaligidan Liverpool muxlisi bo‘lgan, bu safarda eng katta tajribaga ega o‘yinchilardan biri bo‘lgan Jonesni ranjitadi. U, Szoboszlai va Tsimikas keyingi kunlarda bu vaziyatni kulgi bilan yumshatishga harakat qilishdi, ijtimoiy tarmoqlarda bo‘rttirilgan bahslar biroz bosildi.

Lekin Chikagoda Iraola bilan bo‘lgan suhbatlarda u jamoaviylik, kollektiv ruhning ahamiyatini qayta-qayta urg‘ulaganini eslasak, Jonesning individual kayfiyati va reaksiyasi yangi davr falsafasi bilan uncha mos kelmayapti. Savol ochiq: u bu loyihada markaziy figura bo‘ladimi yoki asta-sekin chetga suriladimi?

Szoboszlai: yangi davr yuzi

Salah, Andy Robertson, Van Dijk, Alisson kabi yulduzlar yo‘qligida, o‘tgan mavsumning eng yaxshi futbolchisi sifatida Dominik Szoboszlai AQSh bo‘ylab safarning bosh qahramoniga aylandi. Uning har bir maydonga chiqishi, har bir to‘pga tegishi tribunalarni junbushga keltirdi. Media uchun ham asosiy yuz – aynan u.

Iraola uchun esa undan-da muhimroq jihat bor edi: Szoboszlai mashg‘ulotlarda ham yetakchilikni o‘z qo‘liga oldi. Yosh, tajribasiz tarkib orasida uning maydondagi va tashqarisidagi roli bebaho bo‘lib chiqdi. Yangi besh yillik shartnoma imzolagan 25 yoshli futbolchi endi nafaqat sifat, balki barqarorlik ramzi sifatida ham ko‘rilmoqda.

Salah va Robertson ketishi bilan bo‘shagan vitse-sardorlik o‘rinlaridan birini kim egallashi borasida katta muhokama bo‘lishi shart emasdek. Szoboszlai bu rolda deyarli tayyor ko‘rinadi.

Iraola uchun esa bu safar bitta narsani aniq ko‘rsatdi: uning qo‘lida allaqachon jamoaning yangi yuziga aylanishga tayyor futbolchilar bor. Endi savol boshqacha – rahbariyat unga yetarlicha yordam beradimi va bu yangi Liverpool uch haftada emas, mavsum davomida qanchalik tez ulg‘ayadi?