Gianni Infantino Kolumbiyada: Prezident inauguratsiyasida qanday kutib olindi
Gianni Infantino Kolumbiyada samolyot trapidan tushdi — uni uchish-qo‘nish yo‘lagidayoq Kolumbiya futbol federatsiyasi prezidenti kutib oldi. Ramon Jesurun, Infantino uchun eng ishonchli ittifoqchilardan biri, bu lahzani qo‘ldan boy bermadi: yonma-yon turib, tabassum bilan suratga tushishdi, kadr federatsiyaning Instagram sahifasiga chiqdi. Bu oddiy protokol uchrashuvi emasdi. Infantino bu safar Kolumbiyaning yangi prezidenti Abelardo de la Espriella inauguratsiyasiga kelgan edi.
U bilan birga Janubiy Amerika futboli boshqaruv organi Conmebol prezidenti Alejandro Dominguez ham bordi. U Infantino faoliyatini, ayniqsa “nihoyatda muvaffaqiyatli” deb ta’riflagan 2026 yilgi Jahon chempionatini maqtadi va ochiq aytdi: “Biz Gianni bilan birgamiz”. Mana shunday hayot Fifa prezidentiga nasib etadi.
Bu lavozim dunyoning eng qudratli siyosatchilari bilan aloqalarni mustahkamlashni taqozo etadi. Infantino bilan AQSh prezidenti Donald Trump o‘rtasidagi yaqin munosabatlar bunga yaqqol misol. Fifa Forward Enterprise deb nomlangan, hozircha uning davridagi eng yirik mojaro bo‘lgan loyiha yorilib ketishidan oldin, Infantino deyarli teginib bo‘lmaydigan darajada qudratli ko‘rinardi. Tanqidlar, shubhalar — hammasi unga urilib qaytadigandek edi.
Endi esa, Jahon chempionati tijorat huquqlarining bir qismini xususiy investitsiya fondlariga sotish rejasidan voz kechib, uzr so‘raganidan so‘ng, u yana “hammasi odatdagidek” kayfiyatiga qaytishga urinayotgandek. Lekin bu yo‘l endi ancha tik.
Uefa Fifa musobaqalarini boykot qilish bilan tahdid qilgancha turibdi. Bu gaplar qanchalik jiddiyligini yaqin 29 kun ichida bilib olish mumkin — Fifa U-20 Jahon chempionati Polshada start oladi. So‘nggi kunlarda Yevropadan tashqarida olgan ochiq qo‘llab-quvvatlashlari Infantino ruhini ko‘targan ko‘rinadi, u orqaga chekinishga hozir emas.
Shu fon’da savol o‘z-o‘zidan tug‘iladi: Fifa prezidenti aslida nimani anglatadi?
Rabotdagi kortej va qimmat samolyot
Hafta boshida Marokash poytaxti Rabotdagi Fifa ofisiga qora oynali Mercedes’lardan iborat kortej, politsiya mashinalari hamrohligida kirib keldi. Infantino Fifa boshqaruv kengashining tanlangan a’zolarini bu yerga shaxsan o‘zi chaqirgan edi. Kun tartibi — Fifa’ning tijorat va chiptalar biznesining 21 foizini xususiy investitsiya kompaniyasiga sotish rejasini muhokama qilish.
Shu tariqa u sayohat qiladi: orada Qatar Airways Executive xususiy reyslari. Bu samolyot unga 2026 yilgi Jahon chempionati davomida bir kunda uch martagacha parvoz qilib, ikki o‘yin tomosha qilish imkonini berdi. Bunday kelish-ketish — prezidentona. Ammo ko‘proq davlat rahbariga xos, sport tashkiloti boshlig‘iga emas.
Bu hashamat unga butun dunyoni aylanib chiqish imkonini beradi. U Rabot kabi Fifa mintaqaviy ofislariga boradi, aynan shu shaharda u Fifa Forward Enterprise mojarosi avj olgan hafta davomida bazasini joylashtirdi. Uning vazifasiga ko‘ra, Infantino Fifa’ga a’zo 211 mamlakatning barchasiga borib, tashkilot mablag‘i hisobidan amalga oshirilgan “grassroots” — ommaviy futbol loyihalarini ko‘rishi kerak.
Futbolni birlashtirish — uning rasmiy mandatidagi eng katta bandlardan biri. Bu ishni Tsyurixdagi Fifa shtab-kvartirasidan turib bajarib bo‘lmaydi. Konfederatsiyalar kongresslari, Fifa musobaqalari, siyosatchilar va futbol rahbarlari bilan yuzma-yuz uchrashuvlar — hammasi uning kundalik ishiga aylangan.
Ammo hamma ham uni davlat rahbaridek kutib olishga tayyor emas. Aprelda, Vankuverda bo‘lib o‘tgan Fifa Kongressi arafasida mahalliy hokimiyat Infantino uchun to‘rtinchi darajali kortej (odatda davlat rahbarlari yoki Papa uchun mo‘ljallangan protokol) tashkil etish haqidagi so‘rovni rad etdi. Yangi Zelandiya politsiyasi ham 2023 yilgi ayollar Jahon chempionati paytida xuddi shunday iltimosni qabul qilmagandi.
Shunga qaramay, kortejlar va xususiy samolyotlar bilan birga juda katta maosh ham bor. U 2016 yilda saylanganda olganidan uch baravar ko‘p. O‘n yil avval atigi 1,3 million funt atrofida ish haqi olgan bo‘lsa, hozirgi kunda taxminan 4 million funtga yaqin daromad qiladi: 2,2 million funt bazaviy maosh va 1,8 million funt miqdorida tasdiqlangan bonus. Uning avvalgisi Sepp Blatter Fifa prezidenti sifatidagi so‘nggi yilida 2,6 million funtlik paket olgandi.
Infantino bundan tashqari yashash va mayda xarajatlar uchun yiliga 20 500 funtlik “per diem” ham oladi. Dunyoning eng mashhur sport turini boshqarayotgan odam uchun bu darajadagi haq kutilgan holat. Infantino esa rekord daromad va a’zo assotsiatsiyalar uchun ajratilgan mablag‘larni ko‘rsatib, o‘zini bu pulga arziydigan rahbar sifatida taqdim etadi.
Trump bilan ittifoq va chegaradan o‘tgan siyosat
Infantino’ning Donald Trump bilan ittifoqi uning siyosiy vaznini yanada oshirdi. Biroq ko‘plab futbol amaldorlari uchun bu nuqtadan keyin u futbol manfaatlaridan ko‘ra siyosiy sahnaga ko‘proq yuzlanayotgandek tuyula boshladi.
2025 yil mayida u Trump bilan Yaqin Sharqqa diplomatik safarga chiqib, Fifa Kongressi bo‘lib o‘tayotgan Paragvayga ikki soat kechikib yetib keladi. Uefa bunga javoban uni “shaxsiy siyosiy manfaatlarni” ustun qo‘yganlikda aybladi va zalni tark etib, namoyishkorona chiqib ketdi.
Shu bilan birga, Fifa Tinchlik mukofoti ham bor edi — u AQSh Venesuelaga bostirib kirib, prezident Nicolas Maduro’ni ag‘darish va Eronni havodan nishonga olishdan bir necha hafta oldin Trump’ga topshirildi. Tanqidlar yog‘ildi, lekin Fifa etik qo‘mitasi Infantino’ning siyosiy betaraflik qoidalarini buzgan-buzmaganini tekshirish haqidagi shikoyatlarga javob bermadi.
Yil boshida esa Infantino kutilmaganda Trump’ning G‘azoni qayta tiklashni nazorat qilish uchun tuzilgan Board of Peace deb nomlangan yangi kengashining ilk yig‘ilishida paydo bo‘ldi. Xalqaro Olimpiya Qo‘mitasi, tarkibida Infantino ham taklif qilingan a’zo sifatida bor, bu harakat siyosiy betaraflik qoidalarini buzmaganini bildirdi. Biroq futbol olamida ko‘pchilik uning AQSh prezidentiga haddan tashqari yaqinlashganini his qildi.
Shu fon’da bo‘lib o‘tgan yana bir voqea bu tasavvurni yanada kuchaytirdi. USA hujumchisi Folarin Balogun Jahon chempionati paytida qizil kartochka olgach, diskvalifikatsiyadan qutulib qoldi. Fifa intizom qo‘mitasi bunday qarorni ilgari hech qachon qabul qilmagan edi. Trump esa bu ishga o‘zi aralashganini ochiq aytdi: u Infantino’ga qo‘ng‘iroq qilib, qizil kartani qayta ko‘rib chiqishni so‘raganini maqtanib gapirdi.
Infantino bu qarorni mustaqil organ qabul qilganini, hech kim unga ta’sir o‘tkaza olmasligini ta’kidladi. Ammo Jahon chempionati yakuniy haftasida Trump va Infantino Nyu-Yorkdagi Trump Tower binosida birga ko‘rinish berganida, bunday izohlar kamroq ishontira boshladi. Trump bu yerda ham Fifa prezidentiga yana bir marta qo‘ng‘iroq qilib, “yana bir ajoyib qaror qabul qilganini” aytib maqtadi.
Bu yaqinlikning eng cho‘qqisi esa Fifa Forward Enterprise loyihasi bo‘ldi. Xususiy investor sifatida ko‘rilayotgan kompaniya Trump’ning kuyovi Jared Kushner’ning ukasi bilan bog‘langan edi. Futbol va siyosat orasidagi chiziq shu darajada xiralashib ketdiki, ko‘pchilik uchun bu allaqachon qizil chiziq edi.
Rekord daromadlar, sodiq saylovchilar va charchagan Yevropa
Fifa prezidenti lavozimi o‘ziga xos jozibaga ega. Stanley Rous 1961 yilda saylangandan beri bu kursida atigi to‘rtta doimiy prezident o‘tirgan. Shu hammasini aytib turibdi: bir marta yuqoriga chiqqan odam bu o‘rinni osonlikcha bo‘shatmaydi.
Yevropadan tashqarida Infantino davridagi rekord daromadlar ko‘plab mamlakatlarda futbol infratuzilmasining asosiy moliyaviy manbaiga aylandi. Ko‘plab assotsiatsiyalar uchun Fifa mablag‘i — stadion, akademiya, federatsiya byudjeti degani. Natija aniq: sodiqlik, minnatdorlik va, eng muhimi, ovozlar.
Ammo Uefa va ayrim milliy federatsiyalar uchun bu endi yetarli emas. Ularning nazarida ayblovlar ro‘yxati haddan tashqari cho‘zilib ketdi. Ular Fifa endi bir odamning avtoritar loyihasi sifatida boshqarilmasligi kerakligini ochiq aytishyapti.
Infantino saylovoldi va’dalaridan biri — Jahon chempionatini kengaytirish edi. U bunga erishdi va to‘xtamoqchi emas. Agar to‘rtinchi muddatga qolsa, 2030 yilgi turnirda 64 ta terma jamoa qatnashishi deyarli aniq ko‘rinadi. Yozgi Club World Cup ham kengaytirildi. Yangi kubokda esa shaxsiy ishora bor: “Inspired by the Fifa president Gianni Infantino” degan yozuv bitilgan.
Keyingi ikki erkaklar Jahon chempionatining o‘ziga xos taqsimoti ham Saudiya Arabistonining 2034 yilgi turnirni qo‘lga kiritishiga yo‘l ochib berdi. Bu ham Infantino’ning yaqin hamkorlaridan biri bo‘lgan mamlakat.
Yozgi Jahon chempionati uchun o‘tkazilgan qur’a marosimi esa hashamat va dabdabaga to‘lib-toshdi. Sahna markazida Trump va Infantino turardi. Tomoshabinlar esa boshqa savollar bilan band edi. Chiptalar narxi ko‘pchilik uchun haddan tashqari yuqori bo‘ldi, pul to‘lashga tayyor bo‘lganlarning bir qismi esa viza ololmay qoldi.
Fifa chiptalarni sotishda ikkilamchi bozor platformasidan foydalandi, unda narxlar cheklanmagan, har bir sotilgan chipta uchun tashkilot 30 foiz ulush oladigan tizim joriy qilindi. Tanqidchilar uchun bu juda aniq signal edi: foyda muxlis tajribasidan ustun qo‘yilmoqda. Nyu-York va Nyu-Jersi bosh prokurorlari Fifa’ni chiptalar siyosati yuzasidan savollarga javob berishga chaqirib, rasmiy so‘rov yubordi.
Shunga qaramay, Infantino qayta saylanadi, degan fikr deyarli shubhasizdek tuyulardi. Jahon chempionati boshlanishidan oldin allaqachon 111 ta assotsiatsiya uni ochiq qo‘llab-quvvatlashini bildirgan, bu esa qayta saylanish uchun yetarli ko‘rsatkich edi. Endi esa Fifa’ning muvaffaqiyatsiz yakunlangan xususiy investitsiya rejasi fonida bu manzara xiralashib bormoqda.
Uefa bu vaziyatni o‘z imkoniyati deb biladi. Ular uchun bu — Infantino’ni lavozimidan ketishga majbur qilishga urinish uchun ochilgan eng qulay deraza. Lekin Kolumbiya prezidenti inauguratsiyasida Infantino yana bir bor markaziy figuraga aylanganiga qarab, savol tug‘iladi: dunyo bo‘ylab bunday ta’sir doirasiga ega bo‘lgan prezidentni haqiqatan ham sahnadan tushirish mumkinmi? Yoki Fifa yana bir bor o‘z rahbari bilan birga bo‘ron ichidan chiqib ketadimi?
