FIFA ichidagi bo‘hron: Gianni Infantino rejasiga qarshi isyon
FIFA markazida yillar davomida ko‘rinmagan darajadagi siyosiy zilzila yuz bermoqda. Tashkilotning bosh operatsion direktori Kevin Lamour ochiq bayonot bilan Gianni Infantino taklif qilgan Jahon chempionati daromadlarini xususiy kapital fondlariga sotish rejasiga keskin qarshi chiqdi va bu loyihaning to‘xtatilishi shartligini aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, FIFA xodimlari bu jarayonda chalg‘itilgan, hatto aldangan.
“Bir odamning loyihasi”
Zurichda ishlovchi Lamour Associated Press’ga yuborgan keskin ohangdagi bayonotida hamkasblarini himoya qilib, ularning so‘nggi oylarda bu reja bo‘yicha ochiq muloqotdan mahrum bo‘lganini yozdi. Uning ta’kidlashicha, xodimlar Infantino tomonidan “ochiqlik yetishmagani” tufayli “aldangan” va ular “hurmatsizlik va qo‘rqitishdan yaxshiroq munosabatga loyiq”.
Lamour bu tashabbusni qisqa, ammo aniq ta’rifladi: “Bu bir odamning loyihasi”.
U bundan ham keskinroq chiziq chizdi: bu loyiha nafaqat amalga oshmasligi kerak, balki futbol siyosiy rahbarlari “o‘zlariga to‘g‘ri savollarni berib, to‘g‘ri qaror qabul qiladigan” payt kelganini aytdi.
Bu shunchaki norozilik emas, deyarli iste’foga tayyor turgan odamning siyosiy chaqirigiga o‘xshaydi. Lamour, 2024 yildan buyon egallab kelayotgan lavozimidan ketmasligini aytgan bo‘lsa-da, o‘zini ham xavf ostiga qo‘ydi: u hamkasblari oldidagi burchini birinchi o‘ringa qo‘yishini, zarurat tug‘ilsa, ishidan ayrilishiga ham tayyorligini ochiq aytdi.
“Va agar bu mening ish joyimga tushsa – mayli”, dedi u. “Bu qarorni tushunaman va hurmat qilaman. Hech bo‘lmaganda bugun tinch uxlayman”.
Carlos Cordeiro iste’fosi: bosim oshmoqda
Lamour bayonoti paydo bo‘lishidan bir necha soat avval, Infantino yaqin maslahatchilaridan yana biri – Carlos Cordeiro – iste’foga chiqdi. U ilgari Goldman Sachs bankida ishlagan, shuningdek, Jahon chempionati bo‘yicha Oq uy ishchi guruhida FIFA vakili bo‘lgan.
Cordeiro keskin ohangda yozdi: u FIFA Jahon chempionatidagi ulushni sotishni ko‘rib chiqayotgan bir paytda jim turishni istamasligini ma’lum qildi. U o‘zi ilgari boshqargan US Soccer Federation prezidenti sifatida bu reja bo‘yicha muzokaralarga kiritilmaganini ochiq aytdi.
Uning fikri qat’iy: bu taklif bilan aloqasi bo‘lmagan, uni “mutlaqo” rad etadi. Cordeiro $20 milliardlik tijoriy sho‘ba tuzilishini “futbol uchun yomon bitim” deb atadi.
Futbol kelajagini garovga qo‘yishmi?
Infantino rejasiga ko‘ra, FIFA tijoriy faoliyatining asosiy qismi – erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari, Club World Cup turnirlari – alohida sho‘ba korxonaga ajratiladi. Uning qiymati $20 milliardga baholanmoqda, ulushining 20 foizi esa xususiy investorlarga berilishi ko‘zda tutilgan.
FIFA hujjatlarida “yakor investor” sifatida Joshua Kushner tuzgan Nyu-Yorkdagi investitsiya fondi tilga olinadi. Kushner – AQSh sobiq prezidenti Donald Trump’ning kuyovi Jared Kushnerning ukasi.
Cordeiro bu modelni raqamlar bilan yerga urdi. U FIFA allaqachon “g‘oyat katta moliyaviy resurslarga ega” ekanini, tashkilotda milliardlab dollar zaxira va umuman qarz yo‘qligini eslatdi. So‘nggi to‘rt yilda yakunlangan erkaklar Jahon chempionati orqali FIFA $15 milliard daromad ko‘rganini qayd etdi.
Shu fonni chizgan Cordeiro, doimiy ulushni sotib $4,2 milliard yig‘ish mantiqsizligini aytdi: bu, uning ta’rificha, “futbolning eng qimmat aktivini kelajakdan garovga qo‘yish”, u ham bo‘lsa “ishonchli asos bo‘lmagan holda”.
Ichki doira yorilmoqda
Bu mojaro shunchaki tashqi tanqid emas. Eng og‘iri – e’tirozlar Infantino o‘zi qurib kelgan ichki doira ichidan chiqmoqda.
Lamour – Infantino bilan uzoq yillik hamkor. U futbolga siyosatdan kirib kelgan, ikki o‘n yillik avval Michel Platini davrida UEFA prezidentining yordamchisi bo‘lgan. Keyinchalik FIFA siyosatida ham xalqaro darajada faol ishlagan, ayniqsa Afrika va Osiyodagi a’zo federatsiyalar bilan aloqalarda muhim rol o‘ynagan. Aynan shu federatsiyalar hozir Infantino taklif qilgan $20 millionlik paketlar bo‘yicha qaror qabul qilish arafasida. Muddati – 19 sentyabr.
Cordeiro esa so‘nggi yillarda Infantino bilan birga AQShga qilgan ish safarlarida, Oq uyda Donald Trump bilan uchrashuvlarda yonma-yon turgan odam edi. U o‘zini “35 yildan ortiq bank sohasida ishlagan, aktiv qiymatini ham, undan voz kechish oqibatlarini ham tushunadigan” mutaxassis sifatida ta’riflab, aynan shu tajriba uni bu taklifni rad etishga majbur qilayotganini aytdi.
Uning yakuniy da’vati aniq: bu taklif rad etilishi kerak.
Saylovlar oldidan bo‘shashayotgan taxt
Gianni Infantino o‘n yildan ortiq vaqt davomida FIFA tepasida turibdi va kelasi yil mart oyidagi saylovda raqibsiz qayta saylanishiga deyarli shubha yo‘qdek ko‘rinayotgandi. Tashkilot hatto 18 noyabrgacha nomzodlar uchun muddat belgilab, hamma narsa ssenariy bo‘yicha ketayotgandek taassurot qoldirgan edi.
Ammo endi manzara o‘zgarib bormoqda. Infantino 2016 yil fevralidagi prezidentlik saylovida kutilmagan g‘alabaga erishganida, uning atrofida eng ishonchli odamlaridan biri aynan Lamour bo‘lgan. Bugun esa o‘sha odam, ochig‘ini aytganda, rahbarining eng muhim loyihasini ochiqchasiga to‘xtatishga chaqiryapti.
Cordeiro ham o‘z bayonotida FIFA’da Infantino bilan yonma-yon ishlagan “fidoyi, printsipial, o‘yinga chin dildan mehr qo‘ygan” odamlar haqida gapirib, ularni ham ovoz chiqarishga undadi: bunday miqyosdagi qarorlar “futbol manfaatlari yo‘lida”, emas, “undan foyda ko‘radiganlar” uchun qabul qilinishi kerakligini eslatdi.
Savol endi bitta: bu isyon ovozlari FIFA ichida kengroq rezonansga aylanadimi yoki Infantino o‘z loyihasini tanqidlar yomg‘iri ostida ham oldinga sudray oladimi? Futbolning eng katta sahnasida hozir aynan mana shu savolning javobi kutilmoqda.
