Fantasy Premier League: Eng Yirik Ikonalar va Ularning Qimmatbaho Qiymati

Uy ichida siyohga botgan barmoqlar, gazeta sahifalariga egilib o‘tirgan ota-onalar, yonida kalkulyator, chetida telefon raqami yozilgan kichik qog‘oz. Julian Dicks va Juninho uchun kodlarni terish, “transfer” qilishni eslab qolish uchun xonadagi yagona uy telefoniga intilish. Fantaziya futbol shu tarzda boshlanardi.

Hech qanday shablon yo‘q, “triple captain” degan tushuncha hali tug‘ilmagan. Shunchaki o‘zingiz yozgan XI, qo‘ng‘iroq orqali aytilgan ismlar va yozgi ta’tilga aylantirilgan matematika darsi.

Ammo bir narsa o‘zgarmagan: arzon, ammo oltin qiymatga ega futbolchini topish zavqi. Standart zarbalar ustasi bo‘lgan himoyachi, past baholangan hujumchi, noto‘g‘ri pozitsiyada ro‘yxatdan o‘tgan, lekin gol yomg‘iri yog‘diradigan yarim himoyachi yoki toza “clean sheet” yig‘ib beradigan arzonga darvozabon – mana asl lazzat shu.

2002-03 mavsumidan beri Fantasy Premier League ulkan bazaga aylandi. Millionlab ishtirokchilar, “wildcard”, avtomatik hisob-kitob, jonli statistikalar. Lekin chorak asrlik tarix ichida kimlar eng yirik timsolga, haqiqiy ikonaga aylangan?

Shu savolga javob topish uchun mahalliy FPL mutaxassisi Thomas Woods va Fantasy Football Scout tadqiqotlariga suyanib, eng katta ta’sir ko‘rsatgan, eng yaxshi “value” bergan 10 futbolchini saralab chiqdik. Statistikaga ozgina nostalgiya ham qo‘shildi – ha, Michu, seni ko‘rib turibmiz.

Ikona bo‘lish nimadan boshlanadi?

Faqat raqamlar bilanmi? Masalan, ilk rasmiy mavsumda Thierry Henry to‘plagan jami ochkolar hali ham umumiy reytingda yettinchi. Arsenal afsonasi dastlabki to‘rt mavsumning uchtasida eng ko‘p ochko to‘plagan, lekin doimo eng qimmat variantlardan biri bo‘lgan.

Frank Lampard – kech kirib keladigan, jarima maydonchasiga portlab kiradigan yarim himoyachi – Chelsea safida uch marta eng yuqori natijaga chiqdi. Cristiano Ronaldo esa Manchester United bilan ikki marta FPL taxtiga o‘tirgan. Ularning individual mavsumlari hamon eng yaxshi beshlik ichida.

Bunday “obvious” yulduzlarni chetga surib qo‘ymoqchi bo‘lasiz. Lekin Mo Salah bunga yo‘l qo‘ymaydi. U byudjetning katta qismini yutib yuborardi, lekin har bir funtiga yarasha kafolatlangan ochko olib kelardi.

Fantasy Football Scout hisobiga ko‘ra, o‘yin boshlanganidan beri atigi 52 futbolchi bir mavsumda kamida 200 ochko to‘plagan. Salah buni sakkiz marta bajargan. Va u 300 ochkolik marrani zabt etgan yagona futbolchi. Ikki marta.

Demak, Mo albatta ro‘yxatga kiradi. Ammo biz bu yerda boshqani izlayapmiz: yillab “value” bergan, arzonga olinib, katta portlash qilgan tanlovlarni. Kimdir keyinchalik Premyer-liga yulduziga aylandi, kimdir esa faqat bir mavsumlik, lekin unutilmas kult qahramon bo‘lib qoldi.

10. Harry Kane, Tottenham, 2014-15, boshlang‘ich narx – £5.0m

Bugungi kunda u Angliya terma jamoasi sardori, rekordchi to‘purari, uch karra Premier League Golden Boot sohibi. Lekin 2014-15 yozida Harry Kane White Hart Lane uchun hali ham savol belgisi edi.

Emmanuel Adebayor va Roberto Soldado ortida zaxiradan tushadigan yigit sifatida £5.0m narxda belgilandi. Premyer-ligadagi ilk golini noyabrda, Aston Villa maydonida zaxiradan tushib, 90-daqiqada urdi. O‘sha zarba esa butun mavsumni o‘zgartirdi: keyingi 21 golga yo‘l ochildi.

Fantasy Football Scout qayd etishicha, 18–25-tur oralig‘ida Kane sakkiz o‘yinda 77 ochko to‘pladi: 9 gol, 4 assist, 16 bonus. O‘sha paytda unga erta ishonganlar haqiqiy yutuqni qo‘lga kiritdi.

Narxi £5.0m dan £6.4m gacha ko‘tarildi, umumiy hisobda 191 ochko jamg‘ardi va o‘yin tarixidagi “value” reytingida 11-o‘ringa chiqdi – undan yuqori bo‘lganlarning barchasi undan ko‘proq daqiqa o‘ynaganini inobatga olsak, bu alohida bahoga loyiq.

9. Michel Vorm, Swansea, 2011-12, £4.0m

Debyut o‘yinida to‘rtta gol o‘tkazib yuborgan darvozabon odatda FPL menedjerlarining qora ro‘yxatiga tushadi. Michel Vorm uchun hammasi aksincha bo‘ldi. O‘sha kuni Manchester Cityga qarshi o‘yinda u 11 ta seyv amalga oshirdi – bu butun mavsumdagi eng yuqori ko‘rsatkich bo‘lib qoldi.

Swansea City mavsum yakunida barcha ichki mukofotlarni unga topshirdi, FPL esa uni kult maqomiga ko‘tardi. U nafaqat seyvlar, balki “clean sheet”lar bilan ham yorqin ko‘rinish berdi – jami 14 ta. Faqat Joe Hart undan ko‘proq ochko to‘pladi, lekin City darvozaboni o‘yin boshida undan £3.0m qimmatroq edi.

Vorm narxi £5.3m gacha ko‘tarildi, bir paytlar u butun o‘yin bo‘yicha eng ko‘p egaga ega bo‘lgan to‘rtinchi futbolchiga aylandi. Virtual maydonda ham, haqiqiy Premyer-ligada ham bu uning eng yorqin yili bo‘lib qoldi.

8. Stuart Dallas, Leeds, 2020-21, £4.5m

Marcelo Bielsa qo‘l ostida Stuart Dallas FPL uchun tushdagi obrazga aylandi. Rasmiy ro‘yxatda himoyachi, amalda esa butun maydon bo‘ylab yuguradigan, tez-tez hujumga qo‘shiladigan, hatto ba’zan markaziy yarim himoyachi sifatida o‘ynaydigan futbolchi.

Arzon, ishonchli va portlashga tayyor. U nafaqat “clean sheet”lar, balki gollar bilan ham yodda qoldi. Manchester Cityga qarshi o‘yinda ikki marta darvozani ishg‘ol qilib, bitta o‘yinda 17 ochko to‘plagani hamon ko‘pchilikning xotirasida.

Thomas Woods shunday ta’riflaydi: £4.5m evaziga siz 8 gol, 12 “clean sheet”, 3 assist va jami 171 ochko oldingiz. Bu darajadagi ko‘rsatkich bilan Dallas o‘sha mavsumning eng shafqatsiz “differential”laridan biriga aylandi.

7. Michail Antonio, West Ham, 2019-20, £7.0m

Michail Antonio – g‘alati tanlovdek tuyuladi, lekin FPL tarixidagi eng yodda qoladigan bir oylik portlashlardan birini aynan u yaratgan.

U mavsum boshida yarim himoyachi sifatida ro‘yxatga olingan, amalda esa hujum chizig‘ida o‘ynadi. Jarohatlar, pandemiya, to‘xtab qolgan ritm – hammasi uning narxini pastga tushirdi. Lekin restartdan keyin Antonio butunlay boshqa futbolchiga aylandi.

Faqat iyul oyining o‘zida u 7 o‘yinda 8 gol urdi. Norwich maydonida esa tarixga kirgan kun keldi: West Ham 4:0 hisobida g‘alaba qozondi, barcha gollar Antonio hisobiga yozildi. 26 ochko. Yarim himoyachi uchun ham, £7.0m dan arzon futbolchi uchun ham rekord darajaga teng ko‘rsatkich. Bu natija bilan u Cole Palmer bilan yonma-yon turadi, faqat Salahning umumiy rekordidan uch ochkoga ortda qoladi.

FPL menedjerlari uchun bu oy sof jazava bo‘ldi: kim uni o‘z vaqtida olib ulgurgan bo‘lsa, mavsumni butunlay burab yubordi.

6. John Lundstram, Sheffield United, 2019-20, £4.0m

“Lord Lundstram” – bu laqabning o‘ziyoq uning FPL tarixidagi o‘rnini aytib turibdi. Umumiy ochko soni ro‘yxatdagi boshqalarnikidan pastroq bo‘lishi mumkin, lekin narxi, pozitsiyasi va kutilmagan portlashi uni haqiqiy afsonaga aylantirdi.

Odatda £4.0m himoyachi – zaxira skameykasining eng oxirgi joyida o‘tiradigan, faqat favqulodda vaziyatda maydonga tushadigan nomzod. FPL esa Lundstramni aynan shunday baholadi. Lekin Sheffield United maydonida u butunlay boshqa rolni bajardi – box-to-box yarim himoyachi.

5 gol, 4 assist, ustiga-ustak “clean sheet”lar. Jami 144 ochko. 11-turdagi ikki gollik, 21 ochkolik o‘yin esa alohida sahifaga loyiq. Eng muhimi, menedjerlar £4.0m lik futbolchini asosiy tarkibda bemalol o‘ynatib, qolgan byudjetni yulduzlarga sarflash imkoniga ega bo‘lishdi.

5. Riyad Mahrez, Leicester, 2015-16, £5.5m

Riyad Mahrez o‘sha mo‘’jizaviy mavsumda faqat Claudio Ranieri uchun emas, butun FPL olami uchun oltin koniga aylandi. £5.5m narxda mavsumni boshlagan qanot futbolchisi birinchi turdayoq Sunderlandga qarshi 15 ochko olib, uni tanlagan 5,9 foiz menedjerni mukofotladi.

Bu faqat kirish so‘zi edi. Dastlabki olti turdan beshtasida u ikki xonali ochko to‘pladi. 56 ochko – FPL tarixidagi eng kuchli startlardan biri. Natija aniq edi: 7-turga kelib Mahrez allaqachon jamoalarning yarmidan ko‘pida paydo bo‘ldi.

Jamie Vardy ham alohida mavsum o‘tkazdi – 15 tur ketma-ket gol yoki assist. Lekin u Mahrezdan qimmatroq, £6.0m dan boshlangan. Mahrez esa yakunda 240 ochko bilan butun o‘yin bo‘yicha eng yuqori natijani qayd etdi va o‘sha mavsum uchun ideal “value” namunasi bo‘lib qoldi.

4. Michu, Swansea, 2012-13, £6.5m

FPLda nostalgiya degan narsa bor bo‘lsa, uning yuzi – Michu. Ekrandagi kichik ikonka, lekin har gal ochko qo‘shilganda go‘yoki yaqin do‘stingiz muvaffaqiyat qozongandek quvonardiz.

Swansea bu ispan futbolchisini olib kelganida, ko‘pchilik uning ismini ham bilmasdi. Lekin ayrim ziyrak menedjerlar La Ligadagi 15 gollik mavsumiga ko‘z tashlab, uni darrov jamoaga qo‘shdi. QPR maydonidagi debyutda ikki gol – va hammasi boshlandi.

Rasmiy narx – £6.5m, amalda esa hujumchi vazifasini bajarayotgan yarim himoyachi. Mavsum yakunida 18 gol, jami 190 ochko, narx esa yil davomida £2.0m ga oshdi. Woods ta’riflaganidek, u ehtimol FPL tarixidagi eng katta bir mavsumlik mo‘’jiza.

Keyingi yil? Atigi ikki gol. So‘ngra Napoli sari yo‘l. Lekin 2012-13 FPL arxivida u hanuz porlab turibdi.

3. Mohamed Salah, Liverpool, 2024-25, £12.5m

Liverpool safida FPL afsonalari ko‘p. Trent Alexander-Arnold va Andy Robertson yillar davomida orqa chiziqdan hujumni boshqarib, “must-have” maqomiga chiqqan. Luis Suarez 2013-14 mavsumida ilk besh o‘yinni o‘tkazib yuborganiga qaramay, 55 ta gol+assist bilan rekord o‘rnatgan.

Lekin faqat bittagina “premium” tanlovni bu ro‘yxatga kiritish kerak bo‘lsa, u albatta Mo Salah bo‘ladi. Va uning eng yuksak cho‘qqisi – 2024-25 mavsumi. 344 ochko. FPL tarixidagi eng katta individual natija.

Eng qizig‘i, bu portlash uning avvalgi, nisbatan “sokinroq” mavsumidan keyin keldi. Salah uchun “past” natija ham 200 ochkodan yuqori, lekin 2024-25 yilda u o‘zini ham, o‘yinni ham boshqa darajaga olib chiqdi. Har hafta kaptan, har hafta umid, ko‘pincha – kafolat.

Salah bugun FPLda alohida toifaga mansub. Qimmatmi? Ha. Lekin u bilan va usiz qurilgan jamoalar o‘rtasidagi farq butun mavsum taqdirini hal qilishi mumkin.

2. Cole Palmer, Chelsea, 2023-24, £5.0m

Cole Palmerning 2023-24 mavsumini tushunish uchun avval fonni eslash kerak. U Manchester Cityni tark etib, Chelsea safida ko‘proq o‘yin amaliyoti izlab kelgan, lekin mavsum boshida hali keng ommaga tanish bo‘lmagan yigit edi.

FPL uni £5.0m qiymatdagi yarim himoyachi sifatida ro‘yxatga oldi. U esa 7-turga qadar “start” ko‘rmadi. 8-turda Burnleyga qarshi ilk ikki xonali natija qayd etilganida, uni atigi 63 575 nafar menedjer (0,6 foiz) o‘z jamoasida ushlab turgan edi.

Keyingi bosqich tezlashdi. 12-turda Tottenhamga qarshi 12 ochko, egalik darajasi 4,5 foizga chiqdi. Shundan so‘ng Stamford Bridge’dagi yangi yulduzga ommaviy oqim boshlandi.

33-turga kelib, Evertonga qarshi o‘yinda Palmer to‘rtta gol urib, 26 ochko to‘pladi. Bu raqam Michail Antonio rekordiga tenglashdi, narxi esa hanuz £6.1m atrofida edi. Uni o‘sha paytda besh milliondan ortiq menedjer jamoasida ushlab turgan.

Fantasy Football Scout yakuniy xulosani qisqa qiladi: boshlang‘ich narx bo‘yicha qaralganda, 2023-24 yildagi Cole Palmer – FPL tarixidagi eng yaxshi “value” futbolchi.

Mavsum yakunida u 244 ochko bilan umumiy reytingda birinchi bo‘ldi. Eng keskin narx o‘sishini ham Palmer qayd etdi: +£5.5m. 2024-25 mavsumini esa allaqachon £10.5m bilan boshladi.

Savol endi shunday: keyingi yillarda kim uning izidan boradi – yangi “Lord”, yangi Michu, yangi Palmer paydo bo‘ladimi yoki FPL oltin davri allaqachon yozib bo‘linganmi?