Demi Vollering va Sydney Sweeney: Ayollar sportining yangi bahsi

Demi Vollering va boshqa sportchilar Sydney Sweeney reklamasi ortidan ayollar sportining “chegara chizig‘i”ni qayta himoya qilmoqda

Professional velosipedchilar butun dunyodagi ko‘plab ayol sportchilar qatorida aktyor Sydney Sweeney ishtirokidagi bahsli reklama roliklariga qarshi keskin munosabat bildirdi. Ularning fikricha, bu rolik ayollar sportini yana bir bor jinsiylashtirilgan maydonga sudrab kirmoqda.

Gap shunchaki bir rolik haqida emas. Gap yillar davomida qiyinchilik bilan erishilgan hurmat va normalashuv haqida ketmoqda.

“Biz hali ham bu mavzuni tushuntirishga majburmiz”

Ikki karra Tour de France g‘olibi Demi Vollering o‘z pozitsiyasini ijtimoiy tarmoqlarda aniq bayon qildi. U uzun yillik kurashni bitta reklama tasviriga siqib qo‘yib bo‘lmasligini eslatdi.

“Balki bu suhbatni boshlab bergani yaxshi,” – deb yozdi u Instagram sahifasida. “Lekin ayollar hali ham bu mavzu haqida gapirishga majbur ekanligi achinarli. Juda uzoq vaqt davomida ayollar ‘qanday KO‘RINISHI’ bilan emas, ‘nima QILA OLISHI’ bilan ko‘rinishga haqqi borligi uchun kurashib keladi”.

Vollering sportning asl vazifasini eslatdi: tana haqida tashqi ko‘rinish emas, imkoniyat va qudrat nuqtayi nazaridan o‘ylash. Uningcha, sport ayol tanasini baholash mezonini o‘zgartirishi kerak.

“Ko‘pchilik ayollar bundan charchagan. Ayniqsa sportda. Chunki sport bizga tanamiz haqida butunlay boshqa narsani o‘rgata oladi. Savol ‘Qanday ko‘rinaman?’ emas, balki ‘Nima qila olaman?’ bo‘lishi kerak,” – deb yozdi u.

U yana bir muhim chiziqni chizdi: kuchlilik va ayollik bir-biriga zid emas.

“Baquvvat bo‘lish seni kamroq ayol qilmaydi. Sen velosipedni oyoqlaringda kuch qolmaguncha haydab, baribir chiroyli ko‘ylak kiyishni yaxshi ko‘rishing mumkin. Sen mushaklarga ega bo‘lib ham o‘zingni ayoldek his qilishing mumkin. Sen qudratli ham, ayni paytda nozik bo‘lishing ham mumkin.”

Bu so‘zlar reklama roligidagi asosiy muammo – ayol tanasining yana bir bor mahsulot sotish vositasiga aylanishi – atrofida yangrayapti.

Sydney Sweeney roligi: katta auditoriya, katta bahs

Reklama sport tikish kompaniyasiga tegishli. Unda Sydney Sweeney yalang‘och holda tasvirlangan, tanasining muhim qismlarini esa sport anjomlari yopib turadi. Bu tasvirlar aktyor tomonidan o‘zining 25 milliondan ortiq Instagram obunachilariga ulashilgach, rolik bir zumda global darajadagi mojaro markaziga aylandi.

Sport olamining turli burchaklaridan tanqidlar yog‘ildi. Olimpiada trek chempioni Sophie Capewell ham BBC bilan suhbatda o‘z noroziligini bildirdi.

“Go‘yo odamlar nimalar uchun ranjiyotganini to‘liq tushunmayotgandek,” – dedi u. Unga ko‘ra, masala shunchaki yalang‘ochlikda emas, balki kontekst va maqsadda.

Maddy Nutt: “20 yil oldin bo‘lganda, hayron bo‘lmasdim”

Gravel yo‘nalishidagi professional sportchi Maddy Nutt esa javobni bevosita tasvir orqali berdi. U ijtimoiy tarmoqlarda “Dear Sydney Sweeney, this is what a female athlete looks like” deb yozib, o‘zining poyga va mashg‘ulotlardan lavhalarini ulashdi. Kadrda – ter, charchoq, tezlik, mehnat. Reklamadagi jilva emas, haqiqiy sport.

Bu yil Traka 560 g‘olibi bo‘lgan va Unbound XL musobaqasida ikkinchi o‘rinni egallagan Nutt keyinchalik Cyclingnews bilan suhbatda rolikka munosabatini yanada ochiqroq bayon qildi.

“Dastlab ko‘rganimda shunchaki shok bo‘ldim, chunki juda didsiz edi,” – deydi u. – “Ayollar sportining jinsiylashtirilishi davridan ancha o‘tib ketganmiz deb o‘ylagandim. Ayol sportchilarga nisbatan hurmat oshgan, ayollar sportiga nufuz va qadriyat sifatida qaralayotgan bir pallaga yetdik, deb bilgandim”.

So‘ng u bir qiyosni keltiradi: agar bunday rolik 20 yil avval chiqqanida, hayron bo‘lmasdi.

“Bu juda dag‘al kontent. Ha, ‘sex sotadi’, reklama ma’nosida ‘aqlli’ bo‘lishi mumkin. Unga qarshi bo‘lgan shov-shuv esa, albatta, uning ko‘lamini yanada kengaytiradi,” – deydi Nutt.

Ammo u bu vaziyatni faqat shikoyat emas, imkoniyat sifatida ko‘radi.

“Boshqa tomondan, ayol sportchi sifatida bu ‘yo‘q, bu ayollar sporti emas’ deyish uchun imkoniyat. Vaziyatni ag‘darib, ayollar sporti qanday o‘zgargani, qanchalik rivojlangani haqida balandroq ovozda gapirish imkoniyati”.

“Bu tanani ko‘rsatish emas, uni sotish”

Bahsning markazida turgan asosiy savollardan biri – chegaraning qayerda ekanida. Ayrimlar: “Devoriy kalendarlar, fotosessiyalar, deyarli yalang‘och suratlar – sportchi ayollar o‘zi ham shunday suratga tushgan-ku, farqi nimada?” degan e’tirozni ilgari surmoqda.

Nutt uchun esa farq aniq.

“Sportchining o‘z atletik tanasini shunday ko‘rsatishi – bu tana ijobiyligi masalasi. Atletik tanani ko‘rsatish – bu quvvat bag‘ishlaydigan, ilhomlantiradigan narsa. Bu reklama esa butunlay jinsiy maqsadga yo‘naltirilgan edi va unda sportchi ham yo‘q. Bu shunchaki betting ilovasi o‘ziga jalb qilmoqchi bo‘lgan auditoriyaga xitob qilish,” – deydi u.

Bu nuqtada chiziq juda aniq tortiladi: sportchi o‘z mehnati bilan shakllangan tanasini kuch, chidam, iroda ramzi sifatida ko‘rsatishi mumkin. Reklama esa bu tanani, yoki uning o‘rnini bosuvchi obrazni, faqat ko‘zga yoqimli ob’ekt sifatida ishlatadi.

Suhbat endi to‘xtamaydi

Vollering “balki yaxshi, suhbat boshlandi” deganida, aynan shuni nazarda tutgandek. Bu rolik, qanchalik bahsli bo‘lmasin, sportdagi gender tengligi va ayol tanasining qadr-qimmati haqidagi muhokamani yana markazga olib chiqdi.

Savol endi shunday: ayollar sporti nihoyat o‘zining eng kuchli davriga kirib borayotgan bir paytda, bu soha yana eski, charchagan tasvirlarga qaytadimi yoki Vollering, Capewell, Nutt va ularning safdoshlari chizayotgan yangi chiziqni qat’iy himoya qila oladimi?