Croke Park va futbol: Dublin Premyer-liga yozgi manziliga aylanadimi?
Dublindagi Croke Park chorshanba oqshomida yana bir bor futbolga eshik ochdi – va bu safar maydonga tushganlar nafaqat Manchester United va Leeds bo‘ldi, balki butun stadion kelajagi ham edi.
Uzoq yillik raqiblar o‘rtasidagi o‘yin 2009 yildan beri bu arenada o‘tkazilgan ilk futbol uchrashuvi bo‘ldi. 75 ming tomoshabinli to‘liq sotilgan kecha, penaltilarda Manchester United g‘alabasi, shovqin, rang-barang sharflar – bularning barchasi Croke Park rahbariyatiga bitta fikrni yanada aniqroq ko‘rsatdi: bu yerda futbol muntazam mehmon bo‘lishi mumkin.
GAA yuragi, lekin katta biznes dvigateli
Croke Park tarixan GAA qal’asi bo‘lib kelgan. Futbol bu yerda faqat 2007–2009 yillarda, Lansdowne Road qayta qurilayotganda, Ireland terma jamoasi vaqtincha ko‘chib kelganida paydo bo‘lgan. Shundan so‘ng eshiklar yana yopilgandek tuyulgandi.
Endi esa stadion va tijorat direktori Peter McKenna bu an’anani sindirishga qat’iy kirishgan.
“Shunday bo‘lishini juda istardim,” deydi u. U TEG Sport bilan hamkorlik haqida gapirar ekan, ularning vazifasi aniq ekanini aytadi: bu kabi uchrashuvlarni muntazam, rejalashtiriladigan, kalendarda oldindan belgilab qo‘yiladigan shaklga keltirish.
Uning fikricha, “doimiy, kutiladigan va oldindan rejalashtiriladigan” tadbir – bu stadion uchun eng to‘g‘ri model. Tasodifiy bir martalik shou emas, yil sayin qaytib keladigan an’ana.
Sabab ham oddiy: raqamlar. McKenna ochiq aytadi – Croke Park butun GAA uchun moliyaviy dvigateli. Tushumning 83 foizi assotsiatsiya bo‘ylab qayta taqsimlanadi. Demak, har bir yirik tadbir – bu nafaqat stadion kassasi, balki butun tizim uchun qo‘shimcha nafas.
Qattiq bahsga sabab bo‘lgan eshiklar endi ochiq
Bu yo‘l, albatta, birdaniga paydo bo‘lgani yo‘q. 2005 yilda GAA o‘zining mashhur 42-qoidasini yumshatib, boshqa sport turlariga stadion eshiklarini vaqtincha ochgan edi. 2010 yildan esa bu siyosat butunlay kuchga kirib, doimiy tus oldi.
Shundan buyon Croke Park nafaqat GAA finaliga, balki yirik xalqaro va mahalliy regbi uchrashuvlariga, NFL va kollej amerika futboliga, turli yirik tadbirlarga mezbonlik qildi.
Boshlanishida bu o‘zgarish hamma uchun ham yoqimli bo‘lgani yo‘q. Qarshilik bo‘ldi, tanqid bo‘ldi. Ammo vaqt o‘tishi bilan norozilar soni kamaydi, kayfiyat yumshadi.
“Ba’zi odamlar o‘z qarashiga ega va uni ochiq aytishadi,” deydi McKenna. “Biz bunga hurmat bilan qaraymiz. Lekin mening va jamoamning vazifasi – imkon qadar ko‘proq daromad yaratish.”
Uning gapidan bitta narsa ravshan: Croke Park hissiyotlar bilan emas, raqamlar va strategiya bilan boshqarilmoqda.
Premyer-liga yozgi an’anasi: Dublin sahnaga chiqmoqda
McKenna uchun ideal ssenariy aniq: har yili Dublinda bir Premyer-liga jamoasi ishtirokidagi mavsumoldi uchrashuv. Bitta o‘yin, bitta katta shou, bitta yirik daromad oqimi.
Lekin bu xayol emas, murakkab logistika va real to‘siqlar bilan o‘ralgan reja.
Croke Park sig‘imi 82 500. Leeds bilan bo‘lgan o‘yinda xavfsizlik sababli terrasadagi joylar qisqartirilgani uchun bu raqam biroz pasaydi, lekin baribir stadionni to‘ldirish uchun klub nomi juda katta bo‘lishi shart.
McKenna buni yashirmaydi: “Buni amalga oshira oladigan jamoalar soni juda kam,” deydi u. Manchester United – albatta ro‘yxatning eng boshida. Liverpool va Arsenal ham Irlandiyada ildiz otgan, yillar davomida shakllangan katta muxlis bazasiga ega.
Demak, maqsad aniq: Croke Park yozda Premyer-liga gigantlari uchun Yevropadagi navbatdagi manzilga aylanishi mumkin.
Premyer-liga gigantlari – qiyin hamkor, lekin katta o‘lja
Reja chizish oson, ammo Premyer-liga klublarini jadvalga “mixlab qo‘yish” – boshqa masala. McKenna buni juda yaxshi biladi.
Uning ta’kidlashicha, bu klublarni aniq kelishuvga ko‘ndirish oson emas. Ular doimo navbatdagi uchrashuv, transferlar, ichki rejalarga sho‘ng‘ib yashaydi. Yozgi safarlar, ayniqsa chet ellik stadionlar uchun, ko‘pincha ro‘yxatning oxirgi qatorlarida turadi.
Shu bois Croke Park tomoni “chetlardan asta-sekin kirib borishga” urinmoqda. Ular imkon qadar erta kelishuvga erishmoqchi, shunda GAA kalendariga bu o‘yinlarni to‘g‘ri joylashtirish, o‘z tadbirlarini ham siqib qo‘ymaslik mumkin bo‘ladi.
Bu – sabr va uzoq nafas talab qiladigan ish. Lekin Leeds bilan bo‘lgan kecha shuni ko‘rsatdiki, agar to‘g‘ri raqib tanlansa, Dublin futbolni qanday kutib olishni juda yaxshi biladi.
Endi savol bitta: Croke Park yozgi Premyer-liga sahnasiga aylanadimi yoki bu o‘yin tarixda qoladigan, lekin takrorlanmaydigan chiroyli epizod bo‘lib qoladimi?
