Zolani Tete: Janubiy Afrikada sobiq jahon chempioni otib o‘ldirildi
Janubiy Afrikada sobiq jahon chempioni bokschi Zolani Tete otib o‘ldirildi. Mamlakat sport, san’at va madaniyat vaziri Gayton McKenzie tasdiqlagan bu xabar mahalliy boks jamoatchiligini larzaga soldi.
38 yoshli Tete o‘z uyining oldida, mashinasida o‘tirgan paytda nishonga olingan. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, u Sharqiy Keypdagi Mdantsane hududida, hovli darvozasi ochilishini kutayotganda, balaklava kiygan ikki qurolli shaxs tomonidan pistirmaga uchragan. Yonida bo‘lgan 27 yoshli ayol bir necha marta o‘q yeb, shifoxonaga yetkazilgan.
Bu jinoyat boks uchun ham, Mdantsane uchun ham zarba. Aynan shu shaharcha ko‘p yillardan beri Janubiy Afrikaning “boks uyi” sifatida tilga olinadi. Tete esa uning eng yorqin farzandlaridan biri edi.
Chempionlik yo‘li: Mdantsanedan dunyo tepasigacha
Zolani Tete professional ringda ilk bor 2000-yillarning o‘rtalarida ko‘zga tashlana boshladi. 2007–2008 yillarda u WBF flyweight toifasida jahon chempioni kamarini qo‘lga kiritib, xalqaro sahnaga dadil chiqdi.
Uning haqiqiy sakrashi 2014 yilda keldi. O‘sha yili Tete Yaponiyada Teiru Kinoshita bilan IBF junior-bantamweight jahon chempionligi uchun ringga ko‘tarildi va ochkolar bo‘yicha g‘alaba qozondi. Bu jang uni engil vazn toifalaridagi eng xavfli chap qo‘l bokschilardan biriga aylantirdi.
Keyin WBO interim kamarini oldi, so‘ng esa to‘liq tan olingan jahon chempioniga aylandi. 2017 va 2019 yillarda u WBO bantamweight toifasida jahon chempioni sifatida ringga chiqdi, shu bilan ikki vazn toifasida yirik tashkilotlar kamarini taqqan bokschilar safidan joy oldi.
11 soniyalik zarba: tarixga kirgan nokaut
Tetenining eng shov-shuvli lahzasi 2017 yilda keldi. Siboniso Gonya bilan jahon chempionlik jangida u tarix sahifalarini ochdi: birinchi zarba, 11 soniya va hammasi tugadi. Bu jahon chempionlik janglari tarixidagi eng tez nokaut sifatida qayd etildi.
O‘sha kecha Tete nafaqat kamarini himoya qildi, balki o‘z nomini boks afsonalari qatoriga yozdirib qo‘ydi. Uning keskin chap zarbasi, ringdagi sovuqqonligi va texnikasi raqiblar uchun doimiy tahdid bo‘lib kelgan.
Professional faoliyati davomida u 29 ta g‘alaba qayd etdi, shundan 22 tasi nokaut bilan. To‘rt marta mag‘lub bo‘ldi, yana bir jang “no contest” sifatida qayd etilgan.
Wembley tuni va tushkunlikka aylangan qaytish
Tetenining so‘nggi rasmiy jangi 2022 yil iyulida bo‘lib o‘tdi. U Londondagi Wembley Arena sahnasida britaniyalik Jason Cunningham ustidan g‘alaba qozondi va yana bir bor o‘z klassini namoyish etdi.
Ammo bu g‘alaba uzoqqa cho‘zilmadi. Keyingi dopинг nazoratida stanozolol moddasi aniqlangach, natija bekor qilindi va Tete to‘rt yilga diskvalifikatsiya qilindi. U butun jarayon davomida taqiqlangan moddani ataylab qabul qilmaganini qat’iy ta’kidlab keldi.
Diskvalifikatsiya joriy yil iyul oyida yakunlandi. Zolani Tete shu oylar ichida ringga qaytish uchun tinmay mehnat qilayotgani, yana bir bor jahon sahnasiga chiqishni maqsad qilgani haqida xabarlar bor edi. U qayta tug‘ilishga tayyorlanayotgan, yana bir imkoniyatni kutayotgan edi.
Savollar javobsiz qolmoqda
Politsiya ma’lumotiga ko‘ra, ikki qurolli shaxs Tete mashinasiga yaqinlashib, uni darvoza oldida otib ketgan. Hozircha gumondorlar va ehtimoliy sabablar haqida qo‘shimcha rasmiy ma’lumot berilmadi.
Janubiy Afrika boksi so‘nggi yillarda ko‘plab iste’dodlarni yetishtirdi, lekin zo‘ravonlik va jinoyatchilik hamon sport yulduzlarining hayotiga soyadek ergashmoqda. Zolani Tetenining o‘limi shu og‘riqli haqiqatni yana bir bor eslatdi.
Mdantsane ko‘chalari bir paytlar jahon chempionini ring sari kuzatgan bo‘lsa, bugun o‘sha chempionni so‘nggi manzil sari kuzatishga tayyorlanmoqda. Savol esa ochiq: bu fojea Janubiy Afrika boksining ruhini sindiradimi yoki yangi avlodni yanada qat’iyroq bo‘lishga undaydimi?
