Yevropa futboli: Maradona, Berlusconi va yangi davr
16 sentyabr 1987 yil. Neapolning ko‘k liboslari Madridga keladi. Diego Maradona boshchiligidagi Napoli, o‘sha paytdagi eng shafqatsiz evropalik yirtqichlardan biri bo‘lgan La Quinta del Buitre davridagi Real Madridga qarshi, Yevropa kubogi birinchi bosqichining ilk uchrashuviga chiqadi.
Natija qisqa va og‘ir bo‘ladi: 2:0 – Madrid foydasiga.
San Paolo dagi javob uchrashuvi 1:1 hisobida yakunlanadi va I Partenopei turnirdan uchib ketadi – deyarli kelgan zahoti. Maradona sahnada, lekin turnir hikoyasidan tashqarida.
Berlusconi g‘azabi va yangi davr tug‘ilishi
Bu manzara bir odamni ayniqsa junbushga keltiradi. Silvio Berlusconi. U favoritlardan birini shunchalik erta yo‘qotishdan norozi bo‘ladi, eng muhimi esa o‘z klubi – AC Milan uchun xuddi shunday xavfni ko‘rardi.
Shu yerda uning tasavvuri ishga tushadi. U Yevropa super ligasi g‘oyasini oldinga sura boshlaydi. Loyihaning o‘zi ish bermaydi, lekin bosim yetarli bo‘ladi: Uefa cho‘chiydi, yon beradi va besh yil o‘tib biz tanigan yangi turnir tug‘iladi – Champions League.
Ammo bu ham chegarasi bo‘lmagan ishtahani to‘xtatmaydi. Avvaliga boy ligalardan bittadan ortiq klubga yo‘l ochiladi – bugun esa ayrim mamlakatlar beshtagacha ishtirokchi berishi mumkin. Keyin esa navbat hozirgi “shveytsar modeli”ga keladi: boylar o‘rtasida ko‘proq o‘yin, ko‘proq daromad, kamroq xavf. Turnirdan erta uchib ketish degan tushuncha asta-sekin fon ga suriladi.
Gabriel Hanot – qit’a miqyosidagi musobaqa g‘oyasini ilk bo‘lib o‘ylab topgan odam – bugungi kunni ko‘rganida, ehtimol, achchiq ko‘z yosh to‘kkan bo‘lardi. Qolganimiz esa tanlovsiz qolganmiz: Real Madrid – Internazionale kabi to‘qnashuvlarni tomosha qilishdan boshqa chora yo‘q.
Mourinho, Chivu va eski sehr izidan
Bunday juftlikka qarshi turish qiyin. Futbol o‘zining betakrorligi qurboni. Ayniqsa, bugungi sahnada nomlar shunchalik kuchli bo‘lsa.
Real Madrid – Internazionale uchrashuvi atrofida savollar ko‘p. José Mourinho yana bir bor “oxirgi imkoniyat”ni qo‘lga olgan. U o‘zining eski sehrini topdimi? Yoki bu safar ham nomi og‘ir, o‘zi esa eskirgan taktikaga yopishib qolgan murabbiy sifatida maydonga chiqadimi?
Qiziq jihati shundaki, raqib lagerida uning sobiq shogirdi turibdi. Cristian Chivu endigina Inter boshqaruvini qo‘lga oldi. Aynan shu klubda Mourinho, ehtimol, murabbiylik faoliyatining eng yuksak sahifalarini yozgan. Endi esa Chivu o‘sha meros bilan yashashi, o‘z yo‘lini topishi kerak.
Bu uchrashuvda faqat ochkolar emas, avlodlar almashinuvi, falsafalar to‘qnashuvi ham ko‘rinadi.
Dortmundning yangi yuzlari va kechaning boshqa sahnalari
Bu kecha faqat Madrid va Milan atrofida aylanmaydi. Dortmund ham sahnada. Ayniqsa, Westfalen maydonida porlay boshlagan 18 yoshli yarim himoyachi – Konstantinos Karetsas – alohida e’tiborga loyiq. U mavsum startidayoq o‘yin ritmini qo‘lga kiritdi, to‘p bilan qaror qabul qilish tezligi, pressing ostida ham xotirjamligi bilan ko‘zni tortmoqda.
Uning jamoasi Villarreal ga qarshi maydonga tushadi. Bu uchrashuv ham taktika, ham energiya nuqtai nazaridan qiziqarli bo‘lishi tayin: bir tomonda intensivlikka tayanadigan nemis mashinasi, ikkinchi tomonda to‘pni qadrlaydigan ispan maktabi.
Yana bir sahnada Porto – Manchester City uchrashuvi kechadi. Bu yerda savol oddiy: City o‘zining odatdagi ritmini Yevropa sahnasida yana takrorlay oladimi yoki Portugaliya klubi uyidagi atmosfera ularga qarshi qo‘l keladimi?
Lille – Real Betis uchrashuvi esa boshqa ohangda. Bu yerda texnik mahorat, tezkor paslar, bo‘sh zonalarni topish san’ati ustunlik qiladi. Har ikkala jamoa ham raqibni to‘p bilan yugurtirishni yoqtiradi, demak, bu yerda ham tempo pasayishi qiyin.
Ma’nosi-chi? Shu qadar ko‘p o‘yin, shu qadar ko‘p format, reyting, kvota ichida bularning hammasi nimaga xizmat qiladi, degan savol tug‘ilishi tabiiy. Lekin millionlab tomoshabinlar ekran qarshisida to‘planganida, savollar orqaga chekinadi. Maydonda esa, baribir, potentsial ajoyib futbol bor.
Kechaning fon musiqasi: League Cup
Yevropa sahnasidagi yirik nomlar fonida yana bir turnir jimgina o‘z yo‘lidan ketadi – League Cup. Odatda ikkinchi planga suriladigan, lekin ko‘plab klublar uchun ilk sovrin yoki yosh futbolchilar uchun katta sahnaga chiqish imkoniyati bo‘lgan musobaqa.
Kechki payt startlar aniq: League Cup uchrashuvlari 19:45 va 20:00 BST atrofida, Champions League esa 20:00 BST da boshlanadi. Bir vaqtning o‘zida turli stadionlarda turli orzular, turli bosimlar, turli hikoyalar yoziladi.
Formatlar o‘zgaradi, reglamentlar qayta-qayta chiziladi, kuchlilar uchun yana eshiklar ochiladi. Ammo chiziq ustida turib, zarba berishga hozirlangan futbolchining yurak urishi o‘zgarmaydi. Savol shunday: bu yangi davrda kimlar tarixga muhrlanadi, kimlar esa shunchaki jadval satrida qolib ketadi?
