Uefa va Fifa mojarosi: boykotning bekor qilinishi
Yevropa futbol siyosatida keskinlik biroz bo‘shamoqda. Uefa, ko‘rinishidan, Fifa musobaqalariga nisbatan e’lon qilgan boykot tahdidini bekor qilish arafasida turibdi. Sabab bitta: Fifa nihoyat aniq va majburiy kafolat berdi – Gianni Infantino ilgari surgan, Jahon chempionatiga ulush sotish g‘oyasi qayta tirilmaydi.
Bu kafolatlar, ayniqsa, yoshlar futboli uchun eshiklarni yana ochadi. Yevropa terma jamoalari endi bo‘lajak U-20 ayollar Jahon chempionatida, shuningdek keyingi yoshlar turnirlarida ishtirok etishi kutilmoqda. Yillar davomida obro‘siga dog‘ tushgan tashkilot uchun bu bir qadam ortga, siyosiy bosimni tan olishdir.
Infantino rejasi va Uefa g‘azabi
Mojaroning markazida bitta loyiha turgan edi: Fifa Forward Enterprise. Gianni Infantino Jahon chempionati kabi eng yirik turnirga xususiy kapitalni kiritish, amalda uning bir qismini bozorga chiqarish rejasi bilan chiqqanida, Uefa buni o‘yinning o‘ziga tajovuz deb qabul qildi.
Reja tezda qaytarib olindi, lekin Yevropa tomoni bunga kifoya deb qaramadi. Uefa aniq shart qo‘ydi: bu kabi “o‘yinni buzuq shaklda qayta shakllantirishga” urinishlar boshqa hech qachon takrorlanmasligi kerak. Fifa esa dastlab reja bekor qilinayotganini e’lon qilar ekan, aynan shu nuqtada sukut saqladi – kelajak uchun kafolat bermadi.
Shundan keyin boykot tahdidi havoda muallaq turdi. Yevropa rahbarlari jamoatchilik oldida keskin bayonotlar bilan chiqdi, tashkilotlar o‘rtasidagi aloqalar muzlab qolgandek ko‘rindi. Ammo sahna ortida boshqa o‘yin ketayotgan edi.
Yashirin muzokaralar va yopiq eshiklar ortidagi kafolat
So‘nggi haftalarda Uefa va Fifa rasmiylarining yopiq eshiklar ortida muzokaralar olib borgani ma’lum bo‘ldi. Ommaviy bayonotlarda keskin so‘zlar yangrayotgan bir paytda, amaliy siyosat sokin, lekin qat’iy savolga javob izladi: Fifa yozma ravishda, majburiy huquqiy kuchga ega shaklda bu kabi xususiylashtirish rejalariga qaytmaslikka rozi bo‘ladimi?
Endi javob ijobiy. Fifa, ichki yozishmalarda, Fifa Forward Enterprise’ga o‘xshash sxema yana kun tartibiga qaytmasligini qat’iy tarzda bildirgan. Aynan shu nuqta Uefa uchun hal qiluvchi bo‘ldi. Boykot tahdidini olib tashlashga yo‘l ochildi.
Bu rasmiy qaror hali omma oldida e’lon qilinmagan, lekin yo‘nalish aniq: keskinlik yumshamoqda, maydon esa yana futbolchilar uchun ochilmoqda.
Angliya, Fransiya, Ispaniya – Polsha sari yo‘l ochildi
Eng katta yengillikni esa yosh futbolchilar his qiladi. U-20 ayollar Jahon chempionati arafasida Angliya allaqachon o‘z tarkibini e’lon qilgan edi. Endi bu ro‘yxat qog‘ozda qolib ketmaydi. Boykot bekor qilinsa, terma jamoa 5-sentabr kuni Kanadaga qarshi ochilish uchrashuvi uchun Polshaga bemalol uchib ketadi.
Fransiya va Ispaniya ham safar ro‘yxatlarini tayyorlab qo‘ygan, go‘yoki qaror allaqachon qabul qilinganini sezgandek harakat qilgan edi. Portugaliya, Italiya va mezbon Polsha bilan birga ular Yevropaning bu turnirdagi yuzini belgilab beradi.
Bu safar siyosat o‘yinni yutib olmadi. Yevropaning eng iste’dodli yosh futbolchilari global sahnadan chetda qolmaydi. Ular siyosiy jangning qurboniga aylanishdan qutuldi.
Monte-Karlodagi kun va ochiq qolayotgan savol
Rasmiy nuqta ehtimol Monte-Karloda qo‘yiladi. U yerda payshanba kuni Uefa ijroiya qo‘mitasi va a’zo federatsiyalar rahbarlari uchrashadi. 55ta assotsiatsiya prezidenti an’anaviy tarzda Champions League qur’asi arafasida yig‘iladi – yevropaliklar uchun yilning eng muhim futbol haftalaridan biri.
Kun tartibida boykot masalasi ham bor. Qaror yakuniy shaklini shu yerda olishi mumkin. Lekin bu uchrashuv faqat bir tahdidni qaytarib olish bilan cheklanmaydi.
Uefa pozitsiyasi o‘zgarmagan: Gianni Infantino o‘rniga boshqa rahbar kelishi kerak, degan talab kuchida qolmoqda. Fifa rahbariyatiga nisbatan munosabat, kelgusidagi siyosiy qadamlar, ehtimol, aynan shu yig‘ilishda keskinroq shakl oladi.
Fifa uchun navbatdagi urinishmi yoki ogohlantiruvchi zarbami?
Bir tomondan, bu voqea futbol olamidagi eng zaif qatlam – yoshlar va ayollar futboli – siyosiy jang maydoniga aylanishdan qutulganini anglatadi. Murabbiylar yengil nafas oladi, futbolchilar maydonga qaraydi, rahbarlar esa o‘z o‘yinini kabinetlarda davom ettiradi.
Boshqa tomondan, Fifa uchun bu navbatdagi uyatli lavha. Tashkilot yana bir bor o‘z prezidentining tashabbusini yumshatishga, oqibatlarini to‘g‘rilashga majbur bo‘ldi. Skandallar bilan charchagan imidj uchun bu og‘ir zarba.
Savol esa ochiq qoladi: Yevropa bosimi Fifa siyosatini uzoq muddatga o‘zgartira oladimi yoki bu faqat navbatdagi vaqtinchalik sulh, keyingi mojaro oldidan qisqa tanaffus xolosmi?
