Tuchelning Angliya jamoasidagi nazorat va xaos
Iyulda Amerika qit’asini tark etayotgan Thomas Tuchel boshida bitta fikr aylanardi: ko‘proq nazorat. Endi esa u birinchi jamoa e’lonida boshqa gapni aytyapti – “xaosni quchoqlash” haqida.
Nazorat qilingan xaos bo‘lishi mumkinmi? Germaniyalik murabbiy bunga javobni milliy jamoa bilan topmoqchi.
AQShdagi cho‘qqi va Argentinaga qarshi chandiq
AQShdagi bronza medali – 1966 yildan beri Angliyaning Jahon chempionatlaridagi eng yaxshi natijasi. Statistikaga qaralsa, bu muvaffaqiyat. His-tuyg‘uga qaralsa, yo‘q.
Sabab bitta: Argentina bilan yarim final. Anthony Gordonning goli bilan hisobni ochgan jamoa o‘yin ustidan hukmronlikni ushlab tura olmadi, nazorat qo‘ldan ketdi, oxirida esa butun kampaniya chayqalib tushgandek bo‘ldi. Tuchel aynan shuni og‘riq bilan eslatadi.
Oradan ikki oy o‘tdi. Endi u boshqa ohangda gapirmoqda. Oldinda to‘rtta Nations League uchrashuvi, murabbiy esa o‘z falsafasini qayta yozishga urinmoqda.
“Futbol – moslashish haqida”, deydi u. “Nazoratsiz futbol murabbiy uchun hazm qilish qiyin, 6:4 bo‘lgan France uchrashuvini olaylik. Lekin odamlar uni hayotidagi eng yoqimli o‘yinlardan biri sifatida eslaydi. Balki men nazoratga bo‘lgan ishtiyoqimni bir oz bo‘lsa ham chetga surishim, biroz ko‘proq xaosga ruxsat berishim kerakdir. Balki shunda eng yaxshimiz yuzaga chiqadi”.
Bu qarama-qarshi signallarmi? Yoki bu shunchaki Tuchelning jamoasini yanada oldindan aytib bo‘lmaydigan, raqib uchun noqulay jamoaga aylantirish yo‘lidagi navbatdagi bosqichidir?
Yuqori darajadagi jamoalar shunday qiladi – kerak bo‘lganda uslubni o‘zgartiradi, ritmni sindiradi, o‘yinni boshqa yoqqa buradi.
Tarkib: so‘zda xaos, amalda – texnik hukmronlik
Gaplarda xaos, lekin yangi tarkibga qarasangiz, Tuchelning ichki murabbiy instinkti hanuz nazorat tomon tortayotganini ko‘rasiz.
Spain, Czech Republic va Croatia bilan o‘yinlar uchun e’lon qilingan ro‘yxat – bu to‘pni qadrlaydigan, ritmni boshqaradigan futbolchilar ro‘yxati.
Trent Alexander-Arnold qaytdi. Cole Palmer qaytdi. Ikkalasi ham hozirgi ingliz futbolidagi eng ziyrak, eng texnik o‘yinchilardan. Bu – maydon markazida va orqa chiziqda intizom, aniqlik, passlar orqali hukmronlik qilishga urinish.
Bournemouth yarim himoyachisi Alex Scott va Newcastle chap qanot himoyachisi Lewis Hall ham xuddi shu yo‘nalishdan: to‘p bilan xotirjam, bosim ostida to‘g‘ri yechim topa oladigan futbolchilar.
Demak, Tuchelning orzusi hanuz o‘sha: muvozanat. Nazorat va xavf, tartib va betartiblik o‘rtasida nozik chiziq.
Bu chiziq ustida raqsga tushishi mumkin bo‘lgan futbolchilardan biri – Rio Ngumoha. 18 yoshli Liverpool vingeri ilk bor katta jamoaga chaqirildi. Andoni Iraola qo‘l ostida mavsumni yorqin boshlagan, ikkala qanotda ham ijodkorlik, dribbling va dadilligi bilan ko‘zga tashlangan yosh yulduzcha.
Tuchelning aytishicha, Fulham hujumchisi Josh King ham katta jamoaga yaqin turibdi. Bu ham murabbiyning oldingi chiziqni yangilash, tezlik va bexosiyatlik qo‘shish niyatini ochib beradi.
Lekin qo‘l tormozi butunlay yechilib ketganicha yo‘q.
“10 daqiqa Spain, 80 daqiqa – Premier League ruhi”
Tucheldan jamoa Premier League klublariga xos yuqori tezlikni ushlab, baribir nazoratni yo‘qotmasdan o‘ynay oladimi, deb so‘rashdi. U shunday javob berdi: istak – ba’zi paytlarda Spainga o‘xshash, lekin o‘z kuchli tomonlarini sotmaslik.
U Croatia bilan ikkinchi bo‘limni, France bilan birinchi bo‘limni misol qildi: shu daqiqalarda Angliya nafaqat samarali, balki muxlis bilan aloqani ham maksimal darajada his qilganini ta’kidladi.
Tuchel Angliya jamoasini “iqtisodiy” futbol o‘ynamaydigan, ya’ni kuchni tejab, hisobni ushlab turishga asoslangan jamoadan ko‘ra, to‘liq gazda o‘ynaydigan, har uchrashuvni oxirigacha siqib oladigan jamoa sifatida ko‘radi. Bu – Premier League ruhi. Har hafta maksimal darajada o‘ynamasang, chempionlikka da’vogarlik qilolmaysan.
U o‘zini ham, jamoani ham aynan shu ruhda ko‘rayotganini aytadi. Shuning uchun ham ichki tortishuv hali tugamagan: nazoratmi, xaosmi? Ikkalasi birga bo‘ladimi?
Tayanch o‘zgarmaydi: “birodarlik” va ishonchli yadroni himoya qilish
Bitta narsa aniq: Tuchel eng yaxshi o‘yinchilarini kim deb bilishini aniq tasavvur qiladi. Bu borada hech qanday ikkilanma yo‘q.
Palmer va Alexander-Arnoldning qaytishi – Jahon chempionatidagi tarkib bo‘yicha xato tanlovni tan olish emas, deya ta’kidlaydi u. Aksincha, agar jarohatlar bo‘lmaganda, AQShdagi tarkib bilan hozirgi tarkib deyarli bir xil bo‘lishini ochiq aytadi.
Reece James, Dan Burn, Dean Henderson, John Stones, Jordan Henderson, Djed Spence – bularning barchasi jarohat tufayli safdan tashqarida. Tuchel ularni “birodarlikni, ruhni, mentalitetni qurishda hal qiluvchi futbolchilar” deb ataydi. Aynan shu omil Angliyani AQShda uzoq yo‘lga olib chiqqanini eslatadi va shuni qat’iy aytadi: bu tamoyillarda savdolashish yo‘q.
Endi esa boshqa futbolchilar shu bo‘shliqlarni to‘ldirishi kerak. Bu yig‘in – kim ko‘tarila olishini, kim ruhiy yetakchilikni o‘z zimmasiga olishini ko‘rsatadigan sinov.
Tuchel hozircha sxemalarni keskin o‘zgartirish niyatida emas. Uning fikricha, o‘yin tizimidan ko‘ra, o‘sha tizim ichida xarakter ko‘rsatadigan futbolchilar muhimroq.
Wembleyda sinov: jahon chempionlari va savolga aylangan falsafa
Endi esa gap maydonga ko‘chadi.
26 sentyabr, Wembley. Raqib – jahon chempioni Spain. Bu nafaqat Nations League starti, balki Tuchelning “nazoratli xaos” g‘oyasi uchun ham birinchi katta laboratoriya bo‘ladi.
Keyin Czech Republic safarida, undan so‘ng Croatia bilan o‘yinda shu tajriba davom etadi. 6 oktyabr kuni esa Czech Republic Angliya yeriga javob tashrifini amalga oshiradi. To‘rt o‘yin, to‘rt xil sinov, bitta katta savol:
Tuchel Angliyasi oxir-oqibat qaysi yo‘lni tanlaydi – temir intizom va sovuqqon nazoratnimi, yoki muxlislarni o‘rinlaridan turishga majbur qiladigan, lekin murabbiyni asabiy jilmayishga majbur etadigan xavfli, o‘tkir xaosnimi?
Yoki bu jamoa nihoyat ikkisini bir maydonga sig‘diradigan darajaga yetadimi?
