Tuchel va Angliya: Tarixiy yarim finaldagi imkoniyatlar
Angliya tarix og‘irligini emas, imkoniyat hidini sezmoqda. Atlantada, yarim final arafasida Thomas Tuchel aynan shuni his qilayapti: 60 yillik tanaffusni tugatish imkoniyati, lekin yelkasida qo‘rquv emas, ishtiyoq bor.
Tuchel va tarix soyasi
1966 yildan beri katta sovrin ko‘rmagan Angliya endi yana bir bor futbol sayyorasining eng baland cho‘qqisiga yaqinlashdi. Oldinda esa eng qadimiy raqiblaridan biri – Argentina. Yana Mundial, yana dramatik tarix, yana shu ikki libos.
Tuchel esa bu fonni bir chetga surishga urinmoqda.
“Men bosimni his qilmayapman. Taranglik bor, asabiylashamiz, bu normal holat”, – dedi u Atlantadagi matbuot anjumanida. Uning gapida xotirjamlik bor, lekin ichkarida alangalanayotgan raqobat ham sezilib turibdi.
Murabbiy uchun bu birinchi jahon chempionati. Ammo uning yonida bu bosimni ko‘tarishga qodir yulduzlar bor: Jude Bellingham va Harry Kane turnirda allaqachon oltitadan gol urib, Angliya yurishini sudrab kelmoqda. Ikki yetakchi, ikki xil xarakter, bitta maqsad.
“Eng yoqadigani – futbolchilarimning raqobatbardoshligi, ochko‘zligi, bu o‘yinni intiqlik bilan kutayotganlari”, – dedi Tuchel. “Ikki libos ham ramziy. Tarixiy uchrashuvlar, unutilmas lahzalar, ularni ko‘rgan zahoti hamma tanib oladi”.
Messi bilan ilk to‘qnashuv
Bu yarim finalni alohida qiladigan yana bir nuqta bor: 39 yoshli Lionel Messi ilk bor Angliyaga qarshi jahon chempionatida maydonga tushadi. Futbol tarixidagi eng katta sahnada, eng ko‘p gapirilgan raqobatlardan birida, nihoyat.
Messi bu turnirda sakkizta gol urdi, “Golden Boot” poygasida faqat Kylian Mbappe undan oldinda turibdi. Tuchel esa uni ta’riflashga so‘z topmayapti.
“U haqida gapirishga so‘z yetmaydi”, – dedi u qisqagina. So‘ng Argentina haqida gapirar ekan, ohangi ehtiyotkorlashdi: “Jamoaviy yaxlitlikni ko‘rish mumkin, turnir futbolida katta tajribaga ega. Birga uzoq yillardan beri o‘ynayotgan o‘zak bor, ustiga ustak, juda tajribali va juda, juda yaxshi bosh murabbiy – Lionel Scaloni”.
Raqibga hurmat baland, lekin ko‘zda qo‘rquv yo‘q: “To‘siq qanchalik katta ekanini bilamiz, lekin bunga tayyormiz”.
Eski dushmanlik, yangi yondashuv
Angliya va Argentina nomlari yonma-yon kelsa, futbol tarixidagi eng bahsli kadrlar ko‘z oldiga keladi. 1986 yil, Diego Maradona va “Xudoning qo‘li”. 2:1, o‘chmas iz. Oradan 12 yil o‘tib, yana drama: David Beckhamning Diego Simeone’ni tepib chiqarilishi, penaltilar va Argentina g‘alabasi.
Bu o‘yinlar ikki mamlakat futbol ongida chuqur o‘rnashib qolgan. Tuchel buni rad etmaydi, lekin undan “yoqilg‘i” sifatida foydalanmoqchi emas.
“Har ikki mamlakat futbolchilari uchun bu uchrashuv nimani anglatishini juda yaxshi bilishadi. Agar bir to‘qnashuv shuncha ramziy lahzalarni bergan bo‘lsa, uni ‘oddiy o‘yin’ deb bo‘lmaydi”, – deydi u. “Lekin murabbiy sifatida biz aynan shunday qilamiz – faqat ta’sir qila oladigan narsalarimizga e’tibor qaratamiz”.
U o‘z jamoasini na tarix bilan, na nafrat bilan “qizitmoqchi” emas. “Nega bu yerda ekanimizni bilamiz, nimani xohlayotganimizni bilamiz. Buni o‘zimizdan kutishdan, bu haqda ochiq gapirishdan yoki orzu qilishdan hech qachon uyalganmiz yo‘q. Yarim finaldamiz va bu yerga juda ochko‘z holatda keldik”.
Yo‘l mashaqqatlari va tarkib yangiliklari
Argentina bu bosqichga yetib kelguncha qiynaldi, o‘yinlari ba’zan og‘ir, ba’zan uzilib-qirqilib ketdi. Angliyaning yo‘li ham silliq bo‘lmadi: Demokratik Kongo, Meksika, Norvegiya – har biri sinov bo‘ldi, har biri ruhiy kuch talab qildi.
Tuchel uchun bu ham tabiiy: “Murabbiy sifatida birinchi jahon chempionatim. Turnir bo‘ylab uchib o‘tib, har o‘yinda hammasi o‘z-o‘zidan joyiga tushib ketishi juda kam uchraydigan holat”.
Shunga qaramay, Angliya ichki holati bilan xotirjam. Butun tarkib mashg‘ulotga chiqqan, muhim savol – o‘rta chiziq yuragi. Declan Rice kasallikdan to‘liq tiklandi va o‘ynashga tayyor. Himoyada esa yo‘qotish bor: Meksikaga qarshi 1/8 finaldagi qizil kartochkadan so‘ng Jarell Quansah hali ham diskvalifikatsiyada.
Murabbiy uchun bu mayda detallar emas, lekin bahona ham emas. U bir narsaga ishonyapti: bu jamoa hali cho‘qqiga chiqqani yo‘q.
“Biz hali eng yuqori nuqtamizga chiqmadik, lekin bu o‘yin bizdan eng yaxshisini chiqarib oladi. Shunga tayyormiz va hayajondamiz”, – dedi u.
60 yillik savol
Endi esa hammasi bitta kechaga bog‘liq. Ikonik liboslar, ramziy raqobat, bir tomonda Messi, boshqa tomonda Bellingham va Kane. Bir tomonda tajribali, turnir ruhini mukammal his qiladigan Argentina, boshqa tomonda esa yangi avlod Angliyasi, Tuchel qo‘l ostida o‘z chegarasini buzishga urinayotgan jamoa.
Savol aniq: bu kecha tarix yana Angliyaga yuzini o‘giradimi yoki 1966 yil raqam sifatida qolaveradimi?
