Trabzondagi hujum: 11 yil avvalgi ishda yangi hibslar
Turkiya futbolini larzaga keltirgan, 11 yil davomida javobsiz qolib kelgan ish yana kun tartibiga qaytdi. Adliya vaziri Akin Gurlek ma’lum qilishicha, Trabzonda Fenerbahce jamoasining avtobusiga uyushtirilgan qurolli hujum bo‘yicha besh nafar gumonlanuvchi qo‘lga olingan.
Bu shunchaki navbatdagi protsessual xabar emas. Bu — bir avlod futbol muxlislarining xotirasida muzlab qolgan tun bo‘yicha keskin burilish.
Yangi texnologiyalar, eski ish
Gurlekning aytishicha, tergovchilar dalillarni qayta ko‘rib chiqdi. Yangi texnologik imkoniyatlar, yangilangan tergov usullari ishga solindi. Shundan so‘ng Trabzon Bosh prokuraturasi gumonlanuvchilarning yashash manzillariga reydlar uyushtirdi.
Manzillar tintuvdan o‘tkazildi, turli materiallar musodara qilindi, zarur sud-tergov jarayonlari boshlab yuborildi. Vazirning ta’kidlashicha, maqsad bitta:
“Bu jirkanch hujum ortida turgan shaxs yoki shaxslarni aniq, isbotli dalillar bilan aniqlash.”
Turk futbolida ko‘p narsa ko‘rilgan, lekin 2015-yil 4-aprel kuni sodir bo‘lgan voqea hanuz alohida turadi.
Viaduktda muzlagan lahza
O‘sha kecha Fenerbahce Super Ligdagi safar uchrashuvini yangi yakunlagan edi. Rizeda Caykur Rizespor ustidan 5:1 hisobidagi ishonchli g‘alaba, Galatasaray bilan chempionlik poygasida muhim qadam. Kayfiyat baland, jamoa Trabzon aeroportiga yo‘l oladi.
Surmene yaqinida, viadukt ustida hammasi bir lahzada o‘zgardi.
Avtobusga o‘q uza boshlandi. O‘q haydovchining yuziga tegdi. Og‘riq, shok, boshqaruv yo‘qolishi — va ostda jarlik. Bir lahza noto‘g‘ri harakat bo‘lganida, bu voqea sport tarixidagi eng qora sahifalardan biriga aylanardi.
Haydovchi shunga qaramay rulni butunlay boy bermadi. Uning yonida o‘tirgan Fenerbahce xavfsizlik xizmati boshlig‘i darhol aralashdi, tormozni bosdi, avtobusni chetga olib chiqdi. O‘sha soniyalar nafaqat jamoa, balki butun Turkiya futbolining taqdirini o‘zgartirdi.
Haydovchi kasalxonaga yetkazildi. Futbolchilar va klub rasmiylari jismonan jarohat olmadi, lekin avtobus ichidagi larzani, sukut va qo‘rquvni raqamlar bilan o‘lchab bo‘lmaydi. Agar haydovchi va xavfsizlik boshlig‘i boshqaruvni qo‘ldan chiqarganida, avtobus viaduktdan uchib ketishi hech gap emasdi.
“Suiqasd urinish” deb baholangan hujum
Hujumdan so‘ng Fenerbahce pozitsiyasi qat’iy bo‘ldi. Klub liga to‘xtatilishini talab qildi, bu voqeani “suiqasd urinish” deb atadi va hodisa to‘liq yoritilmaguncha maydonga tushmasligini bildirdi.
Turkish Football Federation (TFF) ham kechikmadi. Oliy liga va kubok uchrashuvlari bir haftaga to‘xtatildi. Federatsiya hujumni “terrorchilik hujumi” deya baholadi.
Ammo o‘sha paytdagi keskin bayonotlar va vaqtinchalik choralarga qaramay, ish huquqiy jihatdan tezda chigal tus oldi.
Birinchi tergov, bekor qilingan qaror
2015-yil 9-apreliga kelib, gumonlanuvchilar sudga olib chiqildi. Prokuratura ularning hibsga olinishi tarafdori bo‘ldi, lekin sud boshqacha qaror chiqardi: yetarli va ishontiruvchi dalillar yo‘qligi bois, ular sud nazorati ostida ozodlikda qoldirildi.
Yillar o‘tdi. Tergov cho‘zildi, savollar javobsiz qoldi. Nihoyat, hujumdan besh yildan ko‘proq vaqt o‘tgach, ish bo‘yicha “jinoyat ishi qo‘zg‘atilmasin” mazmunidagi qaror bilan nuqta qo‘yildi.
Bu nuqtani Fenerbahce qabul qilmadi.
Konstitutsiyaviy sudgacha borib yetgan ish
Klub futbolchilari va rasmiylari shaxsiy tartibda Turkiya Konstitutsiyaviy sudiga murojaat qildi. Ularning da’vosi keskin edi: davlat organlari samarali tergov o‘tkazmadi, hayot huquqi poymol etildi, degan e’tirozlar ko‘tarildi.
Shu orada hujum futbol jamoasi doirasidan chiqib, butun mamlakat vijdonini qiynayotgan masalaga aylandi. O‘q yegan avtobus haydovchisi, ichida o‘tirgan futbolchilar, ularning oilalari, millionlab muxlislar uchun savol bir xil edi: kim va nima uchun?
2026-yilda qayta ochilgan ish va bugungi burilish
Burilish 2026-yil may oyida yuz berdi. Adliya vazirligining “Ochilmagan jinoyatlarni tergov qilish boshqarmasi” ishni qayta ko‘rib chiqdi. Avvalgi “ish qo‘zg‘atilmasin” qarorini bekor qilgan huquqiy qaror ortidan tergovchilarga dosyeni yangidan ochish yo‘li ochildi.
Vazir Gurlek o‘sha paytda ham, bugun ham bir fikrni ta’kidladi: 2015-yil 4-aprelda Trabzonda sodir bo‘lgan qurolli hujum mamlakat xotirasida o‘chmas iz qoldirgan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, avtobus haydovchisining og‘ir jarohat olishi, futbolchilar va klub rasmiylarining katta xavf ostida qolishi — bularning bari Turkiya jamiyatining vijdonida ochiq yara bo‘lib turibdi.
Endi esa yangi texnik imkoniyatlar, qayta ko‘rilgan dalillar, besh gumonlanuvchining qo‘lga olinishi bu yaraga bog‘langan eski bintni yulib tashlagandek bo‘ldi. Tergov organlari gumonlanuvchilarning manzillarida topilgan materiallar bilan ishlashni boshlab yubordi, sud jarayonlari esa navbatda turibdi.
Gurlek bir jihatni alohida urg‘uladi: zo‘ravonlik qaysi klub, qaysi futbolchi yoki qaysi muxlislar guruhiga qarshi sodir etilishidan qat’i nazar, tergov oxirigacha yetkaziladi.
Savol esa hanuz o‘sha: 11 yil avval viadukt ustida otilgan o‘qlar ortidagi haqiqiy buyurtmachilar nihoyat ochiladimi? Turkiya futboli bunga javobni juda uzoq kutdi. Endi navbat sud zalida.
