Tom Dundonning ‘Dundonomics’ usuli Portland Trail Blazersni o'zgartiryapti
Tom Dundonning “Dundonomics”i endi Portlandni larzaga keltiryapti. Va bu safar zarba muz ustiga emas, mikrofon ortiga tushdi.
Efirdagi tozalash
Portland Trail Blazers uchun ovoz bo‘lib kelgan Kevin Calabro endi efirda yo‘q. U ketayotganini The Oregonian bilan suhbatda tasdiqladi va klub taklif qilgan yangi shartnomani bitta so‘z bilan ta’rifladi: “subprime”. Qisqa, achchiq va aniq. Ayniqsa, asosiy boyligini yuqori foizli avto-kreditlardan topgan egasi Tom Dundon uchun.
Calabro yolg‘iz emas. Neil Everett, Jamie Hudson, tahlilchi Tom Haberstroh – deyarli butun efir guruhi shamol uchirgandek tarqatib yuborildi. Radio ovozi Travis Demers esa faqat bitta shart bilan qaytishi mumkinligi aytilmoqda: maoshining yarmi kesiladi. Qolganlar ham, qoladigan bo‘lsa, jiddiy qisqartirilgan maoshga rozi bo‘lishi kerak.
Bu qarorlar kutilmagan emasdi. Dundon klubni olganidan beri har sentni sanab kelayotgani allaqachon ma’lum. O‘tgan mavsumdayoq u play-in paytida xodimlarni mehmonxonalardan muddatidan oldin chiqarib yubordi, ikki tomonlama shartnomadagi o‘yinchilarning safarlari uchun to‘lashni rad etdi, PR bo‘limi ham kirgan 70 dan ortiq xodimni ishdan bo‘shatdi. Uning birinchi yirik murabbiylik yollovi Micah Nori shunday past shartnomaga imzo chekdi-ki, NBA Coaches Association ochiqchasiga bunga qarshi chiqdi.
Qirqish kerakmidi, yo‘qsa chopib tashlashmi?
Adolat yuzasidan aytganda, tejamkorlik ma’lum darajada tabiiy edi. Paul Allen davrida, 20 milliard dollardan ortiq boylikka ega egasi bor klub sifatida Trail Blazers keng qo‘l bilan xarajat qilardi. Allen vafotidan keyin ham uning merosxo‘rlari bu siyosatni davom ettirdi. Yangi egalar esa, tabiiy, o‘z izini qoldirishni xohlaydi: ayrim qisqartirishlar, bo‘limlarni birlashtirish, biroz ixchamlashtirish.
Ammo bu yerda gap “biroz” haqida ketmayapti. Bu – trimmer emas, bog‘dagi butalarni ildizi bilan kesadigan qaychi.
Shunga qaramay, Dundon tarafdorlarining bir oddiy dalili bor: bu model ishlagan. Va bu dalilni muz ustida ko‘tarilgan kumush Kubok tasdiqlaydi.
Karolinadagi sinov maydoni
Carolina Hurricanes Dundon kelganida tanazzuldagi klub edi. Zaif jamoa. Past maoshlar. Eskirgan arena. Hatto klubni Quebec tomon ko‘chirish ehtimoli haqida gaplar yurardi.
Dundon kelib, hammasini ostin-ustun qildi. Bosh murabbiy ketdi, bosh menejer ketdi. Yillar davomida efirda ishlagan bosh radio ovozi ham chetga surildi. Shahar bilan arena ta’miri uchun mablag‘ masalasida qattiq tortishdi. Dundon Hurricanes’ni ortiqcha semirib ketgan biznes sifatida ko‘rdi va yog‘ini kesib tashladi.
Natija esa aniq bo‘ldi. Carolina ketma-ket sakkiz mavsum playoffga chiqdi. Bu yil esa Stanley Cupni ko‘tardi. Dundon front-office xarajatlarini qisqartirdi, lekin muz ustiga pulni oqizdi: maoshlar oshdi, analitikaga tayangan modelga sarmoya kiritildi. Arena uchun 20 yillik ijaraga almashgan holda 300 million dollarlik ta’mir mablag‘ini tortib oldi. Tomoshabinlar uchun esa arzonroq pivo, pastroq parking narxlari, kreativ chipta paketlari bilan yo‘l topdi.
Hozir u o‘sha sxemani yangi shaharga, yangi ligaga ko‘chirayotgandek ko‘rinadi. Bir xil qoida, boshqa sahna.
NBA uchun noqulay ko‘zgudek manzara
Bu orada liga ichida kayfiyat butunlay boshqacha. NBA rahbarlari bu manzaradan xijolat bo‘layotgani yashirin emas. Hech kim ko‘p milliard dollarlik franchayzing gazeta sotib olgan xedj-fond uslubida boshqarilishini ko‘rishni istamaydi. Summer League davomida Las Vegasdagi yo‘laklardan uzoqlashmasdan turib, Dundon uslubiga munosabat bildirayotgan odamga duch kelish mumkin edi.
Liga komissari Adam Silver ham Dundonning ashaddiy tarafdorlaridan biri bo‘lishiga qaramay, Blazers va Portland shahri o‘rtasidagi arena bo‘yicha muzokaralarni tilga olganda charchoq va hafsalasizlikni yashira olmadi.
Ammo Dundon pozitsiyasini o‘zgartirish niyatida emas. Nega o‘zgartirsin?
Moda Center va katta hisob-kitob
Blazers bilan shahar o‘rtasidagi asosiy jang – 30 yillik Moda Center’ni yangilash. Klub 600 million dollar so‘rayapti. Shahar o‘z ulushini to‘lashga tayyor, lekin shartlar bilan. Blazers esa shartlarni eshitishni ham xohlamayotgandek.
Ta’mir loyihasini xohlaysizmi? Pulni bering.
Shaharda qolish kafolatini xohlaysizmi? Pulni bering.
Shu hafta Portland shahar kengashi prezidenti Jamie Dunphy klub vakillarini Moda Center ta’miri bo‘yicha ish sessiyasiga taklif qildi. Keyingi hafta bo‘lib o‘tadigan yig‘ilishga Blazersdan kimdir boradimi-yo‘qmi – noma’lum.
Dundon esa o‘zining kuchli savdolashish pozitsiyasini yaxshi biladi. Karolinada ham shunday bo‘lgan. Endi Portlandda ham. Shahar amaldorlari milliarderdan millionlar sochishini tanqid qilishi mumkin, lekin ularga Dundon kerak. Moda Center bo‘yicha ijara 2030 yilda tugaydi. NBA kengayish rejalari ko‘chirish variantlarini cheklab qo‘ysa-da, butunlay yopmaydi. Blazers Portlandni tark etsa, liga bu shaharga qaytishi uchun o‘n yillab kutish kerak bo‘ladi. Agar umuman qaytsa.
Dundon modeli NBAga ko‘chadimi?
Bu sxema muvaffaqiyat kafolati emas. NHL’da ishlagan narsa NBA’da o‘sha darajada natija berishi shart emas. Eng barqaror klublar – Oklahoma City, San Antonio, Denver – miyasiga sarmoya kiritadi. Murabbiy shtabiga, skautlarga, boshqaruvdagi mutaxassislarga.
Portlandda esa manzara boshqacha. Bosh yordamchi bosh menejer Mike Schmitz Dallas’dagi yaxshiroq lavozimga ketdi. Bosh murabbiylikka esa faqat bitta nomzod rozi bo‘ldi – bir yillik shartnomani qabul qilishga tayyor bo‘lgan murabbiy. Ilhomlantiruvchi qaror emas.
Ammo yo‘nalish aniq. Kelasi mavsumda Trail Blazers efiri avvalgidan zaifroq bo‘ladi. O‘yinchilar atrofidagi shtab son jihatdan ham, tajriba jihatidan ham kamayadi. Tejamkorlik davom etadi va bu jarayon, shubhasiz, ommaga chiqib turadi. Nyu-Yorkdagi liga ofisida kayfiyatni buzadi. Dundon esa befarq bo‘ladi. Chunki uningcha bu usul allaqachon o‘zini oqlagan.
Savol bitta: Portland bu tajriba maydoni bo‘lib qoladimi yoki bu shafqatsiz model NBA’dagi yangi normal holatga aylanadimi?
