Thompson: “The Hundred” va kriket taqvimi muammolari
Angliya kriketi yozgi taqvim bo‘ylab cho‘zilib ketgan bahslar girdobida. Maydonda emas, jadvalda. Shunday pallada England and Wales Cricket Board raisi Richard Thompson bir nuqtada qat’iy turibdi: “The Hundred” keltirayotgan kalendar bosimi — baribir “arziydigan narx”.
2021-yilda ishga tushgan “The Hundred” ingliz kriketining ichki va xalqaro taqvimini siqib tashladi. Bu yozda turnir finali bilan Pakistan’ga qarshi birinchi Test o‘rtasida atigi ikki kun bo‘ldi xolos. Elita kriketchilar dam olishga ham, tayyorgarlikka ham ulgurmayapti, lekin Thompson uchun bu — strategik tanlov.
“Qurbonliklar qilishga to‘g‘ri keladi”, — dedi u Sky Sports’ga. — “Agar biz o‘yindan barcha qarzni olib tashlasak, shunday avlod (grafliklar)ni yaratib olsakki, ular o‘zini qayta ixtiro qila oladi, bu — to‘lashga arziydigan narx”.
Yarim milliardlik inqilob
O‘tgan yili “The Hundred”dagi sakkizta franshiza ulushlari sotilganda, kriket bozoriga 500 million funtdan ortiq mablag‘ kirib keldi. Bu pul professional va ichki tizim bo‘ylab taqsimlandi. Ba’zi grafliklar o‘n yillik qarzlarini yopdi, boshqalari esa infratuzilmani yangilashga kirishdi — stadionlar, baza, akademiyalar.
Pul oqimi kuchaydi, lekin uning evaziga taqvim bo‘shatildi. Iyul–avgust oyning o‘rtasi Angliya uchun endi xalqaro kriketsiz “oyna”: asosiy yulduzlar o‘z franshizalarida o‘ynashi uchun milliy jamoa chetga surildi. Endi England murabbiylari o‘yinchilarni “The Hundred”dan tortib olib, Test yoki boshqa xalqaro uchrashuvlar oldidan yig‘ib ololmaydi.
Natija? Ba’zi kriketchilar buni tan ololmayapti. Fast-bouler Josh Tongue bu holatni “aqldan ozdiradigan jadval” deb atadi. Turnir finalidan ikki kun o‘tib Headingley’da Test o‘ynashga majbur bo‘lish — tanaga ham, boshga ham zarba.
Thompson bu tanqidni eshitgan, lekin chizig‘idan qaygisi yo‘q: “Bizni tanqid qilishdi: ‘The Hundred’ tugadi, ikki kundan keyin Headingley’da Test o‘ynayapsizlar’, deb. Tasavvur qiling, bu ikki kun bir kunga aylanib qolsa — bu mutlaqo mumkin emas”.
Uning ta’kidlashicha, “The Hundred” nechta kunga yoyilishi borasida chegara allaqachon chizilgan — bu raqam oshmaydi. Yangi investorlar, yangi jamoalar haqidagi suhbatlar bor, lekin taqvimni yana cho‘zish reja emas. Thompson nazarida, hozirgi foyda — moliyaviy barqarorlik, brendning kuchayishi, yangi muxlis avlodi — minuslardan ustun.
Siqilgan taqvim va to‘rt davlatlik klub
Shu bilan birga, ichki kriket bo‘sh kelmayapti. County Championship, T20 Blast, One-Day Cup — barchasi o‘z o‘rnini saqlab qolishga urinmoqda. One-Day Cup esa endi ko‘pincha “ikkinchi tarkib” turniriga aylanib qolgan, chunki asosiy yulduzlar “The Hundred”da band.
“Biz juda ko‘p kriketni bitta taqvimga zo‘rlab tiqishga majbur bo‘lyapmiz”, — deydi Thompson. U bu so‘z bilan Angliya ichki tizimidagi real manzarani ochib tashlaydi: turli formatlar, turli manfaatlar, lekin birgina yoz.
Shu fon’da u yana bir faktni eslatadi: “Dunyo bo‘yicha atigi to‘rtta mamlakat bor, ular o‘z o‘yinlari moliyaviy muvaffaqiyatini deyarli kafolatlay oladigan ‘oyna’ yaratishga muvaffaq bo‘lgan — biz, South Africa, India, Australia”. Ya’ni Angliya o‘zini global bozor sahnasida aynan “The Hundred” orqali himoya qilmoqda.
Uch sher, uch mas’uliyat
Pul, taqvim, bosim — bularning bari sahna ortidagi o‘yin. Sahna ustida esa boshqa savol turibdi: professionalizm. Thompsonni aynan shu masala “nihoyatda” ranjitayotganini yashirmaydi.
Yaqinda bowler Brydon Carse Pakistan’ga qarshi ikkinchi Test uchun England tarkibidan chetlatildi. Sabab — Durham bilan xizmat safarida bo‘lgan paytda uni mast va tartibsiz xulq-atvori gumoni bilan qisqa muddatga hibsga olishdi. Keyin u “de-arrest” qilindi, lekin politsiya va Cricket Regulator tekshiruvlari hanuz davom etmoqda. Ijtimoiy tarmoqlarda Carse kishanlangan, atrofini politsiya o‘rab turgan suratlar tarqaldi.
Thompson buni keskin baholaydi: “Mamlakatingiz uchun o‘ynayotganingizda siz butunlay boshqa, ancha yuqori mezonlar bilan baholanishingiz aniq. Uch sherli emblemani kiyish — bu hurmat, mas’uliyat va g‘urur demak. Agar siz bu sifatlarni yashab, nafas olib his qilmasangiz, muammo bor”.
Uningcha, har bir o‘yinchi bitta oddiy haqiqatni tushunishi kerak: England safida maydonga tushish — faqat istedod emas, odob va javobgarlik sinovi ham. “Har bir o‘yinchi England uchun o‘ynash bilan birga keladigan mas’uliyatni anglab yetishi shart”, — deydi u.
Moliyaviy barqarorlik uchun “The Hundred”ni markazga qo‘ygan ECB endi boshqa frontda kurashmoqda: jadval bilan emas, mentalitet bilan. Savol shunda — bu yangi davrda uch sherli forma moliyaviy muvaffaqiyat bilan bir qatorda xulq-atvor standartlarini ham saqlab qolishga qodirmi?
