Summer Shaw: Glazgoda bronza, McDonald'sda ish

22 yoshli judochi Summer Shaw hayoti bir hafta ichida ikki mutlaqo boshqa sahnada kechdi. Glazgodagi Commonwealth Games tatamisida tarixiy bronza medali, so‘ngra Surreydagi McDonald'sda ish smenasi. Shu keskin almashinuv uning hayotini emas, internetni ham larzaga keltirdi.

TikTok’da besh soniyalik rolik – “shunchaki kayfiyat uchun” joylangan video – bir milliondan ortiq ko‘rildi. Kadrda: medalli elita sportchi, ish tanaffusida forma kiyib, kassaga qaytgan. Izohlarda esa bitta savol aylana berdi: bu qanday qilib mumkin?

“‘Commonwealth’da medal yutib, keyin ishga qaytish – bu aqldan ozish’, deyishdi menga,” deydi Shaw BBC Sport’ga. “Odamlar: ‘Bu bo‘lmasligi kerak, bunga yo‘l qo‘yilmasligi kerak’, deb yozishdi.”

Ammo bu uning voqeasi. Va u sportning ko‘p hollarda yashirin qoladigan tomonini ochib berdi.

Shotlandiya uchun birinchi medal, lekin oddiy hayot davom etadi

Glazgodagi o‘yinlarda Shaw 48 kg vazn toifasida bronza medalini qo‘lga kiritib, Shotlandiya uchun judo bo‘yicha ilk Commonwealth medali muallifiga aylandi. Bolaligidan orzu qilingan manzara nihoyat haqiqatga aylandi.

“Sakkiz yoshimdan beri orzu qilgan narsam shu edi – va birdan o‘sha yerda turibman,” deydi u. “O‘sha yerga yetib borishning o‘zi telbalik, medal bilan qaytish esa undan ham zo‘r.”

Medalni u o‘yinlarning so‘nggi juma kunida yutdi. Keyngi haftada esa – hech qanday tantanasiz – uyiga, Surreydagi oilaviy uyga qaytdi. Va yana ishga chiqdi.

McDonald'sdagi ishini u A-level imtihonlariga tayyorlanayotgan kezlarida olgan. Otasi tomoni orqali Shotlandiya sharafini himoya qilish huquqiga ega bo‘lgan sportchi uchun bu ish oddiy yon daromad emas, hayot ritmining bir bo‘lagi bo‘lib qolgan.

So‘nggi yillarda u asosan Birmingemda, biologiya yo‘nalishida o‘qiyotgan joyida yashaydi. Bu esa unga Walsalldagi British Judo Olympic and Paralympic National Training Centre’ga yaqin bo‘lish imkonini beradi.

“Ular menga juda moslashuvchan munosabatda bo‘lishadi, qachon ishlashim mumkin bo‘lsa, shunda jadval tuzishadi. Menga juda yaxshi qarashgan,” deydi u. “Asosan mavsumiy ishlayman, chunki ish joyim uyimda. Lekin uyga qaytganimda haftasiga ikki-uch smenaga chiqaman.”

Shaw biladi: bu darajada sport bilan shug‘ullanib turib, shunday moslashuvchan ish topish – oson emas. “Boshqa part-time ishlarida ishlaydiganlardan eshitganman: rahbarlari ularga hafta oxirini bo‘sh bermas ekan,” deydi u.

Elita sportchi – lekin millionlab daromad yo‘q

Shaw dunyo darajasidagi raqobatchi. Ammo u kirgan sport turi uni boy qilib qo‘ymaydi. U buni ochiq aytadi.

“Futbol, Formula One – ha, u yerda tepaga chiqsangiz moliyaviy tomondan ham joyingiz mustahkamlanadi. Lekin bundan tashqari shunaqa sport turlarini ko‘p o‘ylay olmayman,” deydi u.

U UK Sport va National Lottery tomonidan beriladigan Athlete Performance Award (APA) – sportchi uchun ajratilgan grant – oladi. Bu pul uning yashash va mashg‘ulot xarajatlarining bir qismini qoplaydi. Grant miqdori natijalar va medal olish istiqboliga qarab turlicha bo‘ladi.

Shaw aytishicha, judo kabi sport turlarida yana bir daromad manbaiga ega bo‘lish “juda odatiy hol”.

“Oladigan pulim (APA) yashash xarajatlarimni yopadi, bu katta ne’mat va buni albatta qadrlayman,” deydi u. “Lekin masalan, keyngi musobaqamni o‘zim moliyalashtirdim, chunki u British Judo tomonidan qoplanmagan.”

Uning navbatdagi manzili – Peru, Grand Prix turniri. “Peruga borish menga ancha qimmatga tushdi, va bu pulni boshqa hech qayerdan qaytarib olmayman,” deydi u. Shu bilan birga, u o‘zini faqat tatamidagidek emas, oddiy hayotiy maqsadlari bor inson sifatida ham ko‘radi: “Men ham oddiy odamman! Uyga pul yig‘ishni xohlayman.”

Homiylik – “o‘yin qoidalarini o‘zgartiruvchi” imkoniyat

Shaw uchun hozirgi bosqichda homiylik kelishuvi butun karerasini boshqa darajaga olib chiqishi mumkin.

“Bu har bir imkoniyatni qo‘ldan boy bermaslik degani bo‘lardi… moliyalashtirilmaydigan musobaqalarga qatnashishim uchun yordam bo‘lardi,” deydi u.

Yil boshida u GoFundMe sahifasini ham ochdi. Maqsad aniq: 2028 yilgi Los Angeles Olimpiadasiga borish orzusini moliyaviy jihatdan ushlab turish.

TikTok’dagi mashhur video ostidagi izohlarni varaqlasangiz, jamoatchilik kayfiyatini darhol his qilasiz: “Bu aqldan ozish”, “Menga bu mutlaqo tushunarsiz”. Biri esa qisqa va lo‘nda yozadi: “Superman ham yonma-yon ish qilgan.”

Savol o‘z-o‘zidan tug‘iladi: agar u katta homiy topsa, McDonald'sdagi ishni davom ettirarmidi?

Shaw javobni uzoqqa cho‘zmaydi. “U yerda juda ko‘p yaqin do‘stlarimni topganman, hatto yigitimni ham! Hayotimdagi ko‘p yaxshi narsalarim uchun o‘sha McDonald'sga qarzdorman,” deydi u.

So‘ng bir oz to‘xtab, real holatni ham eslatadi: “Lekin albatta, homiylik bo‘lsa, men ish tanlashda ancha erkin bo‘lardim. ‘Musobaqam yaqin, bank hisobimga zarba bermasin deb albatta ishlashim kerak’, degan o‘y bilan yashamasdim.”

Shaw uchun hozircha tatami, universitet auditoriyasi va McDonald's smenalari yonma-yon ketmoqda. Savol shunday: Los Angeles sari yo‘l olarkan, qaysi eshik birinchi bo‘lib uning oldida katta-katta ochiladi?