Shotlandiyada yangi futbol kursi: 1 million funtlik tavakkal
Shotlandiya futboli keskin burilish nuqtasida turibdi. St Andrewsdagi yig‘ilishdan so‘ng bu endi shunchaki shior emas, aniq raqamlar, qat’iy talablar va jazo mexanizmlariga aylangan reja.
Shotlandiya futbol assotsiatsiyasi (Scottish FA) klublarni o‘z futbol maktablarida yetishgan yoshlarni maydonga tashlashga majbur qiladigan moliyaviy tizimni ishga tushirmoqchi. Gap kichik pul haqida emas: 1 million funt sterling klublar uchun rag‘bat jamg‘armasi sifatida ajratilmoqda.
21 yoshgacha bo‘lganlar uchun real imkoniyat yoki majburiy tajriba?
Rejaning yuragi — Shotlandiya terma jamoasiga nomzod bo‘la oladigan 21 yoshgacha bo‘lgan futbolchilarga maydonda ko‘proq daqiqa berish. Barcha 42 klub St Andrewsda to‘planib, aynan shu masalani muhokama qildi: ertangi kunning xalqaro darajadagi shotland futbolchisi qayerdan chiqadi?
Taklif aniq: barcha kubok turnirlarida — Scottish Cup va Scottish League Cup bahslarida — har bir klub asosiy tarkibni ikki nafar U21, Shotlandiya uchun o‘ynash huquqiga ega futbolchi bilan boshlashi shart bo‘ladi. Ularning kamida bittasi o‘yin davomida har doim maydonda bo‘lishi kerak.
Bu faqat kuboklar bilan cheklanmaydi. To‘rtta professional liga bo‘ylab mavsum yakunida hisoblab chiqiladigan ko‘rsatkich joriy etiladi: bu yoshlar o‘rtacha har o‘yinda 60 daqiqa maydonda bo‘lishi kerak. Bu endi “bir-ikki daqiqa o‘ynatib qo‘ydik” darajasidagi ko‘rinish emas, balki to‘laqonli ishtirok talabi.
Jazo ham bor: o‘ynatmasang — puldan ayrilasan
Bu safar faqat iltimos va tavsiyalar bilan cheklanilmayapti. Liga o‘yinlarida belgilangan ko‘rsatkichni bajarmagan klub uchun aniq jazo ko‘zda tutilgan: yakuniy o‘rni uchun beriladigan mukofot puli 10 foizga qisqartiriladi.
Bu mablag‘ havoga uchmaydi. U maqsadga sodiq qolgan, yoshlar uchun belgilangan daqiqalarni bajargan klublar o‘rtasida qayta taqsimlanadi. Ya’ni, kim tavakkal qilib, yoshlarni maydonga tushirsa, oxir-oqibat moliyaviy ham yutishi mumkin.
Qarorlar qachon kuchga kiradi?
Uch asosiy taklif endi rasmiy ovoz berish bosqichiga o‘tadi. Oktyabr oyida SFA yig‘ilishida, noyabrda esa SPFLning yillik umumiy majlisida bu rejalar bo‘yicha qaror qabul qilinadi. Ma’qullansa, yangi tizim keyingi mavsumdayoq ishga tushadi.
Bu shoshma-shosharlik emas, balki ancha vaqtdan beri yig‘ilib kelayotgan xavotirlar natijasi. So‘nggi yillarda Shotlandiya chempionatida maydonga tushayotgan shotlandiyalik futbolchilar soni keskin kamaydi. Ayniqsa, yuqori divizionda.
Shu bilan birga, ko‘plab iqtidorli o‘smirlar juda erta Angliyadagi akademiyalarga ketayotgani qayd etilyapti. U yerda esa ulardan ko‘pi ulkan yoshlar tizimida yo‘qolib ketishi, katta futbolga yetib kelmasligi xavfi bor. Shotlandiya klublari esa o‘z qo‘lida bo‘lgan imkoniyatni boy berayotgan bo‘lishi mumkin.
Maxwell: “Endi bu faqat gap emas, amaliy qadam”
Scottish FA bosh ijrochi direktori Ian Maxwell bu tashabbusni ochiqchasiga strategik burilish deb atadi. Unga ko‘ra, maqsad yagona — yosh shotland futbolchilarini muntazam birinchi jamoa futboliga olib kirish.
Maxwellning fikricha, yaqinda Shotlandiyaning Jahon chempionatiga qaytishi mamlakat bo‘ylab ulkan hayajon uyg‘otdi, lekin shu bilan birga ogohlantiruvchi signal ham bo‘ldi: bu avloddan keyin kim keladi?
Yevropa bo‘ylab ko‘plab klublar allaqachon yo‘l topdi: yoshlarga imkon berish natija hisobidan voz kechishni anglatmasligini ko‘rsatishdi. Maxwell aynan shuni ta’kidlab, yangi takliflar nafaqat shotland klublarini kuchaytirishi, balki kelajakda milliy terma jamoaga ham bevosita ta’sir qilishiga ishonyapti.
U St Andrewsdagi uchrashuvga kelgan barcha klublarga minnatdorchilik bildirar ekan, bu jarayon endi davom etishini, yechim esa hamma uchun ishlashi kerakligini urg‘uladi.
Mulholland: “Tahlil davri tugadi, endi harakat vaqti”
SFA bosh futbol direktori Craig Mulholland esa vaziyatni yanada keskinroq ifoda etdi. Uningcha, Shotlandiya futboli hozir shunday nuqtaga kelib qolgan: tizimni yaxshilashga bo‘lgan yondashuv butun boshli, yaxlit bo‘lishi kerak.
U “hisobotlar va ko‘rib chiqishlar” davri ortda qolganini, endi aniq choralar ko‘rish vaqti kelganini aytdi. Maqsad — yosh shotland futbolchilariga yuqori darajadagi professional bo‘lish uchun eng yaxshi imkoniyatni berish.
Mulholland Co-operation System va KDM Evolution Trophy yangilanishi orqali allaqachon ijobiy siljishlar kuzatilganini eslatdi. Ammo u yuqori divizionda imkoniyatlar yetishmayotgani hamon eng og‘riqli nuqta ekanini yashirmadi.
Shu sababdan, Scottish Cup va League Cup turnirlarida U21 futbolchilar uchun majburiy talablar, Premiershipda esa o‘yin daqiqalari bo‘yicha aniq maqsad ko‘rsatkichlarini joriy etish — uning nazarida, Shotlandiya futboli uchun sezilarli va zarur qadam.
Savol ochiq: klublar tavakkal qiladimi?
Endi so‘z klublarda. Yig‘ilishda hamma “yoshlar uchun ko‘proq imkoniyat” degan g‘oyani qo‘llab-quvvatladi, ammo ovoz berish payti kelganda, bu qo‘llab-quvvatlash moliyaviy va sportiy tavakkal bilan sinovdan o‘tadi.
Shotlandiya futboli o‘z kelajagini o‘z qo‘lida ushlab tura oladimi yoki yana bir avlod Angliya akademiyalarida yo‘qolib ketadimi? Javob kelasi mavsumga qadar aniq bo‘ladi.
