Shanelle Dyer: Pichoqlar soyasidan UFC oktagoniga
G‘arbiy Londonning beton hovlilarida sport – tanlov emas, najot yo‘li edi. Shanelle Dyer ota-onasi uni maydon, zal va studiyalarga majburlab bo‘lsa ham olib borgan kunlarni eslab, bugun yaxshi biladi: bu qat’iyat uni ko‘chadagi pichoqlar soyasidan dunyo sahnasidagi yorqin chiroqlarga olib chiqdi.
Bugun u UFC oktagonida. Ammo bu yo‘l balet poyabzali, gimnastika gilami va futbol butsalari orqali o‘tib kelgan.
Pichoqlar soyasidan oktagonga
West Londondagi uy-joy majmuasida ulg‘aygan Dyer uchun maktab ertalablari ko‘pincha xushxabar emas, qora xabar bilan boshlanardi. Sinfdoshlaridan biri pichoqlangan, yana biri omon qolmagan. Xuddi o‘zi kabi bir xil zinapoyadan tushgan, bir xil hovlida o‘ynagan bolalar.
U shunday deydi: bu o‘limlar uning ham taqdiri bo‘lishi mumkin edi.
Farqi shundaki, ota-onasi uni bo‘sh qo‘ymadi. Sport to‘garagidan sport to‘garagiga olib bordi. Balet, gimnastika, futbol – oxiri esa jang san’atlari. Dyer asta-sekin o‘zini Muay Thai ichida topdi, keyin esa aralash jang san’atlariga burildi. Aynan shu yerda u haqiqiy uyini topdi.
Bugun 25 yoshda. Va u o‘zi qochib chiqqan mahallaga qaytib qaraganda, bir narsani aniq his qiladi: to‘g‘ri yo‘lga itarganlar bo‘lmaganida, “noto‘g‘ri yo‘l” uni ham yutib yuborishi mumkin edi.
“The Nightmare”ning ildizi – yo‘qotilgan do‘st
Dyerning hayotidagi eng og‘ir burilishlardan biri 2020 yilga to‘g‘ri keladi. Uning do‘sti va MMA bo‘yicha ustozlaridan biri bo‘lgan Jahreau Shepherd o‘zining 30 yoshini nishonlayotgan tug‘ilgan kunida ukasi tomonidan pichoqlab o‘ldiriladi.
Shanelle o‘sha kechada shu yerda bo‘lgan, ammo fojeadan bir soat oldin ketib qolgan. O‘sha tun uning xotirasida hamon tirik.
Bugun u oktagonga “The Nightmare” laqabi bilan chiqadi – bu laqabni Shepherddan olgan. Uning uchun bu shunchaki sahna nomi emas, bu – do‘stining xotirasini har bir jangga olib kirish usuli.
U va Shepherd bir paytlar bir xil orzu bilan yashagan: UFC jangchisi bo‘lish, chempionlik kamariga yurish, katta arenalarga qo‘shiq ostida chiqish. Shepherd bu orzuni oxirigacha ko‘ra olmadi. Endi esa Dyer o‘sha orzuni ikki kishi uchun davom ettiryapti.
U har tong mashg‘ulotga turishga qiynalganda, ichida o‘sha tanish ovozni eshitadi: “Tur. Sen yashayapsan. Oxirigacha bor”. Uning aytishicha, Jay har doim yonida – burchagida, xotirasida, har bir zarbasida.
Las-Vegas, Elise Reed va navbatdagi sinov
Mart oyida u nihoyat dunyoga o‘zini rasman tanishtirdi. UFCdagi debyutida Ravena Oliveira ustidan ikkinchi raundda nokaut – tomoshabinlarni ham, mutaxassislarni ham hushyor torttirgan natija.
Bu faqat g‘alaba emas edi. Bu – deyarli o‘n yillik mehnatning portlashi edi.
Endi esa navbatdagi bosqich. Shanba kuni Las-Vegasda, oktagon o‘rtasida, Bruce Buffer uning laqabini baland ovozda o‘qib eshittiradi, raqib esa amerikalik Elise Reed. Dyer uchun bu shunchaki ikkinchi jang emas. Bu, ayniqsa, debyutdagi portlovchi chiqish tasodif emasligini isbotlash imkoniyati.
MMA’dagi sakkiz professional jangidan yettitasini yutgan, beshta raqibini nokaut bilan yakunlagan Dyer, Reedga qarshi ham xuddi shunday ta’sirli chiqish umidida. Ayniqsa, UFCdagi ilk g‘alabasidan keyin olgan “performance of the night” bonusi – 100 ming dollar – uning hayotini tubdan o‘zgartirganini inobatga olsak.
O‘zi aytganidek, u ulg‘aygan hududda bunday summani “umr davomida ham ko‘rish qiyin, bir kechada olish esa tasavvurga ham sig‘maydi”.
Oilaga qarzini qaytarish
Pul kelishi bilan u avvalambor bir narsani qildi – orqaga qarab, o‘zini shu yerga olib kelganlarga minnatdorchilik bildirishni boshladi.
Ota-onasi uni ko‘chadan sportga olib chiqqan bo‘lsa, endi u ularni dunyoga olib chiqmoqchi. Jangdan keyin oilasini Parijga olib borish rejasini allaqachon tuzib qo‘ygan. Bu ularning birga qiladigan ilk katta sayohati bo‘ladi.
U uchun bu safar – shunchaki hordiq emas. Bu, bolaligida faqat televizorda ko‘rgan “kattaroq manzara”ni ota-onasiga ham ko‘rsatish yo‘li.
Pichoq jinoyatlari fonida boshqa yo‘l
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, Angliya va Uelsda o‘tgan yili pichoq yoki o‘tkir asbob bilan bog‘liq qotilliklar 21 foizga kamaygan. Lekin raqamlar hanuz xavotirli. Pichoq bilan bog‘liq jinoyatlarning qariyb uchdan biri – 28 foizi – Londonning o‘zida qayd etilgan, garchi poytaxtda ham bunday jinoyatlar 17 foizga tushgan bo‘lsa-da.
Dyer uchun bu faqat statistika emas. Bu – bolaligi, qo‘shnilari, yo‘qotgan tanishlari.
Bugun u UFC’dagi muvaffaqiyatini o‘sha hovlilardagi bolalar uchun jonli misol sifatida ko‘radi. Ular uchun sport – yagona yo‘l emas, lekin muqobil yo‘l borligini ko‘rsatadigan tirik dalil.
Mahallasida endi uni tanimaydigan odam kam. Hovlidan o‘tayotganida, ko‘pchilik unga hayrat bilan qaraydi: “UFC’dasan, rostdan ham bu yerdan chiqib ketding”, deydi.
Shu hayrat ortidan yana bir narsa keladi – ilhom. Kimdir sportga kirishni xohlaydi, kimdir musiqaga, boshqasi biznesga. Muhimi, ular endi o‘zlari ham “chiqib ketish” mumkinligiga ishona boshlashgan.
Dyerning o‘zi esa retseptni sodda qilib aytadi: to‘g‘ri odamlar bilan o‘ral, yaxshi namuna top, o‘zingni o‘zingga mos joyni izlab top. Sevadigan ishingni topsang, yuragingni to‘liq shunga qo‘y.
Axir, eng yomoni nima bo‘lishi mumkin?
