Ramezanisadeh va Pasandideh: Avstraliya fuqarosi bo‘lishi va yangi boshlanish
Ramezanisadeh uchun bu kun “haqiqatan ham o‘zgacha va unutilmas” bo‘ldi. Uning jamoadoshi esa marosim yakunida qisqa gapirdi: “Bu lahza so‘z bilan ifoda etib bo‘lmaydigan darajada qadrli”.
Ikki ayol futbolchi – Ramezanisadeh va Pasandideh – endi rasmiy ravishda Avstraliya fuqarosi. Ularning yo‘li esa oddiy sport transferidan emas, xavf, bosim va qaltis siyosiy fon orasidan o‘tib keldi.
Himoya izlab chiqqan yetti futbolchi, ortga qaytgan besh nafari
Mart oyida bo‘lib o‘tgan Women’s Asian Cup chog‘ida Eron terma jamoasining yetti a’zosi Avstraliyada bo‘lgan paytida gumanitar viza oldi. O‘sha paytda ularga boshpana so‘rash imkoniyati berildi. Lekin qaror og‘ir bo‘ldi: besh nafari fikridan qaytdi va uyiga qaytib ketdi. Faqat Ramezanisadeh va Pasandideh qoldi.
Ularning qarori havoda osilib qolgan oddiy sport yangiligi emasdi. Jamoa Eron madhiyasini ilk o‘yinda kuylashdan bosh tortgani ortidan jazolanishi mumkinligi haqida jiddiy xavotirlar tug‘ildi. Bu o‘yin AQSh va Isroilning Eron ustiga qo‘shma havo hujumlari bilan boshlangan urush fonida o‘tkazilgan edi. Maydonda sukut, ortda esa portlayotgan raketalar – aynan shunday keskin fon ularning hayotini chizib berdi.
Avstraliyadagi eronliklar jamoatchiligi bosimi ostida hukumat futbolchilarga boshpana so‘rash eshigini ochdi. Yakunda esa bu imkoniyatdan faqat ikki futbolchi foydalanishga jur’at etdi.
Siyosiy bo‘ron ichida qabul qilingan qaror
Ularning fuqarolikka qabul qilinishi, amalda, shubha ostiga olinmadi. Lekin bu qaror Avstraliya hukumati migratsiyani qisqartirishga qaratilgan yangi, ancha qattiq viza qoidalarini joriy etishga hozirlayotgan bir paytda e’lon qilindi.
Kutilayotgan o‘zgarishlar orasida boshpana izlovchilarning ishlash va apellyatsiya huquqlarini cheklash, sayyohlik vizasi bilan kirganlarga oila vizasiga murojaat qilishni taqiqlash kabi bandlar bor. Siyosiy raqiblar hukumatdan yanada keskin migratsiya siyosatini talab qilayotgan bir paytda, muhojirlar huquqlarini himoya qiluvchi guruhlar esa hozirgi choralarni ham tanqid qilib, ular boshpana izlovchilar xavfsizligini xavf ostiga qo‘yayotganini aytmoqda.
Shunday fon ichida berilgan ikki futbolchining fuqaroligi – qog‘ozdagi oddiy rasmiy qaror emas, balki migratsiya bo‘yicha keskin bahslar ichida insoniylik mezonini yo‘qotmaslikka urinishdek ko‘rindi.
Fuqarolik marosimi va yangi maydon
Ramezanisadeh va Pasandideh fuqarolik sertifikatlarini Avstraliya ichki ishlar vaziri Tony Burke ishtirok etgan marosimda qo‘lga kiritdi. Bu sahnada siyosiy nutqlardan ko‘ra ko‘proq yengillik va chuqur nafas sezildi.
“Bu yangi boshlanish va men faxr bilan ‘uyim’ deb ataydigan joy,” dedi Pasandideh. Birgina jumla, lekin ortida orqaga qaytish yo‘li yopilgan, kelajak esa noma’lum, biroq erkinroq bo‘lgan hayot turibdi.
Ramezanisadeh esa “barcha qiyinchiliklarni” eslab, Avstraliya fuqarosi bo‘layotganidan “faxr va chuqur minnatdorlik” his qilayotganini aytdi. Ular endi nafaqat boshpana topdi, balki yangi pasport bilan yangi maydonga chiqmoqda.
Bu orada ikki futbolchi A-League Women’s klubi Brisbane Roar bilan mashg‘ulotlarni boshlab yubordi. Maqsad aniq: elita darajadagi futbolchilik faoliyatini Avstraliyada davom ettirish. Ular uchun bu endi faqat sport emas, o‘zini himoya qilishning, ovozini erkin chiqarishning ham usuli.
Ortda qolganlar va ochiq qolgan savollar
Eron terma jamoasi atrofidagi drama, ularning vatani urush girdobiga tortilgan bir paytda avjiga chiqqan edi. 28 fevral kuni Isroil va AQShning qo‘shma havo zarbalari bilan boshlangan urush, milliy terma jamoa futbolchilarining ham taqdirini siyosat sahnasiga olib chiqdi.
2 mart kuni bo‘lib o‘tgan o‘yinda Eron madhiyasi chalinayotganda futbolchilarning sukut saqlashi ortidan xavotirlar yanada kuchaydi. Davlat telekanalida bir boshlovchi ularni “xoinlar” deb atab, jazo berishga chaqirgan video tarqaldi. Bu tasvirlar jamoa a’zolariga nisbatan bosim va ta’qib ehtimolini yanada oshirdi.
Inson huquqlari faollari Eron sari qaytgan besh futbolchi qarorini o‘z xohishiga ko‘ra qabul qilmagani, oilalariga nisbatan tahdidlar orqali bosim o‘tkazilgani mumkinligini aytmoqda. Rasmiy tasdiq yo‘q, lekin sukutning o‘zi ham ko‘p narsani anglatadi.
Bugun Ramezanisadeh va Pasandideh yangi fuqarolik sertifikatini qo‘lida ushlab turibdi. Ular uchun bu hujjat – shunchaki qog‘oz emas, madhiyasini kuylash yoki kuylamaslik huquqi uchun ham berilgan narx. Savol esa ochiq: urush va bosim soyasida qolgan jamoadoshlari ertaga qanday maydonga chiqadi – futbol maydoniga yoki navbatdagi siyosiy hisob-kitob sahnasiga?
