Prichard Colón 33 yoshida vafot etdi: Boks olamidagi fojiali kecha
Puerto-Riko boksi yana bir bor eng og‘ir xabarni qabul qildi. Bir paytlar ringda chaqmoqdek porlagan, 16 jangda mag‘lubiyat nimaligini bilmagan, faqat bitta, fojiali yakun topgan bahs bilan esda qolgan Prichard Colón 33 yoshida hayotdan ko‘z yumdi.
Uning o‘limi haqida kechasi kechikkan bayonotlarda World Boxing Council va World Boxing Organisation ma’lum qildi. Xabar ertalabga kelib butun boks hamjamiyatini larzaga soldi.
Bir jang, butun taqdirni o‘zgartirgan kecha
2015-yil oktyabrida, Virginia shtatining Fairfax shaharchasida bo‘lib o‘tgan kecha Colón uchun oddiy navbatdagi sinovdek ko‘ringan edi. Yengil o‘rta vazn toifasida Terrel Williams bilan jang. Yengilmas rekord, yuqori kayfiyat, 13 ta nokaut bilan bezatilgan 16 g‘alaba. Kelajagi keng, yo‘li ochiq edi.
Ammo o‘sha jang halokatli bo‘ldi. Bahs davomida raqib tomondan ensa tomoniga tushgan zarbalar Colón hayotini chizig‘ini butunlay o‘zgartirdi. Keyinroq WBC ularni “boshning orqa qismiga berilgan og‘ir, noqonuniy zarbalar” deb atadi. Natija esa – miya qonashi, shoshilinch jarrohlik amaliyoti, qaytmas nevrologik shikast.
U ringga qaytmadi. Boks qo‘lqoplari o‘rnini nogironlar aravachasi egalladi.
Jangning o‘zi ham g‘alati yakun topgan. Uning burchagi 10-raund tugaganidan so‘ng bahs yakunlandi deb o‘ylab, qo‘lqoplarini yechib yuborgan. Natijada Colón diskvalifikatsiya yo‘li bilan mag‘lub deb topilgan. Bu uning professional faoliyatidagi yagona mag‘lubiyat bo‘lib qoldi – va eng og‘iri, hayotini sindirgan mag‘lubiyat bo‘ldi.
“Yurak chempioni” va oilaning mardona kurashi
Ringdan keyingi yillar Colón uchun boshqa turdagi jangga aylandi. U endi raqib bilan emas, nogironlik, og‘riq va cheksiz reabilitatsiya bilan yuzma-yuz turdi. Ammo u yolg‘iz emasdi.
WBC uni faxriy jahon chempioni deb e’lon qildi. Unga “Champion of the Heart” — yurak chempioni degan nom berildi. Tashkilot o‘z bayonotida Colónni butun dunyo uchun matonat, e’tiqod va qadr-qimmat ramzi sifatida ta’rifladi. Bu so‘zlar shunchaki marosimona ibora emas edi: uning oilasi yillar davomida hayot uchun olib borgan kurashni butun boks olami kuzatib turdi.
WBC oila a’zolarini “dunyo guvoh bo‘lgan eng ta’sirli va eng jasoratli hayot uchun janglardan birining bosh qahramonlari” deb e’tirof etdi. Ular o‘g‘illarini tark etmadilar, umidni qo‘ymadilar, har bir kichik ijobiy o‘zgarish uchun ham kurashdilar.
WBO ham o‘z navbatida Colónni “oxirigacha jangchi bo‘lib qolgan” deya ta’rifladi. Ularning fikricha, uning jasorati, kuchi va kurash ruhi ring chegaralaridan ancha uzoqqa o‘tib ketgan. “Uning eng buyuk jangi matonat va oilasining sadoqatli muhabbatiga bo‘lgan guvohlik bo‘lib qoldi”, — deyiladi tashkilot bayonotida.
Qoidalar qayta yozilgan fojia
Bu fojia boks siyosatini ham larzaga keltirdi. WBC Colón bilan bog‘liq voqea ularni xavfsizlik qoidalarini qayta ko‘rib chiqishga majbur qilganini ochiq tan oldi. Tashkilot tibbiy protokollarni keskin qat’iylashtirdi, ringdagi zarbalar, ayniqsa ensa tomoniga yo‘naltirilgan hujumlar bo‘yicha nazoratni kuchaytirdi.
Boks har doim xavf bilan yashagan sport turi. Lekin Colónning taqdiri bu xavfning narxini yana bir bor, juda achchiq va nihoyatda shafqatsiz ko‘rinishda eslatdi. Har bir yangi qoidaning ortida raqamlar emas, inson hayoti, buzilgan orzular, yig‘layotgan oilalar turganini ko‘rsatdi.
Prichard Colón ringda jahon chempioni bo‘lishga ulgurmagan bo‘lishi mumkin. Ammo u o‘z nomini boshqa yo‘l bilan tarixga yozib ketdi: boksni xavfsizroq qilishga majbur etgan, millionlab muxlislar va mutasaddilarni o‘ylashga undagan, matonati bilan esda qolgan jangchi sifatida.
Uning rekordida 16 g‘alaba, 13 nokaut va birgina, ammo taqdirni sindirgan diskvalifikatsiya turibdi. Boks esa endi o‘sha eski boks emas. Savol esa ochiq: yana bir Prichard Colón paydo bo‘lmasligi uchun qilingan o‘zgarishlar yetarlimi?
