Pocognoli davri boshlandi: Shotlandiya futbolini qayta ixtiro qilish
Shotlandiya terma jamoasi uchun yangi sahifa ochildi. Steve Clarke davri tugadi, endi sahnada – 39 yoshli belgiyalik Sebastien Pocognoli. Kutilgan ism emas. Balki aynan shuning uchun ham bu tayinlov atrofida shovqin katta.
Shotlandiya futbol assotsiatsiyasi bu safar xavfsiz yo‘lni tanlamadi. Mahalliy, tanish-bilish murabbiy emas, balki yosh, chet ellik, o‘z falsafasi bilan kelayotgan murabbiyga ishonch bildirdi. Ko‘pchilik muxlislar bir narsada yakdil: bu odatdagidan butunlay boshqa qaror.
“Agresiv, oldinga qarab o‘ynaydigan” Shotlandiya
Shotlandiya FA bosh futbol direktori Craig Mulholland izlash jarayonini bitta savoldan boshlaganini aytadi: “G‘alaba qozonadigan Shotlandiyani nima qiladi?” Shundan keyin murabbiylar ro‘yxati paydo bo‘lgan, raqamlar, o‘yin uslubi, moslik – hammasi saralanib chiqqan.
Natijada tanlov Pocognoli foydasiga hal bo‘ldi. Mulholland uni “agressiv, oldinga qarab o‘ynaydigan, muxlislarni hayajonga soladigan” futbol olib kiradigan murabbiy sifatida ta’riflaydi. Ularning rejasi oddiy emas, ammo aniq: Clarke yaratib bergan mustahkam asosdan “kuchli pozitsiyadan turib evolyutsiya qilish”.
Pocognolining o‘zi ham o‘zini yashirmaydi. U o‘z futbolini “to‘p bilan ham, to‘psiz ham dominant” deb ataydi. Jamoasi yuqori pressingda shiddatli bo‘lishini, lekin to‘p nazoratida ham “haqiqiy ustalik” ko‘rsatishini xohlaydi. U odatda uch markaziy himoyachi bilan o‘ynashni yoqtiradi – bu esa Shotlandiya tarkibi va odatdagi sxemalariga sezilarli tuzatishlar kiritishini anglatadi.
“Men aloqani his qilmaydigan joyga bormayman”
Yangi bosh murabbiy ilk matbuot anjumanidayoq ohangni belgilab berdi.
“Bu yerda bo‘layotganimdan juda faxrlanaman. Bu – kuchli chaqiriq, Shotlandiya futbolining kelajagini rivojlantirish loyihasi,” – deydi u. Uning ta’kidlashicha, qaror faqat raqamlar va statistikaga asoslanmagan: “Men hech qachon aloqa his qilmaydigan chaqiriqqa bormayman.”
Pocognoli Shotlandiyani “passionli mamlakat” deb atab, Steve Clarke va uning shtabi yaratgan poydevorni tan oldi. U aynan shu meros ustiga yangi urg‘u qo‘ymoqchi: o‘yin uslubini o‘zgartirish, shu bilan birga kelajak uchun futbolchilarni rivojlantirish.
Bu gaplar chiroyli eshitiladi. Endi ularni maydonda isbotlash kerak bo‘ladi.
Belgiyadan kelgan ishonch: Vrancken va Coyne fikri
Tynecastle’dagi qo‘shni ofisdan ham yangi murabbiyga ishonch signallari kelmoqda. Hearts bosh murabbiyi Wouter Vrancken – Pocognolining eski jamoadoshi va hamkasbi. Ular bundan yigirma yil avval Genk safida birga o‘ynashgan, keyin yana o‘sha klubda turli darajalarda murabbiy bo‘lib ishlashgan.
Vrancken uni “yaxshi yigit” sifatida bilishini aytadi va eng muhimi – uning o‘yin uslubini yaxshi tushunadi. Ular Belgiyada USG va boshqa klublar bilan raqib bo‘lishganida, Pocognolining jamoalari “juda jismoniy, to‘g‘ridan-to‘g‘ri va Shotlandiya uchun mos” bo‘lgan futbolni namoyish etganini eslaydi. Vrancken uchun bu tayinlov – mantiqiy juftlik.
Belgiyalik futbol eksperti va podkaster Scott Coyne esa boshqa tomonni ochib beradi. Uning eslatishicha, Pocognoli Monaco’da og‘ir davrni boshdan kechirdi: atigi sakkiz oy ichida ishdan bo‘shatilgan. Shunga qaramay, u hali ham “pragmatik, moslashuvchan va egiluvchan” murabbiy sifatida yuqori baholanadi.
Coyne fikricha, Shotlandiya FA vaqtni juda to‘g‘ri tutib oldi: “U bo‘sh bo‘lgan paytda tez harakat qilishdi, boshqa joylardan qiziqish ortib borayotgan bir pallada uni ilib ketishdi.” Belgiyaliklar ham uni kuzatib turgan – u Belgiyaning o‘z terma jamoasi atrofidagi ichki suhbatlarda ham nomzod sifatida tilga olingan.
Ishchi sinf ildizlari va Tartan Army bilan kutilayotgan “klik”
Coyne yana bir qiziq jihatni ko‘taradi: Pocognolining ildizlari. U Liege yaqinidagi ishchi sinf muhitida, Italiyadan Belgiyaga ko‘chib kelgan oilada ulg‘aygan. Bu hikoya Shotlandiyadagi ko‘plab shotland-italyan oilalari tarixiga juda o‘xshash.
Coyne uning xarakterini “juda intensiv, lekin juda yondashish oson” deb ta’riflaydi va Tartan Army bilan tezda til topishishiga ishonadi. Eng diqqatga sazovor jumla: “Natijalardan qat’i nazar, u muxlislar bilan tezda klik qiladi, deb o‘ylayman.”
Shotlandiya uchun bu muhim. Clarke davrida natijalar bor edi, lekin ko‘p muxlislar o‘yin uslubidan rozi emasdi. Endi esa talab ikki baravar: natijalar ham, ko‘rkam o‘yin ham.
Muxlislar nimani kutyapti?
BBC orqali yuborilgan fikrlar palitrasi keng, lekin yo‘nalish bitta.
Roshan bu tayinlovni “kutilmagan, konservativ bo‘lmagan” deb ataydi va aynan shu jasoratni qadrlaydi: yosh, chet ellik, boshqa falsafaga ega murabbiy – bu SFA uchun odatdagi yo‘l emas. U hayajon bilan kutilayotganini yashirmaydi.
Thomas esa ko‘pchilik shotlandlar singari Pocognolini oldin eshitmaganini tan oladi. Uningcha, bu “chap qanotdan kelgan” qaror, lekin u ham bir narsani xohlaydi – yangi murabbiy eskicha tarkibga yopishib qolmasin, “bizni keyingi bosqichga olib chiqa olmagan” futbolchilarga suyanib qolmasin.
Gordon uchun esa gap birinchi navbatda o‘yin uslubida. U Steve Clarke futbolini “tomosha qilishga juda zerikarli” deb ataydi, natijalarini tan olsa-da, yangi murabbiydan “yosh futbolchilarni rivojlantiradigan, hujumkor futbol o‘ynaydigan” jamoa yaratishini kutadi.
Yana boshqalar ham bor. Benjamin – “bu Shotlandiya, hamma narsa mumkin” deya ehtiyotkor optimizm bildiradi. Derek – “eski yuzlar”dan voz kechishni xohlaydi. Neil esa mezonni aniq qo‘yadi: Euro 2028 yo‘llanmasi – Clarke’dan keyingi davr uchun minimal maqsad, deb hisoblaydi. U himoyani mustahkamlash, erta gollardan qochish, jamoani qayta qurish zarurligini eslatadi.
Pocognoli bu bosimni birinchi kundanoq his qiladi.
Yevropaning “eng yorqin iqtidorlaridan biri”mi?
Shotlandiya FA o‘z tanlovini kichik qadam sifatida ko‘rmayapti. Ular rasmiy ohangda Pocognolini “Yevropaning eng yorqin rivojlanayotgan murabbiylik iqtidorlaridan biri” deb atashdi.
Bunga asos yo‘q emas. Uning Monaco bilan o‘tgan mavsumdagi ishlari, ayniqsa, ikki marta ketma-ket UEFA Champions League g‘olibi bo‘lgan PSG’ga qarshi o‘yinlar bunga dalil bo‘la oladi. Monaco avval uyda 1:0 hisobida g‘alaba qozondi, so‘ngra mart oyida Parijda 3:1 hisobidagi juda taassurotli g‘alabani qo‘lga kiritdi.
Champions League pley-off bosqichida ham ular PSG bilan to‘qnash kelishdi. Oxir-oqibat turnir g‘olibi bo‘lgan parijliklar umumiy hisobda zo‘rg‘a o‘tishdi. Shunga qaramay, Pocognolining jamoasi Yevropa sahnasida ham o‘zini ko‘rsatishga ulgurgan edi.
Shu bilan birga, Monaco’dagi tajriba og‘riqli yakunlandi. U iyun oyida, atigi sakkiz oy o‘tgach, ishdan bo‘shatildi. Ligue 1’da bitta mavsumni yettinchi o‘rin bilan yakunlagan murabbiy uchun bu keskin zarba bo‘ldi. U o‘sha paytda saboq chiqarganini, keyingi ishga “xotirjamlik va qat’iyat bilan” tayyorlanishini aytgandi. O‘sha keyingi ish – endi Shotlandiya.
USG’dan to Monaco’gacha: murabbiy sifatida shakllanish yo‘li
Pocognolining o‘yinchi sifatidagi yo‘li ko‘p mamlakatlarni kezib chiqqan: Angliya, Germaniya, Niderlandiya, Belgiya. U West Brom va Brighton safida ham ko‘rinish bergan, Belgiyada esa 13 ta o‘yin o‘tkazgan.
Murabbiylikka esa u o‘zi yaxshi bilgan muhitda – Union Saint-Gilloise (USG) klubida kirib keldi. Avval yoshlar bilan, keyin esa Belgiya terma jamoasi tizimidagi ishlar bilan shug‘ullandi. 17 yillik chap qanot himoyachi sifatidagi tajriba unga maydonni boshqa burchakdan ko‘rish imkonini bergan.
2024 yilda u USGning asosiy jamoasiga ko‘tarildi. Belgiyada “progressiv klub” sifatida tanilgan bu jamoa bilan u darhol Superkubokni qo‘lga kiritdi, so‘ng esa klubni 1935 yildan beri ilk bor liga chempionligiga olib chiqdi. Champions League yo‘llanmasi ham shu yerda kelgan.
Ana shu jasur, ko‘zni quvontiradigan futbol Monaco’ning e’tiborini tortdi. Klub uni oktyabrda o‘ziga jalb qildi. Natija – qisqa, lekin yorqin davr, bir tomonda PSG ustidan g‘alabalar, boshqa tomonda esa muddatidan oldin iste’fo.
Endi esa u o‘sha tajribalarni Shotlandiya foydasiga aylantirishi kerak bo‘ladi.
Oldinda turgan sinov: natijani saqlab, uslubni o‘zgartirish
Pocognolining oldiga qo‘yilgan vazifa oddiy so‘zlar bilan aytganda juda murakkab: Steve Clarke erishgan natijalarni kamida takrorlash, lekin o‘yin uslubini sezilarli darajada o‘zgartirish va tarkibni yangilash.
Clarke tarixiy bosqichlarni zabt etdi, lekin ko‘p o‘yinlarda Shotlandiya erta gollar o‘tkazib, o‘zini bosim ostiga qo‘yib qo‘yardi. Himoyaviy barqarorlik – muxlislar fikricha, birinchi navbatdagi ustuvor vazifa bo‘lib qolmoqda. Boshqa tomondan, yangi murabbiydan ko‘proq jasorat, ko‘proq pressing, ko‘proq hujum kutilyapti.
Pocognoli uchli himoya, yuqori pressing, to‘p nazoratiga asoslangan o‘yin bilan kelmoqda. Bu uslubga moslashish uchun esa vaqt, sabr va, eng muhimi, jasur qarorlar kerak bo‘ladi. “Eski yuzlar” bilan chegaralanib qolish xavfi bor, lekin u bunga yo‘l qo‘ymasligi kerak – aynan shuni muxlislar talab qilmoqda.
Savol endi bitta: u ishchi sinf ildizlari, Yevropadagi jasur futboli va kuchli xarakterini Hampden va Tartan Army bilan qanday uyg‘unlashtira oladi?
Javobni esa yaqin yillarda Shotlandiya futbolining butun yo‘nalishi beradi.
