Patrick Vieira: Senegal terma jamoasining yangi murabbiyi
Patrick Vieira uchun bu oddiy taqdimot kuni emasdi. Dakar osmoni ostida, Teranga Lions bosh murabbiyligiga qayd etilgan lahza — uning so‘zlari bilan aytganda — “orzu” va ayni paytda sinov boshlanishi bo‘ldi.
50 yoshli mutaxassis minbarga ko‘tarilar ekan, zalda faqat yangi murabbiy emas, o‘z ildizlariga qaytgan sobiq jahon chempioni kutib olindi. U bu safarni bir og‘izda ta’rifladi: “Bu yurakdan chiqqan qaror”.
Frantsiyada yuksalgan, Senegalda tug‘ilgan
Vieira hayot yo‘li futbol tarixida alohida sahifa. U G‘arbiy Afrikada tug‘ildi, lekin futbol cho‘qqilarini Frantsiya bilan zabt etdi: 1998-yil Jahon chempionati, 2000-yil Yevropa chempionati — bularning bari uning o‘yinchi sifatidagi merosi.
Endi esa u ilk bor terma jamoa darajasida murabbiy sifatida ish boshlaydi. Oldin New York City, Nice, Crystal Palace, Strasbourg va Genoa klublarida sinovdan o‘tgan, lekin bu safar mas’uliyat boshqa: gap 20 millionlik xalqning umidi haqida ketmoqda.
“Men bu yerda tug‘ilganman, ota-onam ham shu yerdan. Bu haqiqiy uyga qaytish”, — dedi u Dakar matbuot anjumanida.
Afcon chempionidan Jahon chempionatidagi iztirobga qadar
Vieira qo‘liga kuchli, lekin charchagan jamoani olmoqda. Senegal yaqinda Afrika qit’asini zabt etgan edi: 2025-yilgi Afrika Millatlar Kubogi finalida Marokash ustidan qo‘shimcha daqiqalarda keltirilgan 1:0 hisobidagi g‘alaba — tarixiy unvon.
Ammo bu hikoya hali yakuniga yetgani yo‘q. Finaldagi penalti bahsidan so‘ng ayrim futbolchilar va shtab a’zolarining maydonni tark etishi sabab sovrin mart oyida mezbonlarga topshirildi. Endi kubok taqdiri Sport arbitraj sudi qo‘lida. Qog‘ozda Senegal chempion emas, lekin xalq xotirasida bu jamoa baribir qit’a tojini taqqan.
Keyingi zarba esa 2026-yil Jahon chempionatida keldi. Belgiyaga qarshi o‘yin — 85-daqiqagacha 2:0 hisobidagi ustunlik, so‘ng esa 3:2 hisobidagi mag‘lubiyat va dramatik chiqib ketish. Mana shunday ruhiy yuk ostida Vieira ish boshlaydi.
“Bugun Senegal jahon futbolining yirik davlatlari qatorida”, — deydi u. “Maqsadlar 10-15 yil avvalgi kabi emas. Natijalar talabi ham oshgan. Endi mustahkam poydevor kerak”.
“Hammasini buzish emas, yangi bob ochish”
Vieira yangi davrni shior bilan emas, tuzilma bilan boshlamoqchi. U “aniq struktura”ga ega, “intensiv va agressiv” o‘ynaydigan jamoa qurishni rejalashtirgan.
U bitta muhim nuqtani alohida urg‘uladi: bu qayta qurilish emas, buzib tashlash emas.
“Men uchun gap boshidan boshlashda emas. So‘nggi yillarda federatsiya qilgan ishni hurmat qilish va keyingi bosqichni qurish haqida. Mening vazifam hammasini buzib tashlash emas. Jamoaning kuchli tomonlarini — identitetini, birlikni, birga azob chekish qobiliyatini — saqlab qolish kerak”, — dedi u.
Bu so‘zlar Senegal kiyim almashtirish xonasiga ham, tribunadagi muxlislarga ham yo‘naltirilgan. U hammani bir yoqqa qarashga chaqirdi: “Bu loyiha ishlashi uchun butun millat birlashishi kerak. Men jamoa g‘ururini tiklash uchun yurakdan va jonim bilan ishlayman”.
Dastlabki sinov: musobaqa darhol boshlanadi
Romantik hikoya hali tugamasdan, reallik eshikni qattiq taqillatdi. Vieira deyarli darhol rasmiy o‘yinlarga kirishadi: 2027-yilgi Afrika Millatlar Kubogi saralashi allaqachon navbatda.
Ushbu xalqaro oynada ikki o‘yin, noyabrda yana ikki, 2027-yil martida so‘nggi ikki tur — jadval siqilgan, xato uchun joy kam.
Dastlabki uchrashuv aslida 25-sentabr kuni Dakar shahrida Mozambiqga qarshi bo‘lishi kerak edi. Lekin poytaxt 2026-yilgi Youth Olympic Games tayyorgarligi bilan band, shuning uchun uchrashuv joyi almashtirildi. Endi Senegal ilk o‘yinini safarda, Maputoda o‘tkazadi.
“Albatta, birinchi o‘yinimni Dakarida o‘tkazishni xohlagan bo‘lardim. Ammo federatsiya bilan birgalikda eng to‘g‘ri qaror — uchrashuvni ko‘chirish va Mozambiqda o‘ynash deb topdik. Bu qiyinchiliklarni qabul qilamiz va yengib o‘tamiz”, — dedi Vieira.
Keyingi raqib — 29-sentabr kuni safarda Efiopiya. Qisqa muddatda ikki uzoq safar, yangi murabbiy, yangilanayotgan tarkib. Bu — sinovning birinchi sahifasi.
Mane yo‘q, Mendy ketdi: yetakchilarsiz ilk qadamlar
Senegal bu safarga to‘liq qurollanib ketmaydi. Yillar davomida darvoza posboni bo‘lgan Edouard Mendy 34 yoshida terma jamoadagi faoliyatini yakunladi. Bu pozitsiyada bo‘shliq sezilmasligi uchun Vieira tezda yechim topishi kerak bo‘ladi.
Yana bir og‘ir yangilik — Sadio Mane bu oynada maydonga tushmaydi. Murabbiy uning “ozgina jismoniy muammosi” borligini aytdi.
Mane ham 34 yoshda. Uning ham Mendy ortidan ketishi mumkinligi haqida mish-mishlar anchadan beri yurgan edi, lekin Vieira buni rad etdi: sobiq Liverpool va Bayern Munich hujumchisi sog‘ligi joyiga tushsa, keyingi safar “albatta” qaytishini aytdi.
O‘ng qanot himoyachisi Krepin Diatta hozir klubsiz bo‘lgani uchun ro‘yxatga kiritilmadi. Hujumchi Ismaila Sarr esa Crystal Palace safida bu mavsum hali maydonga tushgani yo‘q — transfer bo‘yicha taxminlar va son son jarohati sabab — shuning uchun u ham bu safar chetda qoladi.
Vieira ilk tarkibini kuchli, ammo yarim kuch bilan tuzishga majbur. Aynan shunday pallalarda murabbiyning qo‘li, qarashlari, jasorati ko‘rinadi.
Murabbiy sifatida qiyin yo‘l, lekin qat’iy ishonch
Vieira o‘yinchi bo‘lib deyarli hamma narsa yutgan. Murabbiy sifatida esa yo‘l ancha notekis bo‘ldi.
Crystal Palace bilan 74 uchrashuvda atigi 22 g‘alaba — natija uni 2023-yil martida lavozimdan ketishiga olib keldi. Strasbourgda bir mavsumdan so‘ng, Genoa bilan yana sinov: 2024-25-yilgi mavsumda klubni Serie Ada saqlab qoldi, lekin keyingi mavsum startida 9 uchrashuvda 6 mag‘lubiyatdan keyin o‘tgan yil noyabrida iste’foga chiqarildi. Jamoa jadvalning eng past pog‘onasiga tushib qolgandi.
Shunga qaramay, u o‘zini sindirmaganini ochiq aytadi: “Har doim ijobiy bo‘lganman. Har bir tajriba — saboq. Genoa davri meni murabbiy sifatida o‘stirdi, ayrim narsalarni anglatdi. Bugun men o‘sha paytdagidan yaxshiroq murabbiyman”.
U Senegal muxlislarining talabidan qo‘rqmayapti: “Menda bor tajriba bilan bu umidlarni oqlashimga shubha qilmayman”, — deydi u qat’iy ohangda.
Dakar kechasi: bayroq, olqish va qaytish hissi
Vieira payshanba oqshomida Dakar aeroportiga kelganida, uni kutib olgan manzara yangi davr kayfiyatini aniq ko‘rsatdi. Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videolarda u Senegal bayrog‘ini baland ko‘tarib, muxlislar bilan qo‘l berib ko‘rishayotgani ko‘rinadi.
“Bundan iliqroq kutib olish bo‘lishi qiyin. Muxlislarning ishtiyoqini ko‘rdim va ularga minnatdorman”, — dedi u.
So‘ngra u bir fikrni alohida urg‘uladi: bu lavozim — shunchaki navbatdagi ish joyi emas. “Bu terma jamoani boshqarish mening kareramdagi yangi bosqich emas, bu uyga qaytish”, — deydi Vieira.
Endi savol bitta: uyga qaytgan bu murabbiy Senegaldan nafaqat qit’a, balki jahon sahnasida ham doimiy da’vogar yaratadimi? Javobni esa Mozambiq osmoni ostidagi ilk hushtakdan boshlab, butun qit’a diqqat bilan kuzatadi.
