Nicolas Jackson: Chelsea'dan Aston Villa'ga O'tishdagi O'zgarishlar
Nicolas Jackson: isrofgarchi hujumchidan “chance magnit”ga aylangan yo‘l
Chelsea davrida Nicolas Jackson nomi ko‘pincha bitta jumla bilan esga olinardi: juda ko‘p gol imkoniyatlarini yo‘qqa chiqargan hujumchi. London klubi muxlislari xotirasida u ko‘pincha boshini ushlab qolgan, navbatdagi “aniq” vaziyatni boy bergan futbolchi sifatida qolgan. Ammo shu tasvir uning haqiqiy qiymatini yashirib qo‘ymadimi?
Statistika va analitikaga ishonganlar uchun javob aniq emas. Ayniqsa, Brentford egasi Matthew Benhamning bu yil MIT Sloan Sports Analytics Conference sahnasida aytgan gapi fonida.
“Pozitsiyaga kirish – gol urishdan ham muhimroq”
Benham bir fikrni aniq aytdi: hujumchini baholashda zarba uchun pozitsiyaga kirish qobiliyati, yakuniy zarbaning o‘zidan ko‘ra ishonchliroq ko‘rsatkich.
U shunday deydi: agar ikki futbolchi bir xil darajada bo‘lib, ikkalasi ham bir mavsumda 15 tadan gol urgan bo‘lsa, lekin ulardan biri bu natijaga ikki barobar ko‘p imkoniyatlar hisobiga erishgan bo‘lsa, u aynan o‘sha ikkinchi futbolchini tanlaydi. Sababi oddiy: ko‘p vaziyatga kiradigan hujumchi, odatda, uzoq muddatda ko‘proq gol uradi. Yakuniy zarbada esa tasodif juda ko‘p.
Benham misol sifatida Everton hujumchisi Beto haqida gapirdi, lekin bu tamoyillar Jacksonga ham to‘liq taalluqli. Uning ta’kidlashicha, asosiy narsa – futbolchining zarba berish zonalariga qay darajada ko‘p va sifatli chiqishi.
Bu yerda Jacksonga kelamiz. Aynan mana shu ko‘rsatkich bo‘yicha u Angliyadagi eng yuqori darajadagi futbolchilardan biri.
Premier League: eng yaxshi pozitsion hujumchilardan biri
Bu o‘rinli mubolag‘a emas. So‘nggi o‘n yillik boshidan buyon kamida 5 000 daqiqa Premier League maydonida o‘ynagan, penaltilarsiz ko‘rsatkichlar hisobga olinganda, 90 daqiqaga to‘g‘ri keladigan expected goals (xG) bo‘yicha Jacksondan yuqori faqat bitta ism turibdi – Erling Haaland.
Bu tasodif emas, bu tendensiya. Jackson – imkoniyatlar magniti.
Ammo Chelsea muxlislari uchun og‘riqli joy ham shu yerda. Senegal terma jamoasi hujumchisi London klubida ikki mavsumda ham liga doirasida ikki xonali raqamdagi gollarni urdi, lekin vaziyatlardan foydalanish sifati ko‘p savol tug‘dirdi. Premier Leaguedagi faoliyati davomida u 61 ta yirik gol imkoniyatiga ega bo‘lib, shundan atigi 18 tasini golga aylantirdi.
61 ta katta imkoniyat. Atigi 18 ta gol.
Eng yaxshi “finish” qiluvchi hujumchilar fonida bu ko‘rsatkich juda sust ko‘rindi va oxir-oqibat Chelsea boshqa variantlarni qidira boshladi. Shunday bo‘lsa-da, raqamlar bitta haqiqatni yashira olmaydi: Jackson to‘g‘ri joyga, to‘g‘ri vaqtda chiqishni juda yaxshi biladi.
Bayern Munich: kam daqiqa, lekin kuchli samaradorlik
Ijaradagi mavsum ham bu tasvirni o‘zgartirmadi, faqat chuqurlashtirdi. Bayern Munich safida u yana o‘sha ishni qildi: doimiy ravishda xavfli zonalarda paydo bo‘ldi.
Natijalar-chi? Raqamlar juda yomon emas, hatto yaxshi. U barcha musobaqalarda 11 ta gol urishga ulgurdi, lekin atigi 15 ta o‘yinni asosiy tarkibda boshladi. Vaqt yetishmadi, imkoniyatlar esa yo‘q emasdi.
Bundesligada ochiq o‘yin vaziyatlaridan urilgan gollar bo‘yicha 90 daqiqaga nisbatan ko‘rsatkichda undan yaxshiroq natija qayd etgan yagona futbolchi – Harry Kane. Yevropaning “Golden Shoe” sohibi bo‘lgan hujumchi 0,79 ochiq o‘yin goli ko‘rsatkichiga ega bo‘lgan bo‘lsa, Jackson 0,72 bilan uning ortidan bordi.
Bayernning Germaniyadagi to‘liq hukmronligini inobatga olsak, bu raqamlar kutilgan bo‘lishi mumkin. Lekin Kane bilan farqning shu qadar kichik bo‘lishi – e’tiborga molik detal.
Tanqidlar esa baribir uning ortidan ergashdi. Shunga qaramay, Bayern bosh murabbiyi Vincent Kompany uni qadrlaydiganlar safida.
U ochiqchasiga aytgan: jamoada hammasi yaxshi ketayotganda ham, negadir bir-ikki futbolchini hech qanday asosiy sabab bo‘lmasa-da alohida nishonga olishga urinishlar bo‘ladi. Kompany Jacksonni shunday “qulay nishon”lardan biri sifatida ko‘rdi, lekin uni himoya qildi – yaxshi mashg‘ulotlar, AFCONdagi g‘alaba, professional munosabat.
Murabbiy yana bir haqiqatni ham tilga oldi: jamoda sening pozitsiyangda Harry Kane, Michael Olise yoki Luis Díaz o‘ynayotgan bo‘lsa, maydonga chiqish uchun kurash yanada og‘irlashadi. Ba’zan bu oddiy raqobat, xolos.
Mavsum oxirida, Bayern Yevropa maydonlariga ko‘proq e’tibor qaratgan paytda, Jackson Bundesligada ketma-ket uchta o‘yinda gol urdi. Shunda klub afsonasi Lothar Matthaus Sky bilan suhbatda vaziyatni aniq tasvirlab berdi: Kompany Jackson qobiliyatiga ishongan, uni Myunxenda qoldirmoqchi bo‘lgan, lekin moliyaviy tomoni – narx masalasi – Bayern uchun haddan tashqari yuqori bo‘lib chiqdi. Chelsea esa chegirma qilishga shoshilmadi.
Emery va Jackson: eski tanishlar, yangi loyiha
Aston Villa uchun manzara boshqacha. Klub yaqinda Morgan Rogers uchun Chelsea’dan Britaniya rekord summasi – 117 million funt sterlingni qo‘lga kiritdi. Bu pul bozorni qayta qurish, murabbiy Unai Emery qo‘lidagi hujum liniyasini qayta shakllantirish imkonini beradi.
Emery esa Jacksonni yaxshi biladi. Faqat tanish emas – uni shakllantirgan murabbiylardan biri.
Villarreal davri Senegal hujumchisi uchun burilish nuqtasi bo‘ldi. Jackson o‘zi ham bu haqda ochiq gapirgan: “Unai menga futbol haqida hamma narsani o‘rgatdi,” degan u Sky Sports bilan suhbatda. Gap nafaqat texnikaga, balki intellektga taalluqli edi.
Senegaldan kelgan paytida u o‘zini maydonda ko‘proq “ko‘cha futbolchisi” kabi tutganini tan olgan: to‘pni olib, dribling, individual harakatlar, tartibsiz yugurishlar. Emery esa uni tizim ichida o‘ylashga, yugurishni to‘g‘ri yo‘nalish va vaqt bilan bog‘lashga o‘rgatdi. Natijada boshqa tipdagi hujumchi paydo bo‘ldi.
Villarreal tarixidagi ramziy lahzalardan biri ham aynan Jackson bilan bog‘liq: Emeryning klubdagi so‘nggi o‘yinida, Almeria ustidan uyda qozonilgan g‘alabada oxirgi golni aynan u urdi. Bu nafaqat uch ochko, balki klubning hurmatli vitse-prezidenti José Manuel Llaneza vafotidan keyingi hissiyotlarga to‘la kecha edi.
O‘sha o‘yindan keyingi matbuot anjumanida Emery Jackson haqida bitta fikrni alohida urg‘ulagan: u jamoa uchun qilayotgan ishini samaraga, ya’ni natijaga aylantirishni o‘rganishi kerak. Evolyutsiya, murabbiy aytganidek, hali tugamagan.
Yoshi, salohiyati va Villa uchun imkoniyat
Bugun ham bu gap o‘z kuchini yo‘qotmagan. Lekin vaqt Jackson tarafida. U atigi 25 yoshga to‘ldi. Taqqoslash uchun: Aston Villa hujum chizig‘ining tayanch figuralaridan biri bo‘lgan Ollie Watkins allaqachon 30 yoshda. O‘tgan mavsumda ijarada bo‘lgan Tammy Abraham – 28 yoshda.
Jackson uchun esa hali eng pishiq yillar oldinda. U allaqachon yuqori bosim ostida o‘ynashni, yirik klublar, yirik maqsadlar bilan yashashni ko‘rdi. Endi esa u o‘zini qayta ochishi mumkin bo‘lgan muhitga qaytmoqda – uni tushunadigan, uni bir marta allaqachon o‘zgartira olgan murabbiy qo‘liga.
Raqamlar shuni ko‘rsatadiki, u vaziyatga kirishni biladi. Juda yaxshi biladi. Endi savol bitta: Unai Emery Aston Villa’da shu imkoniyatlar oqimini yakuniy zarbaga, barqaror gollarga aylantira oladimi?
Agar javob “ha” bo‘lsa, bir paytlar Chelsea muxlislari hafsalasini pir qilgan hujumchi, Premier League sahnasida mutlaqo boshqa qiyofada qayta tug‘ilishi hech gap emas.
