Moses Itauma: Super Og‘ir Vazn Bo‘yicha Jahon Chempioni Bo‘lish Yo‘lida
Britaniyalik super og‘ir vazn vakili Moses Itauma telefonini cho‘ntagidan chiqaradi-da, suratlar orasida pastga qarab sirg‘aladi. Ekranda sobiq Nigeriya prezidenti Olusegun Obasanjo milliy libosda, qo‘llari belida, ko‘zlari esa sovuqqon tikilgancha turgan mem paydo bo‘ladi.
“Bu — Afrikalik ota seni orzusiga zid kasb tanlaganingda, keyin esa muvaffaqiyatga erishganingni ko‘rgandagi nigohi,” deya kulib o‘qib beradi u. “Bu aynan mening dadam.”
Slovakiyada tug‘ilgan, otasi nigeriyalik, onasi slovak bo‘lgan Moses bolaligida Kentga ko‘chib kelgan. Ota-ona orzusi an’anaviy edi: shifokor yoki yurist. Ring, qo‘lqop, ringtongi emas, xalat va diplom.
Ammo katta akasi professional bo‘lib ketgach, oilaning eng kichigi bo‘lgan Mosesdagi tug‘ma iste’dod tobora yaqqolroq ko‘rina boshladi. Uzoq davom etgan “o‘qishmi yoki boks?” tortishuvi oxir-oqibat onasining bitta jumlasiga jam bo‘ldi:
“Maktabni o‘ylama. Faqat boksingga e’tibor ber.”
Bu qaror hozir qaraganda jasoratli emas, dahosifat tuyuladi.
21 yoshda — IBF taxti sari
Bugun, 21 yoshida, Moses Itauma ringga Filip Hrgovicga qarshi chiqadi. Sovrin — bo‘sh turgan IBF kamari. Tarixiy imkoniyat — super og‘ir vaznda ikkinchi eng yosh jahon chempioni bo‘lish.
“Britaniya boksining bayrog‘ini ko‘tarish bo‘yicha yelkalarimda katta kutishlar bor. Men shunchaki bunga mos bo‘lishim kerak,” deydi u.
Hrgovic ustidan g‘alaba unga yo‘l ochadi: Tyson Fury va Anthony Joshua asta-sekin sahnadan tushishga yaqinlashayotgan bir paytda, Britaniya super og‘ir vaznining navbatdagi katta ismi bo‘lish yo‘li.
Fury Netflix hujjatli filmlari va sahna ortidagi shov-shuvlar bilan o‘zini markazga qo‘ygan bo‘lsa, Itauma ko‘proq Joshua uslubida — yopiq, ommaviylikdan biroz chekinadigan, matbuot bilan masofa saqlaydigan yigit.
“Meni eng ko‘p asabimni buzadigani — odamlar seni ommaviy mulk deb o‘ylashlari,” deydi u. “Menda odamlar bilmaydigan jihat shuki, men aslida e’tibor markazida bo‘lishni istamayman. Lekin kareram qanday ketayotgan bo‘lsa, menda tanlov yo‘q.”
Fayt haftasidagi shoular ham uni qiziqtirmaydi. Hrgovic payshanba kungi matbuot anjumanida gapini bo‘lib kirganida, Itauma shunchaki studiya mezboni Adam Smithdan “keyingi savol”ni so‘rab, vaziyatni sovitib qo‘ydi. Hech qanday sahna, hech qanday qichqiriq. Faqat ish.
Joshua bilan muqoyasa qilishdan qochib bo‘lmaydi
Parallellar esa ko‘zga uriladi. Joshua IBF kamarini 16-jangida, 34 raundlik professional tajribadan so‘ng qo‘lga kiritgan. Itauma esa bir jangga kam — 15-bahsida, ammo allaqachon 31 raundni ortda qoldirgan.
Farq shundaki, Joshua Olimpiada oltin medali va chuqurroq havaskor tajribaga ega edi. Shunga qaramay, agar bugun kechqurun Moses g‘alaba qilsa, taqqoslashlardan qochib bo‘lmaydi: u Joshua rekordini yangilab, jahon chempioniga aylangan eng tezkor britaniyalik super og‘ir vazn bo‘ladi.
Uni tayyorlayotgan Ben Davison — Joshua va Fury bilan ishlagan murabbiy — shogirdining oldinda turgan bosimni ko‘tara olishiga ishongan.
“Bosim — bu imtiyoz,” deydi u. “Moses bu bosimni allaqachon ancha vaqtdan beri ko‘tarib kelmoqda, menimcha, bu unga o‘rdak uchun suvdek ta’sir qiladi.”
Boksda eng iste’dotli yoshlar odatda ehtiyotkorlik bilan olib boriladi. Ularni xavfli raqiblarga qarshi shoshilmay qo‘yishadi, kamchiliklarini yashirincha to‘g‘rilashga vaqt berishadi.
Itauma esa boshqa yo‘lni tanlagandek. U tezkor yo‘lakka tushdi.
11 yoshli bola katta erkakni “urib yuborgan” kun
Francis Warren — Queensberry rahbari Frank Warrening o‘g‘li — uni ilk bor o‘smir paytida, tajribali professionallar bilan sparring qilayotganida ko‘rgan. Ammo undan ham oldin, sobiq Britaniya chempioni Jeamie “TKV” Tshikeva unga guvoh bo‘lgan.
“Moses 11-12 yoshlar atrofida edi, 75-80 kg atrofida, va o‘sha vazndagi kattalar bilan sparring qildi,” deya eslaydi TKV. “U ringga chiqib, bu katta odamni rosa qiynadi, men hayratda qoldim.
“Sparring qilgan yigit taxminan 25 yoshlar atrofida edi. Uyga borib, xotiningga ‘meni bola urib qo‘ydi’ deyishni tasavvur qiling.”
O‘shandan beri uning har bir qadamini shafqatsiz to‘xtatishlar belgilab keldi: Dillian Whyte va Jermaine Franklin ustidan erishilgan yorqin g‘alabalar. Ular, albatta, bo‘limni boshqarayotgan yulduzlar emas, lekin aynan g‘alabalarning ohangi, uslubi, qat’iyligi — Mosesning eng yuqori pog‘onaga mo‘ljallanganini isbotlab bordi.
Oleksandr Usyk IBF kamaridan voz kechganida va Frank Sanchez chetga surilishiga rozi bo‘lganida, Itauma–Hrgovic jangi birdaniga jahon chempionlik bahsiga aylandi.
Tezkor yo‘l endi kimlargadir qisqa yo‘lak, hattoki “chetlab o‘tish” bo‘lib ko‘rina boshladi.
“Hamma narsa likopchada keltirildi” deganlar uchun javob
Hrgovic, kamar o‘rtaga qo‘yilishidan ancha avval ham, Itaumaga “hamma narsa likopchada keltirilgan”ini aytib chiqqan edi. Ijtimoiy tarmoqlarda ham shunga yaqin kayfiyat: ehtimol, avval so‘nggi saralash jangini o‘tkazishi kerakmidi, degan savollar.
Itauma esa bu shovqinga deyarli quloq tutmaydi.
“Bu men uchun yutqazish-yutqazish holati, chunki agar yutsam, odamlar kutgan narsani qilgan bo‘laman, agar yutqazsam, ‘u o‘ylagancha yaxshi emas ekan’ deyishadi,” deydi u. “Men boshqalarning kutishlarini qondirishda baxt topmayman.”
Asosiy savol boshqa joyda: agar uning zarbasi jangni erta tugatmasa-chi? Agar raqib sakkizinchi raundda ham oyoqda tursa-chi? Hali ham xavfli, hali ham javob qaytarayotgan bo‘lsa-chi?
TKV — Joshua, Daniel Dubois va Fabio Wardley bilan sparring qilgan odam — yopiq eshiklar ortida ko‘rganlari asosida shubhalanmaydi.
“Moses qiyinchilikni janglarda ham, mashg‘ulotlarda ham ko‘rmagan bo‘lsa-da, juda qattiq ishlaydi,” deydi u. “Uni hech qachon bo‘shashganini ko‘rmaganman. Tez, o‘tkir, yaxshi o‘rganuvchi va juda kam zarba qabul qiladi.
“Menimcha, u uzoq masofani ham bemalol bosib o‘tadi. U bo‘limni yillar davomida boshqarish salohiyatiga ega.”
12 raundlik haqiqat
Itauma lagerida bitta savol yo‘q: u bu darajaga loyiqmi-yo‘qmi. Ular uchun javob allaqachon aniq. Tashqarida esa vaqt, navbat va tayyorgarlik haqidagi munozaralar davom etmoqda.
Lekin birinchi gong chalinganda, bu savollar jim bo‘ladi. Faqat ring, faqat 12 raundlik haqiqat qoladi.
Bugun kechqurun, agar unga shuncha vaqt kerak bo‘lsa, Moses Itauma super og‘ir vazn tarixida o‘z bobini yozish uchun 36 daqiqa vaqtga ega bo‘ladi.
Bu bob qanday boshlanishi esa endi faqat uning qo‘llari, yuragi va chidamiga bog‘liq.
