Monakodagi tartibsizlik: apellyatsiya sudida burilgan poyga
Monako Gran-prisining yakuniy protokoli yana bir bor o‘zgardi. Bu safar sahnaga chiqqanlar — McLaren va Red Bull. Ular pit-leyndagi tezlik oshirish bo‘yicha noto‘g‘ri qo‘llangan jarimalar ustidan apellyatsiya kiritdi va yutdi. Natija esa podiumni ham, ochkolar zonasi atrofidagi kurashni ham boshidan yozib chiqdi.
Gasly podiumini yo‘qotdi
Alpine uchun bu qaror achchiq bo‘ldi. Jamoa avvalroq o‘z apellyatsiyasida Pierre Gasly ga berilgan ikki marta besh soniyalik jarimani bekor qildirishga erishgan, fransuz uchinchi o‘ringa ko‘tarilgan edi. Endi esa hammasi ortga qaytdi.
Gasly poygada marrani uchinchi bo‘lib kesib o‘tgandi, rasmiy natijalarda esa yettinchi o‘rin bilan cheklangan edi. McLaren va Red Bull apellyatsiyasidan keyin aynan shu — yettinchi o‘rin — yana kuchga kirdi. Podium orzusi bir necha kun yashadi, xolos.
Hadjar qaytdi, Piastri ko‘tarildi
Qaror Red Bull va McLaren uchun esa mutlaqo boshqa ma’no kasb etdi. Red Bull haydovchisi Isack Hadjar yana uchinchi o‘ringa qaytarildi. McLaren poygachisi Oscar Piastri to‘rtinchi pog‘onaga ko‘tarildi.
Racing Bulls dueti ham yutqazmadi: Liam Lawson beshinchi, Arvid Lindblad esa oltinchi o‘ringa siljidi. Bir qarashda bu faqat bir necha pozitsiya almashinuvi bo‘lib ko‘rinishi mumkin, aslida esa pit-leyndagi tartibsizlik butun poyga panoramasini chizgandan keyin o‘chirib, qayta chizib qo‘ydi.
Pit-leyndagi 77 santimetrli boshog‘riq
Mo‘jiza ham, muammo ham tafsilotda. Bu safar — 77 santimetrda.
Gap shundaki, rasmiy o‘lchov bo‘yicha pit-leyndagi masofa bilan haydovchi qonuniy ravishda bosib o‘tishi mumkin bo‘lgan eng qisqa yo‘l o‘rtasida 77 sm farq borligi aniqlangan. Alpine apellyatsiyasi chog‘ida shu yangi o‘lchov asosida Gasly pit-leyndagi tezlik cheklovini buzmagani ko‘rsatib berilgandi va shuning uchun uning jarimalari bekor qilingan edi.
Ammo McLaren bunday yondashuvni sport tamoyillariga zid deb bildi. Ularning fikricha, poyga davomida barcha jamoalar va haydovchilar bitta yagona parametrga moslashgan bo‘lsa, poyga tugagach, o‘sha parametrni almashtirib, natijalarni qayta ko‘rib chiqish adolat emas. Ayniqsa, Piastri bu chalkashlik tufayli ikki ochkoni boy bergan bir paytda.
Avstraliyalik haydovchi besh soniyalik pit-leyndagi tezlik oshirish jarimasini to‘liq o‘tab bo‘lganlardan biri edi.
Sud qarori: qoidalar o‘rtada emas, boshida o‘zgaradi
Parijdagi apellyatsiya sudi masalaga aynan shu nuqtai nazardan yondashdi. Ularning asosiy xulosasi shunday: Gran-pri hafta oxiri davomida ishtirokchilarga ma’lum qilingan o‘lchov va cheklov parametrlarini poyga o‘rtasida yoki undan keyin o‘zgartirish mumkin emas.
Rasmiy F1 o‘lchovi bilan ehtimoliy qisqaroq masofa o‘rtasidagi tafovut, sud ta’kidlashicha, rasmiy o‘lchovni “noto‘g‘ri” qilib qo‘ymaydi. Muhimi — barcha jamoalar aynan shu rasmiy chiziqqa moslashib, mashinalarini kalibrlagan, strategiyasini tuzgan.
Sud yakuniy hujjatida eng muhim tamoyilni aniq ifodaladi: poyga tugagach, “butun musobaqa davomida qo‘llangan umumiy kalibrlash parametrini boshqa geometrik yoki o‘lchov yondashuvi bilan almashtirib, alohida haydovchining natijasini qayta hakamlik qilish” sport adolatiga mutlaqo zid.
Ya’ni, qoidalar o‘yin jarayonida emas, undan oldin o‘zgarishi mumkin. Aks holda, butun chempionat ishonchliligi savol ostida qoladi.
Russell ham qurbonlardan biri
Bu ish faqat Gasly yoki Piastri atrofidagi tortishuv emas edi. Pit-leyndagi tezlik bo‘yicha berilgan va ba’zilari noto‘g‘ri qo‘llangan jarimalar qator haydovchilarning natijalariga ta’sir ko‘rsatdi. Ular orasida Mercedes poygachisi George Russell ham bor.
Britaniyalik haydovchi pit-leyndagi tezlik jarimasini to‘g‘ri o‘tab bermagani uchun yana bir jarima oldi va natijada ochkolar zonasidan tushib ketdi. Monakodagi har bir ball oltin bahosida bo‘lgan bir paytda bu yo‘qotish jamoa uchun og‘ir zarba bo‘ldi.
Alpine: norozi, lekin bo‘ysundi
Alpine qarordan mamnun emas, buni yashirmadi ham. Jamoa rasmiy bayonotida shunday dedi:
“Biz qaror bilan rozi emasmiz va hanuz to‘liq ishonch bilan aytamizki, 10-raqamli mashina (Gasly) poyganing birorta lahzasida pit-leyndagi tezlik cheklovini buzmagan. Shunga qaramay, Parijdagi so‘nggi tinglov hakamlar hay’ati qarorini tan olamiz.
“Natija umid qilganimizdek bo‘lmadi, o‘zimizni nohaq jazolangan deb his qilamiz. Biroq jamoa endi to‘liq e’tiborini trekdagi natijalarni yaxshilashga qaratgan va hanuz juda zich va raqobatbardosh chempionat kurashida qolmoqda.”
Ularning ohangi achchiq, lekin taslim emas. Chempionat davom etadi, ochkolar hali ko‘p, lekin Monakodagi bu 77 santimetr Alpine uchun butun mavsum bo‘ylab esga tushaveradiganga o‘xshaydi.
Savol esa o‘sha-o‘sha: keyingi safar texnik tafsilot bilan sport adolati to‘qnash kelganda, kimning foydasiga hal bo‘ladi?
