Messi va rekordlar: Jahon chempionatidagi yangi davr
FIFA World Cup bu kuni oddiy turnir emas, tarix yoziladigan sahnaga aylandi. Birinchi pardani Lionel Messi ochdi. Qolganlari esa faqat ergashdi.
Argentina 2–0 Austria. Hisob emas, mazmun muhim edi.
38 yosh-u 364 kunlik Messi bugun Jahon chempionatlari tarixidagi eng yaxshi to‘purar darajasiga ko‘tarildi: 18 ta gol. U avval Miroslav Klose’ning erkaklar bo‘yicha rekordini (16), so‘ng Marta’ning umumiy ko‘rsatkichini (17) ortda qoldirdi. Barchasi bitta o‘yinda, bitta kechada.
Ikki gol. Bitta boy berilgan penalti. Va yana tarix.
Bu safar yana bir noodatiy chiziq chizildi: Messi ilk bor Argentina safida rasmiy o‘yinda penalti yo‘qotib, baribir gol urishga muvaffaq bo‘ldi. Oldin bu ikkalasi yonma-yon kelmagan: yo u penaltidan urardi, yo umuman golsiz qolardi. Bugun u ham, bu ham bo‘ldi.
Uch avlodni bog‘lagan rekord
Messi endi uch xil World Cup mavsumida kamida to‘rttadan gol urgan ikkinchi futbolchi. 2014 yilda 4, 2022 yilda 7 va endi yana to‘rt va undan ortig‘i yo‘lida. Bunga qadar buni faqat Miroslav Klose uddalagan (2002 yilda 5, 2006 yilda 5, 2010 yilda 4).
Yana bir chiziq: 38 yoshdan katta bo‘lgan holda bitta turnirda 4 va undan ko‘p gol urgan futbolchilar ro‘yxatida Messi endi yolg‘iz emas. U Roger Milla (1990 yilda 4 gol) bilan yonma-yon turibdi.
Yosh bo‘yicha ham tarix qayd etildi. 38 yosh-u 364 kun bilan Messi endi Jahon chempionatlari tarixidagi eng yoshi katta to‘purarlardan uchinchisi. Uning oldida faqat Kamerun afsonasi Roger Milla va Portugaliya vakili Pepê. Qizig‘i, bu o‘rinni u allaqachon ochilish turida Algeria darvozasiga kiritgan xet-trikdan keyin egallagan edi. Endi esa besh kun “kattaroq”.
Yana bir seriya: Messi endi 6 o‘yindan beri ketma-ket World Cup uchrashuvida gol urmoqda. Bunga qadar buni faqat ikki ism uddalagan — Just Fontaine (1958) va Jairzinho (1970). Endi bu qatorda uchinchi ism bor.
Argentina uchun so‘nggi 8 mundial golining 7 tasini ham Messi urgan. 2022 yildan buyon. Uning oxirgi 9 ta World Cup o‘yiniga nazar tashlasangiz, 8 tasida u gol yoki golli uzatma bilan ishtirok etgan. Faqat Polandga qarshi o‘yinda sukut saqlagan. Shu 9 uchrashuvda Messi hisobida 12 gol va 3 golli pas bor.
18 ta mundial golidan 9 tasi golli uzatma bilan yakunlangan. Eng qiziq tomoni — har safar boshqa sherik. Bugungi ochilish goliga pasni Facundo Medina berdi. U Argentina safida ilk assistini aynan rekord kechasida qayd etdi.
Messi gol urgan World Cup o‘yinlarida Argentina natijasi: 9 g‘alaba, 2 durang, 1 mag‘lubiyat. Yagona yutqazish — 2022 yilda Saudi Arabia qarshisida.
Yana bir sovuqqon raqam: Argentina Jahon chempionatida tanaffusga oldinda kirgan 38 o‘yindan 34 tasida mag‘lub bo‘lmagan (34–2–2). UEFA mamlakatlariga qarshi esa bunday vaziyatda hali yutqazishmagan (15–2–0).
Milliy jamoadagi umumiy ko‘rsatkich ham o‘zgardi. Messi endi Argentina safida 201 ta o‘yinda 122 ta gol urgan va 42 xil terma jamoa darvozasini ishg‘ol qilgan. Austria — ro‘yxatdagi 42- raqib.
Penaltilar: buyuklikning qora dog‘i
Messi Jahon chempionatlari tarixida penaltidan eng ko‘p uringan futbolchi (7 marta) va eng ko‘p xato qilgani ham (3 marta). Bunga penalti seriyalari kirmaydi.
2006 yildan buyon Argentina nomidan mundialda penaltini faqat Messi tepgan. Oxirgi bor boshqa argentinalik futbolchi penalti tepgan paytga qaytsak, 2002 yilga borib qolamiz: Ariel Ortega Sweden darvozasiga qarshi — u ham xato qilgan. Mundialda penaltidan gol urgan Messidan boshqa so‘nggi argentinalik esa 1998 yilda Gabriel Batistuta edi. O‘sha mashhur Englandga qarshi 1/8 finalda va guruh bosqichida Jamaica darvozasiga.
Bitta keskin solishtirish: Messi 35 yoshdan keyin Jahon chempionatlarida 12 ta gol urishga ulgurgan. Bu ko‘rsatkich butun karerasida mundialda urgan gollari sonidan yuqori bo‘lgan yulduzlar bor: Harry Kane (10), Cristiano Ronaldo (8), Diego Maradona (8), Rivaldo (8), Neymar (8), Thierry Henry (6).
Penaltidagi muammo esa ochiq: World Cup doirasida uning penalti bo‘yicha aniq nishonga urish ko‘rsatkichi 57 foiz. Bu Messining penalti tepgan barcha musobaqalar ichida ikkinchi eng yomon natijasi.
Shu kecha esa savol tug‘iladi: bu kamchilik uning buyukligini xira qiladimi yoki aksincha, insoniyligini yanada ravshanlashtiradimi?
Mbappé sahnaga chiqdi: Franceda yangi rekordlar
Kun ikkinchi pardasida navbat Kylian Mbappé va France termasiga keldi. Iraq ustidan 3–0 hisobidagi ishonchli g‘alaba, nokaut bosqichiga navbatdagi yo‘l va yana rekordlar yomg‘iri.
Mbappé ikki gol urdi va endi Jahon chempionatlari tarixida 16 ta gol bilan Miroslav Klose bilan tenglashdi. Oldinda faqat bitta ism — Messi (18). Marta esa ayollar futbolida 17 ta gol bilan alohida sahifada.
Mbappé uch ketma-ket mundial o‘yinida kamida ikki tadan gol urgan to‘rtinchi futbolchi bo‘ldi. Bunga qadar bunday seriyani Sándor Kocsis (1954 yilda 4 o‘yin), Guillermo Stábile (1930) va Messi (2022–26) qayd etgan.
U Jahon chempionatlari tarixida oltinchi marta bitta o‘yinda kamida ikki gol urdi. Besh bor dubl, bir bor xet-trik. Bunday tempda rekordlar uzoq ko‘rinmayapti.
So‘nggi uchta mundial golining ikkitasi jarima maydonidan tashqaridan kiritilgan. Avvalgi 13 golining faqat bittasi shunday bo‘lganini inobatga olsak, Mbappé o‘yini tobora rang-baranglashib borayotgani yaqqol seziladi.
Bugun u yana bir marrani zabt etdi: 27 yosh-u 184 kunligida France safida 100-o‘yinini o‘tkazdi. Bu ko‘rsatkich bilan u mamlakat tarixida bu chegarani eng yosh zabt etgan futbolchi, Yevropada esa to‘rtinchi eng yosh.
France hujumidagi boshqa qahramonlar ham soyada qolmadi. Michael Olise bitta o‘yinda ikki golli pas berib, 2022 yilgi Englandga qarshi chorak finaldagi Antoine Griezmann’dan keyin Jahon chempionatida bunday natijaga erishgan ilk fransuzga aylandi. U shu bilan birga Sweden vakili Alexander Isak bilan bu mundialda eng ko‘p assist qayd etgan futbolchi sifatida (3 ta) tenglashdi.
Ousmane Dembélé esa katta turnirlardagi 20 ta o‘yindan keyin nihoyat gol urdi. Bu uning 13 ta World Cup uchrashuvidagi ilk goli.
France uchun bu g‘alaba ham tarixiy iz qoldirdi. Ular ketma-ket to‘rtinchi mundialda (2014 yildan beri) guruhdan chiqishdi — bu mamlakat tarixidagi eng uzun seriya. Har safar ilk ikki o‘yinda g‘alaba qozonish ham to‘rtinchi mundial ketma-ket qayd etildi; bundan oldin buni faqat bir marta uddalashgan edi.
Osiyo vakillariga qarshi statistikada ham fransuzlar qat’iy: endi ular AFC jamoalariga qarshi 6 o‘yindan beri mag‘lub bo‘lishmayapti (5 g‘alaba, 1 durang). Bunday raqam bo‘yicha faqat Netherlands oldinda — 7 o‘yin mag‘lubiyatsiz.
Haalandning zarbasi: Norway tarix yozmoqda
Uchinchi o‘yin — Norway 3–2 Senegal. Hisobning o‘ziyoq hammasini aytib turibdi: keskin, ochiq, shiddatli.
Erling Haaland yana dubl qayd etdi. Endi uning Norway safida World Cup doirasidagi umumiy gollari 4 taga yetdi — bu mamlakat tarixidagi eng yaxshi ko‘rsatkich.
Bu natija bilan Norway ilk bor ketma-ket ikki mundialda nokaut bosqichiga yo‘l oldi. Oldingi ishtiroklari orasida faqat 1998 yil bor edi. Lekin bugun ular yana bir marrani oldi: bir mundial doirasida ilk bor bir nechta o‘yinda g‘alaba.
Haaland esa shaxsiy seriyasini cho‘zishda davom etmoqda. U Jahon chempionatidagi dastlabki ikki o‘yinida ham kamida ikki tadan gol urgan oltinchi futbolchi bo‘ldi. So‘nggi 50 yilda buni faqat bitta ism takrorlagan — Harry Kane (2018).
Norway uchun Haalandning ahamiyatini raqamlar ham tasdiqlaydi. U terma jamoa safida rasmiy o‘yinlarda ketma-ket 12 uchrashuvda gol urib kelmoqda. So‘nggi 21 rasmiy o‘yinning 18 tasida raqib darvozasini ishg‘ol qilgan.
Eng hayratlanarli raqam esa bu: Haaland gol urgan so‘nggi 16 o‘yinda Norway doimo g‘alaba qozongan. Shu davrda u 30 ta gol urgan. Rasmiy o‘yinlardagi seriya esa 12 g‘alabadan iborat, umumiy hisobda raqiblar 53–9 hisobida ortda qolgan.
Bu faqat to‘purarning statistikasi emas. Bu butun terma jamoaning yangi mentaliteti.
Algeria qaytdi: ilk “kam-bek” va Mahrezning yoshi
Kun yakunini Algeria va Jordan o‘yini berdi. 1–2. Lekin bu natija oddiy g‘alaba emasdi.
Jordan birinchi bo‘lib hisobni ochdi. Algeria esa tarix yozdi. Ular Jahon chempionatlari tarixida ilk bor gol o‘tkazib yuborgan o‘yinda “kam-bek” qilishdi. Bungacha bunday vaziyatlarda ularning natijasi — 0 g‘alaba, 2 durang, 7 mag‘lubiyat edi.
Algeria endi AFC vakillariga qarshi mundialdagi ikkala uchrashuvda ham g‘alaba qozongan. 2014 yilda South Korea ustidan 4–2 hisobidagi yorqin g‘alaba, endi esa Jordan ustidan irodali burilish.
Bu o‘yinda yana bir chegara buzildi. Riyad Mahrez tenglashtiruvchi golga golli pas berdi va shu bilan Jahon chempionatida golga bevosita hissa qo‘shgan eng yoshi katta algeriyalik futbolchiga aylandi — 35 yosh-u 121 kun.
Bir kun ichida to‘rtta qissa. Messi, Mbappé, Haaland va Mahrez boshchiligida.
Savol esa oddiy: bu mundial yakunida tarix sahifalarining eng yirik bo‘limida qaysi ism qoladi?
