Mayo All-Ireland Chempioni: 75 Yillik Kutish
75 yil. Butun bir futbol avlodi uchun yetarli vaqt, lekin Mayo uchun bu kutish butun graflikning asab to‘qimasiga o‘yilgan tarix bo‘ldi. Endi esa bu raqam faqat statistika. Mayo nihoyat All-Ireland chempioni.
Bu g‘alaba faqat kubok haqida emas. Bu g‘alaba afsona, qo‘rquv va yillar davomida takrorlangan bitta so‘z — “la’nat” — bilan yuzma-yuz kelish haqida.
1951dan kelayotgan shovqin
Rivoyatni Irlandiyada futbolni kuzatadigan har kim biladi. 1951 yilda Mayo All-Ireland finalida zafar quchadi, keyin g‘alabani nishonlab uyga qaytadi. Yo‘l-yo‘lakay ular dafn marosimidan o‘tib ketadi. Hikoyaga ko‘ra, jamoa yetarli hurmat ko‘rsatmagan, shu payt la’nat aytilgan: Mayo yana hech qachon All-Ireland yutmaydi, toki o‘sha jamoaning har bir a’zosi vafot etmaguncha.
U paytda bu gap ko‘pchilik uchun faqatgina og‘izdan-og‘izga o‘tadigan rivoyat edi. Lekin yillar o‘tdi. Final mag‘lubiyatlari to‘plana boshladi. Qayta-qayta. Har safar Mayo tribunalari to‘lib-toshdi, umid ko‘tarildi, keyin yana yiqildi. Shunda la’nat haqidagi gaplar yana ko‘tarildi.
2023 yilga kelib, o‘sha 1951 yilgi jamoaning so‘nggi tirik a’zolari ham hayotdan ko‘z yumdi. Bu fakt shundoq o‘ziyoq graflik bo‘ylab turli xil his-tuyg‘ularni uyg‘otdi: iztirob, hurmat, va ich-ichidan: “Endi-chi?” degan savol.
Kecha esa Mayo 2021 yildan keyingi ilk bor All-Ireland finaliga qaytdi va nihoyat chempionlikni qo‘lga kiritdi. Vaqt chizig‘iga nazar tashlasangiz, bu voqealar ketma-ketligi tasodifdan ko‘ra ko‘proq narsaga o‘xshaydi. Kamida, shunday his qiladiganlar juda ko‘p.
La’natmi yoki shunchaki futbolmi?
Albatta, hamma ham bu rivoyatga ishongan emas. Ko‘pchilik uchun Mayo yillar davomida finalda yiqilganining sababi ancha sodda: bosim, raqibning kuchi, maydondagi xatolar, taktik qarorlar. Oddiy futbol omillari.
Biroq mag‘lubiyatlar soni ortgani sari, “oddiy” tushuntirishlar ko‘pchilik uchun yetarli bo‘lmay qoldi. Har yangi final arafasida eski hikoya yana yuzaga chiqdi. Har yo‘qotilgan imkoniyatdan keyin “1951” soni yana qayta tilga olindi.
Endi esa raqamlar ham, rivoyatlar ham boshqa ma’no kasb etmoqda. 75 yillik tanaffus tugadi. 1951 yilgi jamoaning barcha a’zolari allaqachon tarixga aylangan, ularning nomlari hurmat bilan eslanadi, la’nat haqidagi gaplar esa yangi bosqichga o‘tdi: bu endi qo‘rquv manbai emas, ko‘proq fon, fon ustida esa nihoyat yutgan jamoa surati turibdi.
Kimdir uchun bu — sof tasodif. Kimdir uchun — g‘alaba ortidan kelgan ramziy yakun. Ammo bitta narsa aniq: Mayo endi “la’natlangan” jamoa emas. U All-Ireland chempioni.
Savol endi boshqacha: bu g‘alaba 75 yillik yukdan xalos bo‘lgan graflik uchun yangi davrni boshlab beradimi?
