Mashinalar va Insonlar: Yangi Mavsumda Kim G‘olib Bo‘ladi?

O‘tgan mavsum BBC’ning an’anaviy “bashoratlar ligasi”da g‘alaba tablosi g‘alati ko‘rinish oldi: tepasida Microsoft’ning CoPilot chatboti turardi. Birinchi urinishdayoq. Inson mutaxassislar, mehmonlar va minglab o‘quvchilar ortda qoldi.

Endi esa javob zarbasi vaqti keldi. Chris Sutton va uning hamrohlari yangi mavsum oldidan nafaqat raqib jamoalarga, balki sun’iy intellektga qarshi ham o‘ynashmoqda.

“Men uchun hammasi oxirgi turdagi mag‘lubiyat bilan tugadi, unvon shunchalik yaqin edi”, – deydi Sutton. “AI modellar bir-biriga hujum qilayotgani haqida o‘qiyapman. Balki meni ham ‘xak’ qilishgandir? Bu aldagandek tuyuladi – agar shunday bo‘lsa, o‘tgan mavsumni aslida mening g‘alabam deb yozish kerak”.

Sun’iy intellekt esa yana safda. Microsoft Copilot Chat’dan shunchaki “shu hafta oxiri bo‘ladigan Premier League o‘yinlarining hisobini ayt” deb so‘rashdi, xolos. Javoblar esa yana insonlar bilan taqqoslanadi.

Manchester United muxlisi Liam esa butunlay boshqa frontda kurashga tayyor – u Michael Carrick boshchiligidagi jamoasidan umidvor.

“Juda hayajondaman”, – deydi u. “Chempionlik uchun kurashmaymiz, biz hali Arsenal yoki Manchester City darajasida emasmiz, lekin yuqorida bo‘lamiz deb o‘ylayman – va men Carrick’ni juda yaxshi ko‘raman. Ruben Amorim ishdan ketgan zahoti ‘unga darrov ish bering’ deganman”.

Uning gaplarida samimiylik bor: “Men biroz og‘ishganman, albatta – birga golf o‘ynaganmiz, birga ichganmiz. Lekin maydon chetida turgan, bu ishga chin dildan berilgan odamni ko‘rish juda muhim. Gap faqat u bizning sobiq futbolchimiz ekani emas – u klub bilan, ayniqsa muxlislar bilan aloqani his qildiradi”.

Sutton va Liam Fray BBC Sport’ga Chris Bevan bilan suhbatda bo‘lishdi. Endi esa gapni ko‘p cho‘zmasdan, yangi mavsumning ilk turidagi asosiy o‘yinlar va uch xil qarashga o‘tamiz: Sutton, Liam va AI.

Emirates Stadium, 20:00 BST

Arsenal – Coventry City

Arsenal – hozir urib bo‘lmaydigan jamoa. Tarkib chuqur, sifat baland, Community Shield’da Manchester City ustidan olingan ishonchli g‘alaba esa ularning qayerga yetib kelganini aniq ko‘rsatdi.

Coventry uchun esa bu – eng yomon lotereya. Premier League’ga qaytish, va darrov Emirates’da chempion bilan ochilish. Frank Lampard uchun haqiqiy dahshatli tush.

Bruno Guimaraes transferi Arsenal kuchini yanada oshirdi. Christos Tzolis esa Norwich’da o‘zini ko‘rsata olmagan bo‘lsa-da, endi tayyor futbolchi sifatida qaytib kelayotgandek. Daniel Farke uni 2021-yilda “Yevropaning eng yorqin yosh iste’dodlaridan biri” deb ataganida ko‘pchilik shubha qilgan edi, ammo vaqt murabbiy foydasiga ishladi.

Bu hammasi Coventry uchun yomon xabar. Sky Blues’ning asosiy umidi – qandaydir yo‘l bilan Emirates’dan durang olib chiqish va shu orqali butun kiyinish xonasini ruhlantirish. Ammo bu – orzuga yaqinroq.

Mikel Arteta jamoasi qanchalik “gazni bosishiga” qarab hisob o‘zgaradi. Sutton uchun bu aniq:

• Sutton: 3:0
• Liam: 3:0 – “Coventry qaytgani yaxshi, lekin bu o‘yinda zarbani qabul qilishlariga to‘g‘ri keladi”
• AI: 3:0

MKM Stadium, 12:30

Hull City – Manchester United

Hull yordamchi murabbiyi Dean Holden hafta boshida Monday Night Club’da chiqib, jamoa qanday o‘ynashini aniq chizib berdi: yoqimsiz raqib, zarur bo‘lsa to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘yin, tanaffussiz bosim. Premier League’ga qaytgan jamoa uchun yomon strategiya emas.

Sergej Jakirovic ularni o‘tgan mavsumda 21-o‘rindan pley-offga, u yerdan esa yuqoriga olib chiqqani – haqiqiy ertak. Endi esa ertakni saqlab qolish vaqti. Oson bo‘lmaydi. Championship’da uchdan bir o‘yinda mag‘lub bo‘lgan jamoa endi kuchlar mutlaqo boshqa bo‘lgan ligaga keldi.

Manchester United yozda transfer bozorida shov-shuv ko‘tarmadi, lekin Youri Tielemans – xavfsiz, ishonchli transfer. O‘tgan mavsum Matheus Cunha va Bryan Mbeumo qanday foydali bo‘lgan bo‘lsa, Tielemans ham shunday turdagi xarid.

Carrick jamoani Champions League’ga olib chiqqanida ko‘pchilik buni ortiqcha reja deb baholadi. Endi esa talablar oshdi. Lekin Suttonning fikricha, ular hanuz Arsenal darajasiga yaqin emas, ustiga ustak, Yevropa o‘yinlari tarkibni cho‘zib yuborishi mumkin. Shuning uchun u United’ni yangi mavsum uchun o‘zining kuchli to‘rtligidan tashqarida qoldirgan.

Baribir bu o‘yinda ular g‘alaba bilan boshlashi kerak. Hull’da esa bayram kayfiyati bo‘ladi, lekin bu ham United foydasiga ishlashi mumkin.

• Sutton: 1:2
• Liam: 0:3 – “2:0 deb yozmoqchi edim, lekin bu juda konservativ eshitildi. Kattaroq hisobga boraman”
• AI: 1:3

Liam uchun alohida mavzu – Marcus Rashford. U hali ham “o‘zimizniki” bo‘lgan yulduzning qayta portlashini xohlaydi va bunga eng katta imkoniyatni Carrick deb biladi. Ammo bu ham kafolat emas.

Portman Road, 15:00

Ipswich Town – Sunderland

Ipswich bosh murabbiyi O’Neil – sobiq Norwich futbolchisi. Sharqiy Angliyada bu faktni unutmaysiz. Hazil tariqasida aytganda, “u Ipswich’ga ularni sabotaj qilish uchun kelmadimikin?” degan gaplar ham yuribdi.

Aslida esa Sutton unga omad tilaydi. Ipswich’ning Premier League’da qolishi – butun mintaqa uchun katta voqea bo‘ladi.

Transferlar ro‘yxati ham yomon emas. Daizen Maeda – Sutton juda yaxshi biladigan futbolchi. Celtic’dan kelayotgan hujumchi intensivligi bilan ajralib turadi. Pressing bo‘yicha ligada tengi bo‘lmasligi kutilmoqda. Qarshi hujum, orqaga yugurish, tezlik – bu borada Maeda deyarli noyob.

Ipswich uchun umid manbai – o‘tgan mavsumdagi Sunderland va Leeds tajribasi. Ikkalasi ham ko‘plab yangi futbolchi olib kelib, raqobatbardosh bo‘la olishdi. Lekin bitta savol hal qiluvchi: yangi tarkibni qancha tez “tikib qo‘yish” mumkin?

Sunderland o‘tgan mavsum shu darajaga chiqib ketdiki, endi Yevropada o‘ynashadi. Qo‘shimcha o‘yinlar ularning tarkibini qanchalik charchatadi – bu boshqa masala. Hozircha esa Sutton ularning o‘tgan mavsumdagi kuchini yana bir bor eslatishiga ishonadi. Granit Xhaka markazda, oldinda Wilson Isidor va Brian Brobbey – bu uchlik raqiblar uchun jiddiy bosh og‘rig‘i.

• Sutton: 0:1
• Liam: 2:2 – “Portman Road’da kayfiyat yuqori bo‘ladi, gollar bo‘ladi”
• AI: 2:1

City Ground, 15:00

Nottingham Forest – Leeds United

O‘tgan mavsumdagi Nottingham Forest – to‘liq xaos va omon qolish aralashmasi. To‘rt murabbiy, to‘rt xil uslub, lekin baribir Premier League’da qolish va Europa League yarim finali. “Kneejerk Nottingham Forest” laqabi bejiz emas.

Endi esa boshqaruvda Glasner. Chris Wood jarohatdan qaytdi – tajribasi va gollari ular uchun juda muhim bo‘ladi. O‘rtada Elliot Anderson yo‘qligi seziladi, lekin Morgan Gibbs-White va Callum Hudson-Odoi’ni ushlab qolish – klub uchun katta yutuq.

Leeds’da esa Daniel Farke o‘tgan mavsum tanqidchilarga javob berdi – jamoani ligada ushlab qoldi. Endi talab boshqacha: bu safar tushish zonasidan uzoqda qolish. Bunga yordam berishi kutilayotgan asosiy futbolchilar – Fulham’da porlagan Harry Wilson va darvozabon James Trafford.

Sutton bu o‘yinni Radio 5 Live uchun yoritadi, lekin hatto u ham natijani taxmin qilish qanchalik qiyinligini tan oladi. Glasner ko‘pincha 3-4-3 sxemasidan foydalangan, lekin o‘zi “menda bor tarkibga moslashaman” deb aytgan. Demak, bu yerda hamma narsa ochiq.

Eng qiziq savol: Forest mavsumni qanday boshlaydi va Glasner sentyabrgacha o‘z o‘rnini saqlab qoladimi?

• Sutton: 1:1
• Liam: 2:1 – “Uchta 15:00 o‘yinining hammasini durang deb bo‘lmaydi, shuning uchun bu yerda Forest g‘alabasini oldim”
• AI: 2:1

Gtech Community Stadium, 17:30

Brentford – Tottenham Hotspur

Tottenham atrofida hayajon katta. Sababi bor. Markazda Sandro Tonali – to‘liq tayyor, yuqori darajadagi futbolchi. Orqa chiziqda Marcos Senesi va Jan Paul van Hecke qo‘shildi, Micky van de Ven esa yangi shartnoma imzoladi.

Roberto de Zerbi boshchiligidagi Spurs – bu mavsumning eng qiziqarli loyihalaridan biri bo‘lishi mumkin. Yevropa o‘yinlarisiz, ular albatta kuchli oltilik haqida o‘ylashlari kerak.

Brentford’da Keith Andrews o‘tgan mavsumda “sensatsion” deb atalsa arzigulik ish qildi. Endi savol: u yana qarshi hujumga tayangan, zich va intizomli jamoa ko‘rsatadimi? Ehtimol, ha. Spurs to‘pni ko‘proq nazorat qiladi, Brentford esa bo‘sh zonalarni kutadi.

Igor Thiago o‘tgan mavsum ajoyib o‘yin ko‘rsatdi, Kevin Schade ham bor – gollar bilan bog‘liq muammo bo‘lishi kutilmaydi.

• Sutton: 1:1
• Liam: 1:2 – “Tonali, Mateus Fernandes, Andy Robertson va sog‘lom James Maddison – bu to‘rttasi o‘tgan mavsum yo‘q edi. Bu yil Spurs butunlay boshqacha bo‘ladi”
• AI: 1:2

Amex Stadium, 14:00

Brighton – Aston Villa

Aston Villa uchun Champions League – orzu, lekin shu orzu ularning ligadagi holatini murakkablashtirishi mumkin. Sutton ularni yana kuchli to‘rtlikda tasavvur qilmaydi.

Morgan Rogers va Tielemans yo‘q. O‘rniga yosh va iqtidorli Johan Manzambi bor, lekin darhol Rogers darajasida o‘yin kutish – juda katta talab. Oldingi chiziqda esa yana bir bosh og‘riq: Alejandro Garnacho. Uning iste’dodi haqida gap ko‘p, ammo undan kim samarali foydalanadi? Sutton fikricha, agar kimdir uddalasa, bu Unai Emery bo‘lishi mumkin.

Darvozabon masalasi ham qiziq. Zion Suzuki kelib qo‘ydi, energiya bilan to‘la. Emiliano Martinez esa yozda ketishga tayyorlanayotgandek edi, Juventus transferi barbod bo‘lmaguncha. Qonunlar o‘zgardi, lekin bir vaqtning o‘zida ikkita darvozabon bilan o‘ynash hali ham taqiqlangan – demak, kimdir chetda qoladi.

Brighton ham yo‘qotishlarsiz emas. Danny Welbeck va Van Hecke – jamoa umurtqasining ikki bo‘lagi edi. Ular yo‘q, lekin Jack Hinshelwood’dan katta mavsum kutilmoqda. O‘tgan yilgi o‘yinlari bunga asos beradi.

Villa o‘tgan mavsumni juda sust boshlagan, ilk g‘alabaga olti tur kerak bo‘lgan edi. Bu safar Sutton boshqacha manzara kutyapti.

• Sutton: 1:2
• Liam: 1:2 – “Morgan Rogers yo‘qligi ulkan yo‘qotish, lekin baribir Villa g‘alabasini oldim”
• AI: 2:2

Etihad Stadium, 14:00

Manchester City – Bournemouth

Community Shield’dagi o‘yinidan keyin Manchester City ustiga tanqidlar yomg‘iri yog‘di. Pep Guardiola endi bu yerda emas, yangi tribunalar ochilmoqda, hamma savol bilan qaraydi: bu jamoa endi qayerga boradi?

Sutton uchun javob oddiy: ular chempion bo‘lmasligi mumkin, lekin “o‘rtamiyona”ga aylanishmaydi. Tarkibga qarashning o‘zi kifoya. City baribir yuqorida bo‘ladi.

Bournemouth esa Marco Rose qo‘l ostida hujumkor bo‘lishi kutilayotgan jamoa. RB Leipzig va Red Bull Salzburg’dagi ishlari bunga ishora qiladi. Savol shuki, u birinchi turdayoq Etihad’da shu falsafasini oxirigacha ushlay oladimi? To‘p bilan oldinga yugurib, City bilan “tish-tirnog‘igacha” kurashadimi?

Sutton shunday bo‘lishiga ishonadi – va shuning uchun bu o‘yinda gollarni kutyapti. Lekin ularning ko‘pchiligi mezbonlar tomonidan uriladi.

• Sutton: 4:1
• Liam: 3:0 – “Yangi tribuna, to‘la stadion. Agar Phil Foden yana o‘z o‘yinini topsa, bu jamoa bilan hisoblashishga to‘g‘ri keladi”
• AI: 3:1

St James’ Park, 16:30

Newcastle United – Liverpool

Newcastle uchun yoz – og‘ir. Yangi murabbiy Matthias Jaissle yoqimli taassurot qoldirdi, lekin jamoaning yuragi deyarli yulib olindi. Tonali va Bruno Guimaraes – markazdagi ikki “hayvon” – ketdi. Anthony Gordon ta’siri, Kieran Trippier tajribasi ham endi yo‘q.

Bu nafaqat kuch, balki xarakter yo‘qotilishi. Sutton Newcastle muxlislarini tushunadi: ular bu mavsumni hushyor optimizm bilan kutyapti, orzular esa biroz pasaygan.

Raqib – yangi davrga kirayotgan Liverpool. Andoni Iraola uslubiga moslashish jarayoni davom etyapti, tayyorgarlik uchrashuvlarida himoya bo‘g‘ini qiynaldi. Jismoniy tayyorgarlik ham savol ostida – “yarim soatdan ko‘proq yugura oladimi?” degan kinoyali savol bejiz emas.

Ammo oldingi chiziqda muammo bo‘lmasligi aniq. Alexander Isak – endi Liverpool futbolchisi – St James’ Park’da sovuq kutib olishiga tayyor bo‘lishi kerak. Sutton esa uning bu mavsumda, ayniqsa yakshanba kuni, jamoaning asosiy quroliga aylanishini kutyapti.

• Sutton: 1:3
• Liam: 1:2 – “Newcastle muxlislariga achinasan – katta reja hech qachon to‘liq ishga tushmagandek. Endi yulduzlar ketdi, stadion kayfiyati qanday bo‘lishi juda qiziq”
• AI: 1:1

Craven Cottage, 20:00

Fulham – Chelsea

Fulham uchun yangi mavsum – xavotirli. Marco Silva yo‘q. O‘tgan mavsumdagi hujumning ikki muhim bo‘lagi – Harry Wilson va Raul Jimenez – ham endi bu yerda emas. Ular davrida klub o‘zini barqaror, xavfsiz his qilardi. Endi esa hamma narsa qaytadan qurilmoqda.

Alvaro Arbeloa bosh murabbiy sifatida kelgan, hujum esa yoshlarga ishonib qayta tiklanmoqda: Real Madrid’dan Gonzalo Garcia va Cesar Palacios, Bayern Munich’dan esa yosh shved Jonah Kusi-Asare. Qiziq, dadil, lekin xavfli yo‘l.

Fulham muxlisi uchun asosiy savol shunday: Silva davridagi barqarorlik o‘rniga nima keladi? O‘tgan mavsumda ular tushish zonasiga yaqin ham kelishmagan, bu safar esa Sutton ko‘proq qiynalishlarini kutyapti.

Ko‘chadagi boshqa tomonda esa ham yangi davr. Chelsea’ni endi Xabi Alonso boshqaradi. Klub 10-o‘rindan to‘g‘ridan-to‘g‘ri chempionlikka sakrab o‘tgan Antonio Conte davridagi kabi ssenariyni kutish – haddan tashqari optimistik bo‘lardi. O‘sha paytda tarkib ancha kuchli edi.

Lekin hozir ham umid bor. Cole Palmer – allaqachon tayyor yetakchi, Morgan Rogers esa juda hayajonli transfer. Alonso o‘zi ham yangi nafas olib kirishi mumkin bo‘lgan murabbiy. Sutton bu kechada Chelsea uchun toza startni kutyapti.

• Sutton: 0:2
• Liam: 0:2 – “Fulham odatda xavfsiz hududda bo‘ladi, lekin bu safar ehtiyot bo‘lishsin. 18-o‘rin chizig‘iga ko‘zingiz tushib tursin”
• AI: 1:2

Yangi mavsum boshlanmoqda. Insonlar va mashinalar yana bir bor hisob-kitob qiladi, taxminlar yozadi, raqamlar bilan o‘ynaydi. Ammo yakunda bitta savol qoladi: bu safar kim ustun keladi – tajribali ko‘zmi yoki sovuqqon algoritmmi?