Magnus Carlsen: Gukesh himoya qilmaydi, yutishga harakat qiladi
BENGALURU — Shov-shuvli D Gukesh – Javokhir Sindarov jahon chempionligi bahsi arafasida Magnus Carlsen odatdagi qolipni sindirdi. Besh karra jahon chempioni bu duelnini “unvonni himoya qilish” sifatida talqin qilishga qarshi chiqdi. Uningcha, hind grandmasteri taxtaga nimanidir asrash uchun emas, hammasini yutib olish uchun o‘tirishi kerak.
Carlsen Global Chess League (GCL) doirasida jurnalistlar bilan suhbatda keskin ohangda gapirdi. U so‘nggi ikki yil ichida Gukesh ko‘rsatgan o‘yin darajasi bu yigitni mudofaaga emas, hujumga majbur qilishini ta’kidladi.
“‘Himoya qilish’ so‘zidan boshlash yaxshi nuqta emas, — dedi u. — Chunki Gukesh so‘nggi bir-ikki yilda shunday o‘ynadiki, u hech narsani himoya qilish holatida bo‘lmasligi kerak. U hammasini yutib olish holatida bo‘lishi kerak”.
2024 – Gukeshning shiftini ko‘rsatgan yil
Norvegiyalik supergrandmaster 2024-yilni misol qilib keltirdi. Uning nazarida, aynan shu yil Gukeshning haqiqiy “shift”i, ya’ni imkoniyatlar chegarasi ko‘rindi.
“U 2024-yilda, hammasi joyiga tushganida, nihoyatda yuqori darajada o‘ynash salohiyatiga ega ekanini ko‘rsatdi”, — dedi Carlsen.
U shuni ham qo‘shib qo‘ydi: jamoatchilik orasida Gukesh yana shunday portlash qiladi, degan ishonch baland emas, lekin aynan shu bosim bu bahsni yanada jozibali qiladi.
“Ko‘pchilik hozir u yana buni takrorlaydi, deb o‘ylamaydi. Lekin bu uning uchun o‘sha darajaga qaytishga urinishni yanada qiziqarli chaqiriqqa aylantiradi”, — deya davom etdi u.
Sindarovga qarshi – taxtadan tashqaridagi jang
Carlsen bu matchni faqat taxtadagi yurishlar emas, ruhiy kurash hal qilishini ochiq aytdi. Uningcha, psixologik zarbalar bu duelning yashirin markazi bo‘ladi.
“Shaxmat juda kuchli psixologik o‘yin. Sindarov ongiga bir oz shubha solish, Gukeshga esa biroz ishonch berish uchun ko‘p narsa kerak bo‘lmaydi”, — dedi u.
Bu fikr ayniqsa Sindarov uchun og‘ir signal: kichik xatolik, bir noto‘g‘ri qaror – va tashqi fon butunlay o‘zgarishi mumkin. Carlsenning ko‘zida bu matchda kimning nervi chidamli bo‘lsa, o‘sha ustun keladi.
Carlsenning eski tanqidi: klassik jahon chempionati tizimi
Savol Gukeshning joriy formasi qanchalik muhim ekani haqida bo‘lganda, Carlsen mavzuni kengroq yo‘nalishga burdi. U yillar davomida tanqid qilib kelayotgan klassik jahon chempionati formatiga yana bir bor zarba berdi.
“Dunyoning eng kuchli shaxmatchisini aniqlash uchun bu g‘ayrioddiy darajada yomon usul, deb hisoblashimning sabablaridan biri shuki, siz klassik o‘ynaysiz — bu eng ‘tenglashtiruvchi’ format — va o‘yinlar soni ham ko‘p emas”, — dedi u.
Uningcha, hatto kuchlar nisbati oldindan juda og‘ishgan bo‘lsa ham, natija hisobda aks etmasligi mumkin. Sabab oddiy: yuqori darajadagi shaxmatda duranglar haddan tashqari ko‘p.
“Agar siz bir matchni boshlanishidan oldin 80-20 deb baholagan bo‘lsangiz ham, baribir hisob juda yaqin bo‘lib chiqishi ehtimoli juda yuqori, chunki shaxmat juda durangga moyil o‘yin”, — deya tushuntirdi u.
Carlsen hozir GCL’ning to‘rtinchi mavsumida APL Pipers jamoasi safida o‘ynamoqda, lekin jahon chempionati tizimiga nisbatan skeptitsizmi o‘zgargani yo‘q.
Gukesh va Sindarov: sifat bo‘yicha teng duel
O‘zi matchning juftligi haqida gap ketganda, Carlsen ikkilanmadi: sof shaxmat sifati bo‘yicha Gukesh Javokhir Sindarovdan kam emas, hattoki ayrim cho‘qqilarda undan yuqori.
“Gukesh o‘z shiftining Sindarovnikiga teng yoki undan yuqori ekanini ko‘rsatdi”, — dedi u.
Ammo bu maqtov ortidan darhol ogohlantirish keldi. Match formati qisqa. Demak, ilk zarba, ilk ustunlik – hammasini hal qilishi mumkin.
“Agar Sindarov dastlabki o‘yinlarda oldinga chiqib olsa, bu Gukesh uchun juda, juda yomon xabar bo‘ladi. Agar Gukesh erta oldinga o‘tib olsa, u avtomatik tarzda katta favoritga aylanadi. Bunday matchlar shunday ishlaydi”, — deya yakunladi Carlsen.
Endi savol bitta: ilk zarbani kim beradi – Sindarovmi yoki Gukeshmi? Taxtaga qo‘yiladigan birinchi piyoda bu safar odatdagidan ancha og‘ir bo‘ladi.
