Madridda g‘alaba va Elche’da shov-shuv: Todos somos caballas
Martinez Valero kechasi avvaliga sokin, deyarli tantanavor ruhda boshlandi. Ikki jamoa maydonga bir xil oq futbolkada chiqdi. Ko‘krak qismida yirik yozuv: “Todos somos caballas” – “Hammamiz seutalikmiz”. Ispaniyaning Shimoliy Afrikadagi avtonom shahri Ceuta uchun birdamlik ramzi.
Ammo safning markazida uch futbolchi boshqacha yo‘l tutdi.
Kylian Mbappe, Vinicius Junior va Ibrahima Konate futbolkalarini bel tomongacha qayirib oldi. Shiorning muhim qismi ko‘rinmay qoldi, xabar esa to‘liq o‘qilmas darajada qisqarib ketdi. Bir qarashda mayda detal. Ammo kontekstni bilganlar uchun – keskin siyosiy ishora bo‘lishi mumkin bo‘lgan lahza.
Mbappe va Vinicius premyer qo‘l siqish marosimiga yetib kelmasdan, futbolkalarni butunlay yechib tashladi. Konate esa biroz uzoqroq kiydi, lekin baribir qolganlar qatori to‘liq ishtirokchi bo‘lib qolmadi. Ularning jamoadoshlari va Elche futbolchilari esa marosim oxirigacha shu oq futbolkada qoldi. Tribunalar oldida aniq, to‘liq ko‘rinadigan shior – va o‘rtada turib, uni yashirgan uch yulduz.
Ceuta inqirozi fonidagi ramziy maydon
Ceuta – Marokash bilan chegaradosh, Gibraltar bo‘g‘ozi ortidagi ispan hududi. So‘nggi oylar bu shahar futbol sahifalaridan ko‘ra ko‘proq siyosiy va ijtimoiy xabarlarda tilga olinmoqda.
30–31 iyul kunlari Marokashdan Ceuta tomon kamida 72 ming migrant o‘tgan. Ko‘pchilik chegaradagi to‘siqlarni aylanib o‘tib, dengiz orqali suzib kelgan. Shahar meri ma’lumotiga ko‘ra, bu xavfli yo‘l kamida 100 kishining hayotiga zomin bo‘lgan. Ko‘pchilik qaytarilgan bo‘lsa-da, taxminan 5 ming kishi hanuzcha vaqtinchalik lagerlarda, ko‘cha va plyajlarda tunab yuribdi. Shaharda taranglik, norozilik, qo‘rquv kuchaygan.
Mahalliy aholi xavfsizlikdan xavotir bildirgan, ayrimlar vaqtincha boshpana bo‘lgan joylarni vayron qilgan, yordam yetkazishni to‘sishga uringan. Shunday vaziyatda futbol maydoniga chiqqan har bir shior, har bir imo-ishora oddiy “aksiya” bo‘lib qolmaydi.
Real Madrid bu mavzudan chetda qolmagan. 8 sentabr kuni Santiago Bernabeu’da Inter Milan bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvdan avval janubiy tribuna tomoshabinlari Ceuta gerbi tushirilgan kartochkalar bilan katta mozaika yaratgan, butun stadion esa olqish bilan bu aksiyani qo‘llab-quvvatlagan. Klub o‘z pozitsiyasini ochiq ko‘rsatgan edi.
Elche’dagi futbolkalar ham shu kengroq kampaniyaning bir bo‘ligi bo‘ldi. La Liga doirasidagi boshqa o‘yinlarda futbolchilar bu futbolkalarni to‘liq kiyib chiqqan. Ba’zi klublar, xususan Barcelona, umuman ishtirok etmadi. Lekin Madrid safidagi uch yulduzning qarori aynan shu kechada e’tiborni o‘ziga tortdi.
Yulduzlar tanlovi va jim qolgan savollar
Mbappe, Vinicius va Konate nega shiorni to‘liq ko‘rsatishni istamadi? Bu siyosiy pozitsiyami, shaxsiy noqulaylikmi yoki oddiy xohishmi? Hozircha bu savollarga rasmiy javob yo‘q.
Ularning vakillaridan izoh so‘ralgan, ammo hozircha hech qanday bayonot berilmadi. Shuning uchun faqat faktlar ma’lum: futbolkalar qayirildi, shiorning bir qismi yashirildi, ikki futbolchi marosim tugamasdan uni yechib tashladi. Qolganlar esa aksiyani oxirigacha bajardi.
Bu lahza Ceuta bo‘yicha yagona pozitsiya yo‘qligini ham ko‘rsatib qo‘ydi. Bir klub ichida ham turli qarashlar, turli qulaylik chegaralari bor. Kimdir tribuna va kameralar qarshisida shiorni ko‘kragiga yaqin tutadi, kimdir esa masofani saqlashni afzal ko‘radi.
Dramaga boy o‘yin va so‘nggi zarba
Maydondagi voqealar esa bu bahsni butunlay boshqa darajaga olib chiqdi. Real Madrid ikki gol ustunligini boy berib, Elche’ga qaytib kelish imkonini berdi. Uchrashuv keskin tus oldi, stadion tovushi kuchaydi, har bir to‘p uchun kurash yanada qizidi.
Shu tarang fon ichida Mbappe o‘z nomini tabloga yozdirishga ulgurdi. Yulduz hujumchi o‘z darajasiga yarasha sahnaga chiqdi va gol urdi. Vinicius esa uchrashuvni asosiy tarkibda boshladi, hujum chizig‘ida doimiy tahdid bo‘lib turdi.
Ammo kechaning yakuniy qahramoni boshqa ism bo‘ldi. Carlos Espi kompensatsiya vaqtida g‘alaba to‘pini urib, Madridga 3:2 hisobidagi dramatik g‘alabani taqdim etdi. Ikki gol ustunlik, yo‘qotilgan nazorat, so‘nggi daqiqalardagi zarba – bu o‘yin futbolning o‘zi qanchalik beomon va hayajonli bo‘lishini yana bir bor eslatdi.
Futbol va pozitsiya: mavsum davomida yana nimalar bo‘ladi?
Elche’dagi kecha faqat uch ochko haqida emasdi. Tribunadan tortib, tunnelga, pre-match marosimidan oxirgi hushtagacha – hamma joyda bitta savol yaltirab turdi: futbolchilar qanchalik siyosiy va ijtimoiy kampaniyalarning yuzi bo‘lishi kerak?
La Liga maydonlarida Ceuta uchun birdamlik aksiyasi davom etar ekan, har bir o‘yin, har bir futbolka, har bir rad etish alohida signalga aylanmoqda. Kimdir shiorni ko‘taradi. Kimdir uni qayiradi. Kimdir umuman ishtirok etmaydi.
Mavsum oxiriga kelib, bu maydon chetidagi qarorlar qaysi biri ko‘proq esda qoladi: Carlos Espi’ning so‘nggi daqiqadagi g‘alaba goli yoki oq futbolkalardagi yarim yashiringan “Todos somos caballas” yozuvi?
