Lamine Yamal va Ballon d’Or: ishonch yoki bahs?
FC Barcelona durdonasi Lamine Yamal so‘nggi haftalarda Ballon d’Or atrofidagi munozaralarda markazga chiqib oldi. Yulduzcha hali endigina katta sahnaga chiqqan bo‘lsa-da, gapirayotganda o‘zini cheklamayapti. Ayniqsa, Bayern Munich hujumchisi Harry Kane nomi tilga olinganda.
Yamalning so‘nggi bayonoti esa endi oddiy ishonch chegarasidan chiqib, ochiqchasiga bahs chaqiradigan ohangga o‘tayotgandek. U ingliz hujumchisining gollari va individual mukofotlar o‘rtasidagi farqni keskin chizib berdi.
“Menimcha, Ballon d’Or dunyodagi eng yaxshi futbolchiga berilishi kerak, tamom. 80 ta gol urgan o‘yinchiga emas, chunki 80 ta gol ursang, buning uchun ‘eng yaxshi to‘purar’ mukofoti bor. Bu juda boshqa-boshqa narsalar, odamlar buni tushunmayapti. Dunyoning eng yaxshi futbolchisi — bu sharhlovchi sifatida o‘yinni tomosha qilayotganingda zavq beradigan futbolchi; unga qaraysan-da, ‘u hammanikidan butunlay boshqa o‘yinchi’ deb o‘ylaysan. Mukofot eng ko‘p gol urgan yoki eng ko‘p sovrin yutgan futbolchiga emas, haqiqatan eng yaxshisiga berilganda, o‘shanda o‘z asl qadrini qayta topadi.”
Bu so‘zlar qog‘ozda qaraganda printsipial futbol falsafasiga o‘xshaydi: estetikaga, ta’sirga, o‘yinga boshqaruv darajasiga urg‘u berish. Ammo fon bor — va aynan shu fon gapni o‘tkirlashtiradi.
Harry Kane bu mavsumda golchilikda mislsiz ritmda ketmoqda. Yamal esa “80 ta gol” degan ibora bilan aniq bir tipdagi futbolchini nazarda tutayotgani sezilib turibdi. Gapni cho‘zmay aytganda, yosh katalon yulduz Ballon d’Or mezonlarini qayta talqin qilish orqali Kane’ning da’vosini soyada qoldirishga urinayotgandek ko‘rinadi.
Bu endi savol tug‘diradi: bu — o‘ziga ishongan futbolchining dadil pozitsiyasimi yoki tajribasiz yulduzning keragidan ortiq keskin chiqishimi?
Yamalning fikrida futbol olamida ko‘p yillardan beri davom etayotgan eski bahs aks etadi: Ballon d’Or statistikaga qarab beriladimi yoki o‘yinga ta’sir, uslub va “maydondagi sehr”ga qarabmi? U aniq pozitsiyani tanladi — “eng ko‘p gol” degan raqamlarni chetga surib, “eng noyob futbolchi” tushunchasini markazga olib chiqdi.
Biroq bu yondashuv, ayniqsa Kane kabi to‘xtamasdan gol urayotgan hujumchilar uchun, mensimaslikka yaqin eshitiladi. Ayniqsa, “80 ta gol ursang, o‘zingga yetarli mukofot bor” degan jumla ko‘p narsani anglatadi: Yamal nazarida bu darajadagi to‘purarlik Ballon d’Or uchun yetarli emas, balki alohida, ikkilamchi mukofot bilan cheklanib qolishi kerak.
Shu yerda ohang o‘zgaradi. Gap faqat nazariya emas, raqobatga ham tegib ketadi.
Ballon d’Or tarixida Lionel Messi, Cristiano Ronaldo, Luka Modrić kabi o‘yinchilar turli mezonlar asosida sovringa sazovor bo‘lgan. Kimdir gollari bilan, kimdir o‘yinni boshqarishi bilan, yana boshqasi jamoaviy yutuqlari bilan. Yamal esa bu rang-barang tarixni keskin chiziq bilan ikkiga bo‘lib qo‘ymoqchi: “eng yaxshi” va “eng ko‘p gol urgan”.
Uning so‘zlari, tabiiyki, bahs uyg‘otadi. Ayniqsa, Kane atrofidagi muhitda. Bayern Munich hujumchisi hozirgi formasi bilan Ballon d’Or poygasida eng jiddiy nomzodlardan biri sifatida ko‘rilmoqda. Shunday paytda “80 ta gol — bu boshqa mukofot uchun” degan gap, xohlaymizmi-yo‘qmi, bevosita unga ishora qiladi.
Yamal esa shu bilan o‘zini boshqa qatorga qo‘yayotgandek: statistikadan ko‘ra o‘yinning mazmuni, dribling, qaror qabul qilish, tomoshabinga beriladigan zavq bilan o‘lchanadigan futbolchi sifatida.
Bu — o‘zini reklama qilishning zamonaviy usulimi? Yoki hali o‘zi to‘liq isbotlab ulgurmagan bo‘lsa-da, Ballon d’Or mezonlarini o‘zgartirishga da’vo qilayotgan yosh iste’dodning dadil, lekin xavfli chiqishimi?
Bir narsa aniq: bu bayonot futbol olamida befarq qabul qilinmaydi. Ayniqsa, Kane nomzodi kuchayib borayotgan, statistikalar esa har haftada yangilanayotgan bir paytda. Yamal esa allaqachon o‘z pozitsiyasini tanlab bo‘ldi — endi maydon va vaqt uning so‘zlariga qay darajada og‘irlik qo‘shishini ko‘rsatadi.
Ballon d’Or sahnasida esa savol ochiq qoladi: raqamlar g‘olib chiqadimi yoki “tomoshabin zavqi” mezoni bir kuni chindan ham ustunlikka aylanadimi?
