Jessica Hawkins: Ayol F1 Poygachisi Bo'lishi Umidida
Formula 1 paddoklarida bu savol yillar davomida aylanib yurdi: ayol poygachi qachon start chizig‘iga chiqadi?
Aston Martin haydovchi elchisi va sobiq W Series ishtirokchisi Jessica Hawkins bunga javobni aniq ko‘rib turibdi. Uningcha, bu orzu endi uzoqdagi romantik g‘oya emas, kalendardagi yaqin sanalardan biriga aylanib bormoqda.
“Bu mening hayotimda bo‘ladi – va yaqin yillarda”
Hawkins 2023 yilda Vengriyada Aston Martin AMR21 ruliga o‘tirib, zamonaviy Formula 1 bolidini sinovdan o‘tkazgan so‘nggi besh yildagi ilk ayol bo‘ldi. O‘sha tajriba unga nafaqat shaxsiy orzularini, balki butun avlod umidlarini ham yaqinlashtirib berdi.
U “Road to Success” podkastida qatnashar ekan, undan kutilgan savol berildi: o‘z umrida ayol poygachini Formula 1 startida ko‘rishiga ishonadimi?
U ikkilandi degan gap yo‘q.
U shunday deydi: o‘ylashga ham hojat yo‘q, bu sodir bo‘ladi. “Biz bundan bir necha yil naridamiz. Lekin bu bo‘lishiga ishonaman. Aksini aytsam, o‘zimni aldagan bo‘lardim. Men bunga chin dildan ishonaman. Yo‘q desam, bu mening butun hayotiy pozitsiyamga qarshi bo‘lardi”.
Bu gaplarda na romantik kayfiyat, na yumshoq “balki”lar bor. Bu – paddokni, simulyatorlarni, kichik seriyalarni ichdan biladigan odamning pozitsiyasi.
Kuch yetadimi? Hawkins bu bahsni yopib qo‘ymoqchi
Ayollar uchun Formula 1 eshigi yillar davomida “fizik tayyorgarlik” bahslari bilan yopib qo‘yilgandek bo‘ldi. Ayniqsa bo‘yin mushaklari, G-kuchlariga chidamlilik, uzun poygalar…
Hawkins bu bahsga chiziq tortadi.
U o‘zining F1 testini eslab shunday deydi: yarim poyga masofasini bosib o‘tgach, bo‘yni jiddiy og‘rigan. Lekin u buni biologiya bilan emas, tayyorgarlik sikli bilan bog‘laydi. Yaqinda Formula 2 yoki Formula 3 da muntazam poyga qilmagan, shunchaki o‘sha ritmda bo‘lmagan.
Uning fikri keskin: ayollar jismonan Formula 1 uchun yetarlicha kuchli. “O‘zim rulda bo‘lganimdan so‘ng bunga mutlaqo ishonyapman. Yarim masofani bosib o‘tdim – to‘liq poygani ham uddalashim mumkin edi. Ha, bo‘ynim qiynaldi. Juda qiynaldi. Lekin bu mening ayol ekanligim tufayli emas edi”.
U misol keltiradi: har qanday haydovchi, ilk bor F1 bolidiga o‘tirganida, bo‘yni qiynaladi. Hatto muntazam F1 poygachilari ham bir yillik tanaffusdan keyingi ilk kunida bo‘yin og‘rig‘idan qocholmaydi. Bu jins bilan emas, yuklama va moslashuv bilan bog‘liq.
Hawkinsning ishonchi aniq: to‘g‘ri tayyorgarlik, to‘g‘ri yo‘l, to‘g‘ri seriyalar – va ayol haydovchi 300 km/soat tezlikda boshqalar qatori jang qila oladi.
F1 Academy – ilgari bo‘lmagan eshik
Hawkinsning nazarida, hozirgi avlodning eng katta ustunligi – F1 Academy. U bu loyihaga qarab, o‘zining yoshligida orzu qilgan, lekin ko‘rmagan imkoniyatni ko‘radi.
“Bugun F1 Academy ga qarang, hayratlanmaslikning iloji yo‘q. Mening yoshimda bunday dastur faqat tush bo‘lardi”, deydi u. Uningcha, bugungi qiz haydovchilar hatto yaqindagina yo‘l qanchalik tor bo‘lganini ham to‘liq tasavvur qilmasligi mumkin.
F1 Academy nafaqat poyga sonini ko‘paytiradi. U trekda haqiqiy kilometrlar, bosim ostida ishlash, media ko‘rinishlari, jamoalar va homiylar ko‘z o‘ngida bo‘lish imkonini beradi. Avvallari ayollar ko‘pincha kichik seriyalarda “ko‘zga tashlanmay” qolib ketardi. Endi esa kamera ularning ustida.
Hawkins bu chempionatni filtrlovchi mashina sifatida ko‘radi: kimdir bu suvda cho‘kadi, kimdir suzib chiqadi. “Ba’zi haydovchilar kiradi va cho‘kib ketadi. Ba’zilari esa suzadi. Suzganlar – Formula 1 o‘rni uchun kurashishga, motorsport ichida haqiqiy imkoniyatlar uchun jang qilishga yetarli darajada kuchli bo‘lganlar”.
Bu juda sodda, lekin qat’iy mezon: natija va bosim ostida o‘sish.
“Bir necha yil” deganda nimani tushunish kerak?
Hawkins aniq sana aytmaydi. Lekin uning ohangi, tajribasi va F1 Academy kabi loyihalarga ishonchi “o‘n yilliklar” haqida emas, aynan yaqin davr haqida gapirayotganini ko‘rsatadi.
U ayol haydovchining F1 startida paydo bo‘lishini tasavvur qilayotganda, bu faqat ramziy g‘alaba emas. Bu – F1 Academy dan, Formula 3 va Formula 2 orqali yuqoriga ko‘tarilgan, haqiqiy meritokratiya yo‘lini bosib o‘tgan poygachi bo‘lishi kerak. U faqat tarixga kirish uchun emas, ochkolar uchun, podiumlar uchun, shartnomalar uchun kurashishi lozim.
Savol endi shunday: bu qachon sodir bo‘ladi, degani emas. Qachonki F1 start panjarasida yangi ism paydo bo‘lsa, u qaysi dastur, qaysi yo‘l, qaysi mavsumlar orqali shu yerga yetib kelgan bo‘ladi?
Hawkins uchun javob allaqachon shakllangan: bu yo‘lning markazida F1 Academy turibdi. Endi navbat – suzishni tanlaganlarga.
