Jeff Bezos va Eduardo Saverin “Liverpool”da yangi davrni boshladi

“Liverpool” egasi Fenway Sports Group (FSG) klub tarixi uchun navbatdagi burilish nuqtasini e’lon qildi. Bostonliklar Amazon asoschisi Jeff Bezos va Facebook hammuassisi Eduardo Saverinni o‘z ichiga olgan konsortsium bilan kelishuvni yakunladi: 1892 Holdings nomli investorlar guruhi klubda yirik, biroq hanuz minoritar ulushni qo‘lga kiritdi.

Bu shunchaki navbatdagi sarmoya emas. Bu – global texnologiya va moliya gigantlarining Anfield eshiklaridan rasman kirib kelishi.

6 milliard dollarlik gigant

FSG rasmiy bayonotida 1892 Holdings bilan “qat’iy bitim” imzolanganini ma’lum qildi. Konsortsiumga britan-hind tadbirkor Amit Bhatia rahbarlik qiladi. U Hindiston po‘lat magnati Lakshmi Mittalning kuyovi sifatida ham tanilgan. Bhatia boshchiligidagi guruh “Liverpool”da 30 foizdan ortiq ulushni qo‘lga kiritdi.

Bitim klub qiymatini qariyb 6 milliard AQSh dollariga baholaydi. Taqqoslash uchun: FSG 2010 yilda “Liverpool”ni 400 million dollarga sotib olgandi. Oradan 14 yil o‘tdi va qiymat o‘n barobar oshdi. Bu nafaqat sportdagi yutuqlar, balki global brendga aylangan klub kuchining ham ko‘zgusi.

FSG prezidenti Mike Gordon bayonotida shunday dedi: ular bu imkoniyatni ko‘rib chiqqan sari Bhatia va uning konsortsiumi “Liverpool”ni alohida qiladigan qadriyatlar va uzoq muddatli falsafani bo‘lishishini anglagan.

Bezosning futbolga ilk qadami

Jeff Bezos uchun bu – futbol olamiga birinchi jiddiy kirish. Forbes ma’lumotiga ko‘ra, uning boyligi taxminan 280 milliard dollar atrofida. U 1994 yilda Amazon’ni tashkil etgan, 2021 yildan beri esa kompaniya ijrochi raisi sifatida faoliyat yuritadi. Endi esa uning ismi “Anfield” bilan yonma-yon tilga olinadi.

Konsortsiumdagi yana bir yirik ism – braziliyalik tadbirkor Eduardo Saverin. Forbes uni 36 milliard dollar atrofidagi boylikka ega deb baholaydi. U ham Bezos kabi texnologiya va investitsiya dunyosida allaqachon o‘z o‘rnini mustahkamlagan.

Bhatia esa ingliz futboli uchun begona emas. U 18 yil davomida “Queens Park Rangers” hammuassisi sifatida Championship klubi boshqaruvida bo‘lgan, yaqinda bu lavozimni tark etdi. Endi uning diqqat markazi – “Liverpool”.

“Biz bu investitsiyani “Liverpool” va uning rahbariyatiga chuqur ishonchimiz sabab amalga oshiryapmiz va klubning kelgusi yillardagi muvaffaqiyatlarini qo‘llab-quvvatlashni intiqlik bilan kutyapmiz”, – dedi Bhatia rasmiy bayonotda.

FSG davri: 30 yillik qurg‘oqchilikdan cho‘qqiga

FSG va uning asosiy egasi John Henry boshchiligida “Liverpool” sport jihatidan allaqachon qayta tug‘ilgan klubga aylandi. 30 yilga cho‘zilgan liga chempionligi qurg‘oqchiligi nihoyasiga yetdi: 2020 yilda “Liverpool” nihoyat Angliya chempioni bo‘ldi. Shundan so‘ng yana bir Premier League chempionligi qo‘lga kiritildi va klub “Manchester United” bilan birga 20 ta yuqori liga chempionligi ko‘rsatkichiga tenglashdi.

Evropada ham sahna bo‘sh qolmadi. 2019 yilda “Liverpool” oltinchi bor qit’a chempioni bo‘lib, ingliz klublari orasida rekordni mustahkamladi. Bu yutuqlar klub qiymatini oshirdi, lekin ayni paytda FSG modelining ham samarasini ko‘rsatdi: qat’iy boshqaruv, bosqichma-bosqich rivojlanish, global brendni kengaytirish.

Endi esa bu modelga Bezos va Saverin singari superkapital egalari qo‘shilmoqda.

Cheksiz pul? Yo‘q, cheklangan maydon

Shu bilan birga, Anfield atrofida bitta savol tabiiy tug‘iladi: bu pul oqimi “Liverpool”ni transfer bozorida cheksiz kuchga aylantiradimi?

Javob – yo‘q.

Premier League moliyaviy qoidalari bunga yo‘l qo‘ymaydi. Liga reglamentiga ko‘ra, klubning maydondagi sarflari uning “futbol bilan bog‘liq daromadlari va futbolchilarni sotishdan tushgan sof foyda yoki zararning” taxminan 85 foizi bilan bog‘liq bo‘lishi kerak. Bu esa hatto eng boy egalar ham istagancha sarflay olmasligini anglatadi.

Demak, “Liverpool” yangi egalar bilan bir kunda “cheksiz chek daftarchasi”ga ega bo‘lib qolmaydi. O‘yinchilar uchun millionlab summalar bilan shoshma-shosharlik bo‘lmaydi. Qoidalar baribir o‘z so‘zini aytadi.

Asosiy o‘zgarish boshqa joyda bo‘ladi.

Global sahna, global ambitsiya

“Liverpool” allaqachon dunyo futbolining eng yirik brendlaridan biri. Biroq Bezos va Saverin ishtiroki bu brendni yanada kengroq bozorlar sari sudrashi kutiladi. Gap faqat stadiondagi 90 daqiqa haqida emas. Gap media, texnologiya, raqamli platformalar, yangi hamkorliklar va butun dunyo bo‘ylab marketing hujumlari haqida ketmoqda.

Amazon ekotizimi, raqamli xizmatlar, kontent platformalari – bularning barchasi “Liverpool” uchun yangi eshiklar ochishi mumkin. Saverinning texnologiya va startaplar olamidagi tajribasi ham klubga yangi tijoriy yo‘nalishlar topishda qo‘l kelishi ehtimoli katta.

Bu yo‘l orqali keladigan qo‘shimcha tijoriy daromad esa moliyaviy natijalarni yaxshilaydi, foyda ko‘rsatkichlarini oshiradi va, eng muhimi, Premier League qoidalari doirasida sportga ko‘proq mablag‘ yo‘naltirish imkonini beradi.

Uch superboy, bitta klub

Bugungi holat shuni anglatadi: “Liverpool” endi dunyoning eng boy uch odamidan ikkitasi bilan bir sahifada turibdi. Bezos va Saverin minoritar egalar sifatida klub kapitaliga kirib keldi, Bhatia esa operatsion jihatdan bu investitsiyani boshqaradigan yuz bo‘lib turibdi.

Premier League allaqachon neftga boy davlatlar, xususiy kapital fondlari va global sarmoya gigantlari uchun asosiy maydonga aylangan. “Liverpool”ning yangi tuzilmasi bu manzaraga texnologiya milliarderlari blokini ham qo‘shdi.

Savol endi shunday: Anfielddagi bu yangi kuch uyg‘unligi klubni navbatdagi tarixiy bosqichga olib chiqadimi yoki bu allaqachon yuqori cho‘qqida turgan jamoani yanada murakkab bosim ostida qoldiradimi?