Jazoirning jahon chempionatidagi mag‘lubiyati va Salahning holati
Jazoir terma jamoasi uchun bu jahon chempionati sovuq haqiqat bilan yakunlandi. Dallas tongida Vladimir Petkovic shogirdlari Shveytsariyaga 0:2 hisobida yutqazdi va 1/16 final bosqichidayoq turnirni tark etdi. Natija – og‘ir, lekin o‘yinning o‘zi bundan ham og‘irroq bo‘ldi.
Hisob juda erta ochildi. 10-daqiqada Shveytsariya klassik qarshi hujum uyushtirdi va Breel Embolo zarbasi Jazoir darvozasini tilka-pora qildi. Yevropa jamoasi bir necha pas bilan butun himoya chizig‘ini yorib o‘tdi – Petkovic ko‘p yillar ishlagan futbol maktabi unga qarshi ishlayotgandek tuyuldi.
Tanaffusdan keyin esa umidlar butunlay so‘ndi. Ikkinchi bo‘lim endigina boshlangan paytda Dan Ndoye hisobni 2:0 qildi. Jazoirga gol kerak edi, lekin o‘z xatosi yana jazoga aylandi.
Petkovic buni aniq ko‘rdi. U himoyani alohida ayblashdan qochdi, ammo jamoaviy mudofaa sifati yetarli bo‘lmagani haqida ochiq gapirdi. Uning ta’kidlashicha, har safar birinchi jiddiy xato – gol bilan yakunlandi. Raqib uchta imkoniyat yaratdi, ikkitasi darvozadan joy oldi. Jazoir esa ko‘proq hujum qildi, ko‘proq urinish qildi, ammo yakunda bu faqat statistika bo‘lib qoldi.
62 yoshli mutaxassis uchun bu mag‘lubiyat alohida achchiq. U Shveytsariya futboli bilan yillar davomida bog‘liq bo‘lgan, milliy terma jamoani yetti yil boshqargan murabbiy. Endi esa aynan shu maktab vakillari uning yangi loyihasiga jahon chempionatida chiziq tortdi. U baribir bir narsani tan oldi: bu darajadagi o‘yin – butunlay boshqa bosqich.
Jazoir jahon chempionatiga kelguniga qadar kam gol o‘tkazgan, ishonchli himoyasi bilan maqtanardi. Lekin global sahnada tezlik boshqacha, aniqlik talabi keskinroq bo‘ldi. Petkovic o‘z jamoasi bu intensivlikka yanada tezroq moslashishi kerak bo‘lganini aytdi: toza o‘yin, xatolarsiz pressing, maydondagi har qarich uchun kurash.
Shunga qaramay, u bu safarni muvaffaqiyatsiz deya olmadi. Jazoir 12 yillik tanaffusdan so‘ng yirik turnirga qaytdi. Faqat ikkinchi marta tarixida guruh bosqichidan chiqdi. Bu – mamlakat futboli uchun baribir yirik bosqich. Murabbiy ham shu fikrda: ular kuchliroq jamoaga yutqazdi, xolos.
Albatta, ambitsiya kattaroq edi. Jamoa 1/8 finalni orzu qildi, ehtimol undan ham yuqori marralarni. Lekin real natija – 1/16 final va o‘zini sinovdan o‘tkazish imkoniyati. Petkovic kamchiliklardan saboq olish kerakligini eslatdi, shu bilan birga bu turnirda ko‘plab ijobiy lahzalar bo‘lganini ham unutmaslikni so‘radi. Jazoir uchun bu yakun emas, balki keyingi avlod uchun tayanch nuqta bo‘lib qoladi.
Salah atrofidagi savol va Misrning tarixiy kuni
Dallasdagi boshqa syujetda esa hamma ko‘zlar bitta odamga qadalgan: Mohamed Salah. Misr terma jamoasi bosh murabbiyi Hossam Hassan Avstraliyaga qarshi hal qiluvchi uchrashuv arafasida yulduz hujumchisining holati borasida aniq javob bera olmadi. 34 yoshli forvard hamon son mushagidagi jarohatdan tiklanyapti.
Salah Eron bilan 1:1 hisobida tugagan o‘yinda jarohat olgandi. Aynan shu durang Misrni tarixda ilk bor pley-offga olib chiqqan bo‘lsa-da, yulduz futbolchi maydonni o‘yinning 33 daqiqasi qolganida tark etishga majbur bo‘ldi. Oradan bir necha kun o‘tib, u mashg‘ulotlarga qisman qaytdi, ammo to‘liq yuklama hali berilmadi.
Hassan xavfga bormaydi. U ertangi o‘yinda Salahni maydonga tushirish uchun bir shartni aniq qo‘ydi: to‘liq tayyorgarlik. U shunday dedi – agar 100 foizga ishonch bo‘lmasa, risk qilmaydi. Murabbiy yulduzining o‘ynashini xohlaydi, lekin uni zahiradan tushiradimi yoki asosiy tarkibga qo‘yadimi – hozircha noma’lum.
Salah hozirgi turnirda bir marta to‘p kiritishga ulgurdi. U guruh bosqichida Yangi Zelandiyaga qarshi 3:1 hisobida qozonilgan g‘alabada ikkinchi gol muallifi bo‘ldi. Shu o‘yinda Misr xarakter ko‘rsatdi, orqadan kelib g‘alaba qozondi va pley-off sari yo‘l ochdi. Endi esa eng katta o‘yin oldidan butun mamlakat Salahning sog‘lig‘i haqida o‘ylayapti.
Hossam Hassan uchun bu faqat tibbiy savol emas, balki taktik boshqotirma ham. U Salahni nafaqat yulduz, balki global miqyosda eng yaxshi futbolchilardan biri sifatida ko‘radi. Murabbiy uni maydonda to‘g‘ri joylashtirishga, uning texnik va taktik imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalanishga harakat qilayotganini aytdi. Hozirgacha bu ishladi – Salahdan kutilganidan ham ko‘proq foyda olayotganini ta’kidladi.
Avstraliya esa bu tarixiy uchrashuvda kuchli, jismoniy futbol taklif qiladi. Tony Popovic boshchiligidagi jamoa aynan shu jihati bilan mashhur. Hassan bundan cho‘chimaydi. U Afrika qit’asida baland bo‘yli, kuchli raqiblarga qarshi o‘ynash tajribasi yetarli ekanini eslatdi. Misr allaqachon Yangi Zelandiya, Belgiya va Eron bilan shunday kurashlardan o‘tgan.
Murabbiy baland bo‘y masalasini o‘tkir kinoya bilan yopdi: Diego Maradona ham, Lionel Messi ham eng baland futbolchilar emasdi. Bu futbol, regbi emas. Misr o‘zini aynan shunday o‘yinda sinab ko‘rmoqchi – texnika, tez fikrlash va intizom orqali.
Avstraliya esa o‘z tarixini yozishni istaydi. Popovic futbolchilarini ilk bor jahon chempionatida pley-off bosqichida g‘alaba qozonishga undamoqda. Ular uchun bu o‘yin – butun avlod orzusi. Agar g‘alaba qozonsalar, nafaqat Avstraliya futboli, balki butun turnir manzarasini o‘zgartirishi mumkin.
Messi, Mayami va kichik orolning ulkan orzusi
Mayamida esa ertaga haqiqiy ertak sahnaga chiqadi. Kichik Cape Verde terma jamoasi Lionel Messi boshchiligidagi Argentina bilan 1/8 final yo‘llanmasi uchun to‘qnash keladi. Bu juftlik – “Dovud va Jalut” qissasining zamonaviy talqini.
Cape Verde – jahon chempionatida pley-offga chiqqan eng kichik mamlakat. Atlantika okeanidagi orollar jamoasi kengaytirilgan 48 jamoali formatda bu yilgi turnirning eng romantik hikoyalaridan biriga aylandi. Ular Ispaniya bilan durang o‘ynadi, so‘ngra Urugvay va Saudiya Arabistonini ortda qoldirib, guruhdan chiqishga erishdi.
Endi esa qarshilarida amaldagi chempionlar. Argentina guruh bosqichini ishonch bilan bosib o‘tdi, Messi allaqachon olti marta raqib darvozasini ishg‘ol qildi. Hammasi qog‘ozda aniqdek: Janubiy Amerika giganti navbatdagi bosqichga yurish qiladi. Ammo maydonda faqat nomlar o‘ynamaydi.
Cape Verde bunga ishonmayapti ham. Ular bu yerga sovg‘a bilan kelgani yo‘q. Bosh murabbiy Bubista jamoasi o‘z o‘rnini halol mehnat bilan topganini ta’kidladi. Ular uchun bu uchrashuv – hayotdagi eng katta o‘yin. Lekin qo‘rquv yo‘q. Faqat zavq va imkoniyat.
Bubista futbolchilarini bir fikrga ishontirgan: bu bosqichdan o‘tishdan boshqa fikr yo‘q. Bosim bormi? Albatta. Lekin aynan shunday bosim ostida tarix yoziladi. Jamoa bu o‘yinni sovrin emas, imkoniyat sifatida ko‘ryapti.
Niderlandiyada tug‘ilgan yarim himoyachi Deroy Duarte ham shunga o‘xshash kayfiyatda. U Argentina bilan uchrashuvni mukofot, yangi imkoniyat sifatida qabul qilmoqda. Ularning shiori oddiy: maydonda borini berish, qolganini tabloga topshirish. Agar bu kichik orol Messi va uning jamoasini to‘xtata olsa, jahon chempionatlari tarixidagi eng katta sensatsiyalardan biri tug‘iladi.
Argentina ularni mensimay olmaydi. Bosh murabbiy Lionel Scaloni buni juda yaxshi tushunadi. U ertangi o‘yinda o‘zining 100-uchrashuvini boshqaradi va raqibning guruh bosqichida mag‘lub bo‘lmagani – jiddiy ogohlantirish ekanini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Cape Verde bu yerda tasodifan yo‘q. Demak, hurmat ham shunga yarasha bo‘ladi.
G‘olibni nima kutyapti? 1/8 finalda Avstraliya yoki Misr. Dallasdagi o‘yin natijasi Mayamidagi dramatik sahnaga bevosita ta’sir qiladi. Messi va Argentina yana bir bor chempionlik sari odimlamoqchi. Cape Verde esa ularning yo‘lini to‘sib, o‘z nomini futbol afsonalari qatoriga yozib qo‘ymoqchi.
Afrikaning og‘ir kuni va Gana zimmasidagi mas’uliyat
Bu orada Afrika qit’asi uchun pley-off bosqichi og‘ir kechmoqda. 1/16 finalga chiqqan to‘qqiz jamoaning beshtasi allaqon uyga qaytdi: Janubiy Afrika, Kot-d’Ivuar, Senegal, Kongo Demokratik Respublikasi va Jazoir turnir bilan xayrlashdi. Hozircha faqat Marokash 1/8 finalga yo‘l topdi.
Endi navbat Gana va Misrga keldi. Misr Avstraliyaga qarshi tarix yozishga urinayotgan bo‘lsa, Gana Kolumbiyaga qarshi Kansas Cityda maydonga tushadi. Bosh murabbiy Carlos Queiroz bu uchrashuvga oddiy o‘yin sifatida qaramayapti. U butun qit’a sha’ni haqida o‘ylayapti.
Queiroz Afrikaning bu bosqichdagi ko‘rsatkichini yaxshilash va’da bermadi, lekin bitta maqsadni aniq qo‘ydi: keyingi bosqichga o‘tadigan afrikaliklar sonini oshirish. Uningcha, bu – jamoaning zimmasidagi burch. Gana uchun bu nafaqat o‘z nomidan, balki butun qit’a nomidan maydonga chiqish demakdir.
Kun yakunida esa yana bir fakt qayd etildi: Jazoir Shveytsariyaga yutqazib, uyga qaytdi, Portugaliya va Ispaniya esa ishonch bilan 1/8 finalga yo‘l oldi. Toronto shahrida Portugaliya Xorvatiyani 2:1 hisobida dramatik o‘yinda taslim qildi, Ispaniya esa Avstriyani 3:0 hisobida mag‘lub etib, mag‘lubiyatsiz seriyasini 35 o‘yinga yetkazdi.
Endi savol bitta: bu sahnada keyingi bo‘lib kim tarix yozadi – Messi boshchiligidagi grandlar, kichik Cape Verde, tarixiy dovondan o‘tmoqchi bo‘lgan Misrmi yoki Afrikaning navbatdagi umidi Gana?
