Jason Wilcox: Manchester Unitedning yangi sport direktori
Manchester United hozir murakkab qayta qurish davrida. Transferlar, murabbiy tanlovi, klub falsafasi – hammasi qayta yozilmoqda. Shu sahnaning markazida esa ko‘pchilik muxlislar yaqindagina ismini eshitgan, lekin ichkaridagilar ancha vaqtdan beri hurmat qilib kelayotgan bir odam turibdi: Jason Wilcox.
Blackburndagi “aqlli” qanot
Boltonda tug‘ilgan Wilcox avvaliga oddiygina chap qanot futbolchisi sifatida ko‘rinardi. Blackburn Rovers akademiyasidan chiqqan yigit keyinroq klub tarixidagi eng yorqin davrlardan birining ajralmas qismiga aylandi. O‘n yil davomida birinchi jamoada 270 dan ortiq o‘yin, 1994-95 yilgi Premyer-liga chempionligi, Three Lions safida uchta o‘yin – bu oddiy karera emas.
O‘sha Blackburnni eslang: chapda Jason Wilcox, o‘ngda Stuart Ripley. Oldinda esa Alan Shearer va Chris Sutton. Qanotlardan kelayotgan uzatmalar, jarima maydoni ichidagi yirtqich hujumchilar. Colin Hendry haqli ravishda aytadi – aynan shu ta’minot Premyer-liga kubogini Ewood Parkka olib kelgan asosiy omillardan biri bo‘lgan.
Wilcox maydonda hech qachon eng shov-shuvli yulduz bo‘lmagan. Lekin u o‘yinni o‘qirdi, vaziyatni oldindan ko‘rardi, to‘g‘ri qaror tanlardi. Hendry uni “juda aqlli futbolchi” deb ta’riflaydi. Bu ta’rif bugun uning ish stolida, transfer fayllari va strategik rejalar orasida ayni ma’noda o‘z aksini topyapti.
Futboldan ketish, keyin yana qaytish
Wilcox 2006 yilda professional futboldan ketdi. Blackburndan keyingi yo‘li Leeds, Leicester, Blackpool orqali o‘tdi va keyin to‘xtadi. Ko‘pchilik sobiq futbolchilar singari, u ham bir muddat o‘z yo‘lini qidirdi. Hendry eslashicha, u yaxshi xususiy biznes bilan shug‘ullangan, futboldan butunlay uzilib ketmagandek, lekin maydondan ancha uzoqda yashagan.
Keyin esa burilish bo‘ldi. 2012 yilda Manchester City uni akademiya murabbiylari shtabiga taklif qildi. Tanish muhit, lekin butunlay boshqa rol. U erda Wilcox asta-sekin o‘sdi, murabbiylikdan rahbarlikka o‘tdi, akademiya boshlig‘igacha ko‘tarildi. Yigitchalikdagi “aqlli qanot” endi tizim qurayotgan, iste’dodlarni boshqarayotgan, struktura yaratadigan rahbarga aylandi.
Southampton buni ko‘rmay qolmadi. 2023 yil yanvarida uni St Mary’sga olib o‘tdi. U erda sport direktori sifatidagi obro‘si yanada mustahkamlandi. Klub murakkab sharoitda bo‘lsa ham, Wilcoxning ish uslubi, qaror qabul qilishdagi aniqligi va tizimli yondashuvi e’tibordan chetda qolmadi.
Old Trafforddagi yangi markaziy figura
2024 yil aprelida Manchester United sahnaga chiqdi. Avvaliga Wilcoxni texnik direktor sifatida olib keldi. Endi esa u Old Traffordda sport direktori maqomida ishlayapti. Bu lavozim bugungi kunda klubning har bir asosiy qarorida – maydondagi tarkibdan tortib, murabbiy tanlovigacha – markazda turadi.
55 yoshli Wilcox hozir murabbiylar shtabi va transfer bo‘limi o‘rtasidagi ko‘prik emas, balki asosiy filtrlardan biri. Ruben Amorimdan keyin Michael Carrickni bosh murabbiy sifatida tanlash jarayonida uning so‘zi og‘ir bo‘ldi. Endi esa u Old Trafforddagi transfer siyosatini shakllantirayotganlardan biri.
Bu lavozim yillar davomida tanqid ostida bo‘lib kelgan. “Direktorlar murabbiy ishiga aralashyapti”, “futbolchilarni murabbiy emas, ofis tanlayapti” degan gaplar doim bo‘lgan. Lekin futbol o‘zgardi. Hendry ham aynan shuni tan oladi: bugun rekruitment – alohida, to‘liq stavkali, juda murakkab kasb.
Futbolchi xaridida mikroskop ostidagi tafsilotlar
Hozir eng yuqori darajadagi klub futbolchining faqat texnikasini yoki tezligini o‘rganib qolmaydi. Uning tarbiyasi, ijtimoiy hayoti, xarakteri, bosimga munosabati, hatto o‘tmishdagi ayrim mayda detallar ham stol ustiga qo‘yiladi. Hendry buni tushunishini aytadi, lekin bir savolni ham ko‘taradi: bularning barchasi haqiqatan ham o‘sha futbolchining maydondagi sifatiga qanchalik ta’sir qiladi?
Baribir u bir narsada qat’iy: yakuniy tarkibni har shanba kuni tanlaydigan odam – murabbiy – o‘z jamoasiga kim kelishini belgilashda so‘zga ega bo‘lishi kerak. Budjet, ish haqi, moliyaviy qoidalar – bularning bari bor, klub to‘g‘ri boshqarilishi shart. Lekin “asosiy odam”, ya’ni bosh murabbiy, tarkibni shakllantirishda ta’sir o‘tkazishi lozim.
Wilcox aynan mana shu nozik chiziqda ishlayapti. Bir tomonda – klubning uzoq muddatli strategiyasi, byudjet, struktura. Ikkinchi tomonda – murabbiy istaklari, taktik reja, kiyinish xonasining ruhi. Bu ikki dunyoni to‘qnashmasdan, balki bir-birini to‘ldiradigan qilib bog‘lash – bugungi sport direktorining haqiqiy sinovi.
“Komik”dan qat’iy rahbarga
Hendryning esdaliklari Wilcox obraziga yana bir qavat qo‘shadi. U faqat tartibli, “ofis odami” emas. Blackburn davrida u kiyinish xonasining hazilkashi bo‘lgan. Ray Harford, Kenny Dalglish, Tony Parkeslarning parodiyalari, tezkor hazillari bilan hammani kuldirgan. Hendry ochiq aytadi: “Jason komik edi, rostini aytsam.”
Bu tafsilot bejiz emas. Futbolchilar xonasida hazil-mutoyiba bilan hurmatni birga olib yurish oson emas. Bu muvozanat keyinchalik rahbarlikka o‘tganda juda asqatadi. Kulgi bilan kirib, qat’iyat bilan qaror qabul qilish – Wilcoxni bugungi rolida samarali qilayotgan xususiyatlardan biri.
Manchester Unitedda u endi sahna ortidagi komik emas. U klubning kelajagini belgilovchi qarorlar uchun javobgar odam. Transferlar, murabbiy shtabi, akademiyadan birinchi jamoaga o‘tish yo‘li – hammasi uning stolidan o‘tadi.
Old Traffordda yorug‘liklar doim baland, bosim esa doim maksimal. Jason Wilcox esa qanotdagi aqlli yetakchidan futbol imperiyasining strategik me’moriga aylangan. Endi savol bitta: uning qarorlari Manchester Unitedni yana chempionlik sahnasiga qaytara oladimi?
