Jahon chempionati: stadion darvozalari ortidagi haqiqiy bayram
Jahon chempionati yakuniga yaqinlashar ekan, turnirning haqiqiy yuragi ko‘pincha stadion ichida emas, uning tashqarisida urdi. Qo‘riqlangan maydonlar ortida — ko‘cha burchaklarida, shahar markazlarida, bog‘larda va maydonchalarda — minglab muxlislar o‘z shovqin-suroni, umidi va alamidan turnirga alohida ohang berdi.
NPR tarmog‘iga qarashli radiostansiyalar fotomuxbirlari turli shaharlardagi tomosha zonalarini kezib chiqdi. Ularning kadrlari va o‘z ko‘zi bilan ko‘rganlari asosidagi qaydlari bir narsani aniq ko‘rsatadi: Jahon chempionati qisqa muddatga bo‘lsa-da, mahalliy hayotning o‘ziga xos bo‘lagiga aylandi.
Chula Vista’dan Gaylordgacha: sun’iy plyajdagi global sahna
Turnirning ilk kunlarida Kaliforniyadagi Chula Vista markazi to‘liq futbol qo‘liga o‘tdi. Taxminan 25 ming kishi yig‘ilgan tomosha zonasi shaharni bir kunda futbol maydoniga aylantirdi.
Shu fon oldida Gaylord kurorti deyarli sokin ko‘rinardi. Basseynda suzayotgan muxlislar suv ustida suzib yurib, o‘yin haqida bemalol suhbatlashar, ulkan ekran esa suv yuziga aks solardi. Fotomuxbir suvdan chiqib, ketishga chog‘langan payt orqasiga qaradi va to‘xtab qoldi: sun’iy plyaj, yarm dunyo narigidagi ikki terma jamoa, ekranga mixlangan yuzlar va San Diego FC hamda San Diego Wave FC uchun odatda asrab qo‘yiladigan ehtiros bilan baqirayotgan mahalliylar.
Bu manzara San Diego okrugiga xos noyob kadr edi. Global turnir — mahalliy hovuz bo‘yida, rezina shippaklar va palma soyasida.
St. Louis: Morgan Ford ko‘chasida ochilgan sahna
Iyunning issiq juma kuni, 12-sana. St. Louis janubidagi Amsterdam Tavern tashqarisida mingdan ortiq muxlis AQSh terma jamoasining Paraguayga qarshi ilk o‘yinini kutib turardi. Hammaga joy yetishi uchun hamkorlardan biri Morgan Ford Road’ning butun bir bo‘lagini yopib, ulkan ekran o‘rnatdi. Natijada shahar tarixidagi eng katta va eng jonli tomosha maydonlaridan biri yuzaga keldi.
Futbol St. Louis uchun begona emas. 1950-yilda Angliyani larzaga keltirgan AQSh terma jamoasida besh nafar mahalliy futbolchi bor edi. Bugungi sahna o‘sha ildizlarning davomidek tuyuldi: sport yana bir bor umumiy tilga, umumiy maydonga aylandi.
Ammo bu kecha kutilmagan burilishsiz o‘tmadi. O‘yin boshlangandan 10 daqiqa o‘tib, Amsterdam Tavern’da chiroq o‘chdi, tashqaridagi ulkan ekran qorong‘uga cho‘mdi. Bir zumda yuzlab odamlar mobil telefonlarga yopishdi. Shunda Connor McDonald va Cole Kline oddiy televizorni baland ko‘tarib, ko‘chadagi yuzlab muxlislar uchun yagona “ekran”ga aylantirdi.
Kichik televizor, katta jamoa. Kutilmagan uzilish — birdamlikka aylangan lahza.
San-Fransisko: quyosh tig‘ida Mexiko uchun soyasiz sadoqat
San-Fransiskodagi Mexiko – Janubiy Afrika o‘yinini kuzatish uchun tashkil etilgan tomosha maydoni bir tomonlama rangda edi: yashil va qizil. Mexiko muxlislari son jihatdan raqib tarafdorlarini ancha ortda qoldirdi.
Issiq kun, soyali joy kam. Shunda bir guruh muxlislar ijodkorlikni ishga soldi: kimdir stol ostiga kirib, kimdir adyollardan vaqtincha soyabon yasadi. Qulayroq divan, konditsionerli xona ularni kutib turgan bo‘lishi mumkin edi, lekin ular qolishni tanladi. Jamoa bilan birga, jamoatchilik bilan birga.
Bu qat’iyat, noqulaylikka qaramay qolish istagi — oddiy tomoshadan ko‘ra ko‘proq narsani anglatardi. Bu sadoqat edi.
Sietl sohilida: “¿Y si sí?” shiori ostidagi to‘lqin
Sietlning suv bo‘yidagi tomosha maydoni boshqa kunlardan keskin farq qildi. Bu yerda futbol natijadan ko‘ra ko‘proq narsa edi: jamiyat, faxr, o‘zini shu yerga mansub his qilish.
Mexiko uchun ovoz berayotgan minglab muxlislar uzoq masofalarni bosib o‘tib kelgan. Kimdir havoga ko‘tarilib, do‘stlarining qo‘lida “uchdi”, kimdir quyoshda yaltirab uchayotgan pivo tomchilariga chayildi, o‘nlab odamlar qo‘shiq aytib, raqsga tushib, bayroq hilpiratdi. Ko‘tarilgan shiorlar orasida eng ko‘zga tashlangani bitta savol edi: “¿Y si sí?” — “Agar uddalasak-chi?”
Bu so‘zlar Dr. Leslie Jimenez uchun oddiy shior emas, eslatma edi: imkoniyat avval ishonchdan boshlanadi. U uchun bu tomosha — bir savolning tirik javobi: yig‘ilsa, kelib ko‘rsa, ajdodlar xotirasi va kelajakdagi orzularni birga ko‘tarsa, nima bo‘ladi?
Sahna shu savolga javob bo‘lib turardi.
Ostin: birinchi tomosha, unutilmas bo‘yoqlar
Mexiko – Janubiy Afrika ochilish uchrashuvi tanaffusida Ostinda olti yoshli Nehemiah ota-onasi bilan aylanib yurardi. Uning yuzi onasinikiga moslab bo‘yalgan, ranglar bir xil, kayfiyat ham.
Fotomuxbir avval uzoqdan kadrga oldi, so‘ng yaqinlashib, ismini so‘radi. O‘yindan qay darajada hayajonda ekani haqida savol berilganda, bolaning ko‘zlari chaqnab ketdi. Shu lahza suratga muhrlandi.
Bu — uning birinchi Jahon chempionati tomosha zonasi tajribasi. Ostinda Mexiko jamoasi aniq favorit, yashil liboslar dengizi buni tasdiqlaydi. Ammo shu dengiz orasida Janubiy Afrika bayroqlari ham ko‘zga tashlanadi. Oxir-oqibat, g‘alaba ham, mag‘lubiyat ham birga nishonlanadi.
Futbolning yelkama-yelka turish fazilati shu yerda yaqqol seziladi.
Dallas markazida ko‘k rangli intizom
Dallas markazidagi bog‘ bir kunga Yaponiyaga aylandi. Ko‘k fonarlar shamolda tebranadi, muxlislar an’anaviy yapon kiyimlarini kiyib, jamoasini qo‘llab-quvvatlaydi. Maydon bo‘ylab navbatga turgan guruh esa bevosita Yaponiyadan uchib kelgan — maqsad bitta: terma jamoani qo‘llab-quvvatlash va Texas barbecue’ni tatib ko‘rish.
Hech qanday to‘siqlar, belgilangan yo‘laklar yo‘q. Shunga qaramay, muxlislar o‘zlari chiziq chizgandek, maydon bo‘ylab tartibli ilon izi bo‘lib oldinga siljiydi. Itarish yo‘q, navbatni “kesish” yo‘q.
Yapon muxlislarining o‘yinlardan keyin stadionlarni yig‘ishtirib ketishi allaqachon dunyoga tanilgan. Dallasdagi bu manzara ham o‘sha madaniyatning yana bir ko‘rinishi edi: tartib, hurmat, ozodalik.
Sietl: Misr va Belgiya muxlislari orasidagi ko‘rinmas ko‘prik
Sietldagi yana bir tomosha maydonida olomon deyarli to‘liq Misr terma jamoasiga ishongan. Belgiyani qo‘llab-quvvatlayotganlar esa bir necha kichik guruhlardan iborat xolos.
Shunga qaramay, havoda na nafrat, na keskinlik sezildi. Aksincha, kutish, umid va bir-birining his-tuyg‘usini tushunish kayfiyati hukmron edi. Fotomuxbir bir guruh do‘stlarni kuzatdi: ular orasida Qohirada tug‘ilib, hozir Lynnwoodda yashayotgan Mennatalla Namatalla va uning singlisi Hebatalla bor edi. Ular qo‘l ushlashgancha o‘yinni tomosha qiladi, ko‘zlari ekranga mixlangan.
Bu yerda har bir qichqiriq, har bir nafas olish bir xil ritmda eshitilardi. Raqib ranglar bo‘lsa-da, umumiy energiya bitta edi.
Oceanside: Frontwave Arena’da yashil-qizil kecha
Oceanside’dagi Frontwave Arena — odatda konsertlar, yopiq futbol va arena futboli uchun mo‘ljallangan qorong‘i, ulkan inshoot. 30-iyun, seshanba kuni u butunlay boshqa rangga kirdi: Mexiko terma jamoasining yashil-qizil liboslari arenani to‘ldirdi.
LED ekranlar Mexiko – Ekvador o‘yinini tomosha qilayotgan xavotirli yuzlarni yoritib turardi. Dastlabki daqiqalarda taranglik sezilar, har bir yo‘qotilgan to‘p zalni jimjitlikka cho‘mdirardi. Vaqt o‘tgan sayin kayfiyat o‘zgardi: pressing kuchaydi, o‘yin ochildi, tribuna ovozi balandlashdi.
Mexiko 2:0 hisobida g‘alaba qozongan payt zal portlab ketgandek bo‘ldi. Qarsaklar, hushtaklar, kulgu, quchoqlashuvlar. Fotomuxbirning nigohi olomondan ajralib chiqqan bitta muxlisga tushdi — u shunchaki sof baxt edi.
Bu g‘alaba faqat hisobdagi ikki gol emasdi. Bu — butun latino jamoasi uchun faxr, chidam va o‘z uyini topganlik tuyg‘usining bayrami edi. Shu kecha Mexiko o‘z maydonida o‘ynayotgandek his qilindi.
Apelsin to‘lqin: Niderlandiya armiyasi va “No era panel”
Niderlandiya muxlislari ko‘chani egallab, Dutch Orange Army’ga aylandi. Apelsin rangli ikki qavatli avtobus ortidan yurayotgan olomon to‘lqin bo‘lib oqardi. Fotomuxbir balandroq joy topish uchun beton guldon ustiga chiqdi — pastda esa to‘liq apelsin dengizi chapdan o‘ngga bir ritmda siljidi.
Olomon orasida o‘zini “Queen of Cheese” deb atagan muxlisa yog‘och tapochkada, boshdan-oyoq apelsin rangda yurardi. U sport va milliy g‘ururni quvonch bilan mujassam etgandek edi.
Bu yurish faqat niderlandiyaliklar bilan cheklanib qolmadi. Yapon muxlislari ularga qo‘shildi, Mexiko tarafdorlari esa apelsin rang futbolkalariga “No era panel” yozuvini tushirib kelgan — 2014-yilda Niderlandiya foydasiga belgilangan penalti atrofidagi mashhur bahsga ishora. Tarixdagi alamli epizod ham bu safar kulgi va hazilga aylanib, umumiy bayramga qo‘shildi.
Bitta ko‘cha, uch xil bayroq, bitta kayfiyat.
Santa Clara: uyga qaytayotgan, ammo charchamagan yuzlar
AQShning Bosniya va Gertsegovinaga qarshi o‘yinidan so‘ng Santa Clara’dagi stadion darvozalari ochildi, muxlislar oqimi sekin-asta tashqariga chiqa boshladi. Kechki yorug‘likda charchoq emas, aksincha, hanuz saqlanib qolgan hayajon sezilardi.
Fotomuxbirlar orasida Brenda va uning qizi Rome ajralib turdi: yuzlaridagi bir xil bo‘yoqlar, ko‘zlaridagi bir xil quvonch. Ularning kayfiyati stadion ichida ko‘rilgan ko‘plab manzaralarning yakuniy ifodasi edi.
Bu odamlar uchun bu kun faqat 90 daqiqalik o‘yin emasdi. Bu — Jahon chempionatini o‘z shahri, o‘z oilasi, o‘z do‘stlari bilan birga his qilish imkoniyati edi.
Boston: kiltlar, barabanlar va kutilmagan duet
Turnirning ochilish haftasida South Station minglab muxlislar bilan to‘ldi. Gillette Stadium sari yo‘l olganlarning aksariyati shotland muxlislari edi — kiltlar, barabanlar, terminalni to‘ldirgan qo‘shiqlar.
Shu payt kichikgina guruh sifatida haitilik muxlislar kirib keldi. Ular ham javoban o‘z shiorlarini, o‘z qo‘shiqlarini boshladi. Avvaliga bu ikki tarafning ovozli bellashuvi kabi ko‘rindi. Oradan ko‘p o‘tmay, ritmlar bir-birini topdi, qo‘shiqlar bir-biriga ulanib ketdi.
Shotland va Haiti muxlislari yonma-yon turib, birga baqira boshladi. Quchoqlashishlar, kulgu, suratga tushishlar. Tez orada maydonda raqib bo‘ladigan jamoalarning tarafdorlari shu yerda bir necha daqiqaga bitta jamoaga aylandi.
Jahon chempionati ko‘pincha final, gollar va yulduzlar bilan eslanadi. Ammo bu safar uning eng yorqin kadrlaridan ba’zilari stadion darvozalari ortida, oddiy ko‘chalar, bekatlar va hovuz bo‘ylarida tug‘ildi. Savol esa ochiq qoladi: keyingi turnirda ham shu darajada birga kulish va birga yig‘lashga tayyormizmi?
