Jack Charlton medali va meros solig‘i muammosi
1966 yilgi Jahon chempionati g‘olibligi — bu nafaqat tarix, bu avloddan-avlodga o‘tadigan xotira. Jack Charlton oilasi uchun esa u endi soliq hisob-kitoblari bilan chirmashib ketgan qimmatbaho bosh og‘rig‘iga aylangan.
Angliyaning o‘sha mashhur Wembley kechasida G‘arbiy Germaniyani 4:2 hisobida mag‘lub etgan tarkibning tayanch himoyachilaridan biri bo‘lgan Charlton olti yil avval, 85 yoshida vafot etdi. Uning o‘sha turnirdagi chempionlik medali hozirda bevasining, Pat Charltonning qo‘lida. Ammo oilaning bu yodgorlikni o‘zida saqlab qolish istagi ulkan meros solig‘i to‘lovi bilan to‘qnash kelmoqda.
200 ming funtlik “oltin bo‘lak”
John Charlton — Jackning o‘g‘li — RTÉ Sport’ga bergan intervyusida oilaning qanday bosim ostida qolayotganini ochiq aytib berdi. Gap shundaki, medalni rasmiy ravishda o‘z nomiga o‘tkazish uchun ularga qariyb 200 ming funt sterling meros solig‘i hisoblangan.
“Otam vafot etganida, onam va singlim bilan birga barcha hujjatlarni, investitsiyalarini yig‘ib, meros solig‘i qancha bo‘lishini hisoblayotgan edik,” deydi John. “Medalga kelganda esa, soliqchilar bu buyum uchun 200 ming funt atrofida to‘lov chiqardi, deyishdi.”
Tanlov esa keskin: bu summani marhumning mulki hisobidan to‘lash yoki Johnning o‘zi to‘lab, medalni rasmiy ravishda qabul qilib olish. Har ikkisi ham bir oilaviy relikviyani saqlab qolish uchun haddan tashqari qimmat narxdek tuyulmoqda.
Hukumat ham, soliqchilar ham javob bermayapti
John Charlton bu raqam qaerdan chiqqanini tushunish uchun izoh so‘ragan, ammo javob topish oson bo‘lmagan. Ularning hikoyasiga mahalliy jurnalist — Daily Mirror muxbiri Jeremy Armstrong ham qiziqib, masalani o‘rganishga kirishgan.
U avval hukumat bilan bog‘langan. Rasmiylar mas’uliyatni o‘z zimmasidan soqit qilgan. Keyin soliq idorasi bilan gaplashgan. Ular ham xuddi shunday javob bergan.
Natija? Har ikki tomon “bu bizning ishimiz emas” degan mazmunda javob qaytargan, ammo Charltonlar oilasi baribir aniq tushuntirish ololmagan.
Eng xavotirli tomoni — masala faqat bugungi 200 ming funt bilan tugamaydi. Johnning so‘zlariga ko‘ra, agar u bu summani to‘lab, medalni o‘z nomiga o‘tkazsa, keyin uni o‘g‘liga berganda yana xuddi shunday soliq chiqadi. Keyingi avlodda ham, undan keyin ham davom etadi.
“Beshinchi avlodga borib, umumiy hisobda soliqchilar taxminan bir million funt oladi,” deya hisob-kitob qiladi u.
Sotish niyati yo‘q, lekin tizim bosimi kuchli
Bu medal — ko‘pchilik futbol muxlislari uchun tarix, Charltonlar uchun esa oilaviy meros. John ochiq aytadi: sotish niyati yo‘q, hatto sobiq klubi Leeds United taklif bilan chiqsa ham.
“Medalni sotish fikri bizning xayolimizga ham kelmagan,” deydi u. “Soliq idorasi yoki hukumat: ‘Agar medalni sotsang, foyda ko‘rgansan, demak soliq to‘laysan’, desa — bu tushunarli. Chunki men undan daromad olayapman.”
Ammo uning e’tirozi boshqacha: oddiygina oila ichida saqlab qolish uchun, onasining mulkidan 200 ming funtlik soliq to‘lash — adolatsizdek tuyuladi.
Johnning aytishicha, bu voqeani eshitgan har kim buni ortiqcha talab deb hisoblayapti.
Bozor narxi va davlat talabi o‘rtasidagi ziddiyat
1966 yilgi chempionlar tarkibidagi boshqa futbolchilarning medallari allaqachon auksionlarda sotilgan. Alan Ball, Nobby Stiles, Gordon Banks kabi nomlarga tegishli medallar uchun 100 mingdan 200 ming funtgacha to‘langan. Ya’ni bozor narxi ham xuddi shu diapazonda.
Shu bois Johnni yana bir savol qiynaydi: agar medalni sotish haqida gap ham bo‘lmasa, qanday qilib soliqchilar bozor bahosiga teng raqamni meros solig‘i sifatida qo‘llamoqda?
“Bu meni hayratga soladi,” deydi u. “Hech qachon sotmoqchimiz, deb ishora qilmaganmiz, bunday fikr o‘ylaganimiz ham yo‘q. Biz faqat hukumatdan yoki soliq idorasidan mantiqli yondashuv kutyapmiz.”
U bugungi bahsni keskinroq taqqoslash bilan yakunlaydi: “Bugun kimdir shunday dedi — Angliyada Queen vafot etganda, Prince Charles crown jewels uchun soliq to‘laganmi?”
Savol keskin. Ammo u futbol tarixining eng qimmat medallaridan biri tevaragida aylanayotgan bahsni aniq ifodalaydi: millat faxri bo‘lgan yodgorlik — xususiy oilaning mulkimi yoki davlat ko‘zi tushgan moliyaviy aktivmi?
Jack Charlton medali hozircha oilada. Ammo bu bahs qanday tugashi — nafaqat Charltonlar, balki butun futbol merosi uchun muhim sinov bo‘lib qolmaydimi?
