Irlandiya futbolining yagona taqvimi rejasi bekor qilindi
Gianni Infantino atrofidagi siyosiy tuman hali tarqalmagan bir paytda, o‘tgan juma kuni FAI o‘zini odatdagidek balandparvoz bayonot bilan sahnaga chiqardi. Matnning yuqori qismida “Irlandiya futboli rivojini yanada jadallashtirish uchun asosiy ustuvor yo‘nalishlar” haqida gap ketadi, eski ishlarni yangilik sifatida qayta o‘rashadi. Asl xabar esa o‘rtalarda, korporativ iboralar orasiga yashiringan edi.
Irlandiya futbolining barcha darajalarini yagona taqvimga o‘tkazish rejasi bekor qilindi.
Abbotstown tilida aytganda, “strategik rejalashtirish jarayonidan so‘ng Aligned Football Calendar qayta ustuvorlashtirildi va Football Pathways Plan hamda FAI’ning 2026–2029 yillarga mo‘ljallangan Strategik rejasi doirasida endi bajarilishi lozim bo‘lgan natija sifatida ko‘rib chiqilmaydi”.
Rahbariyat uchun bunday aylantirib gapirish hashamatga o‘xshash. Futbol murabbiyi esa futbolchini tarkibdan chiqarib, uni shunchaki “qayta ustuvorlashtirdik”, deb ayta olmaydi. Shunga qaramay, Irlandiyaning ko‘plab “route-one” murabbiylari FAI bu siyosiy to‘pni qanday tepib yuborganini, hech bo‘lmaganda, rostgo‘ylik sifatida qadrlashi mumkin.
Bir rejaning tug‘ilishi va o‘limi
Keling, qisqacha ortga qaytaylik. Football Pathways Plan — bu sobiq direktor Marc Canhamning bosh loyihasi edi. U Stephen Kenny o‘rniga murabbiy qidirish bo‘yicha deyarli epik safar bilan esda qolgan, Premier League va ingliz futbolidan chiroyli rezyume ko‘tarib kelgan odam.
FAI bu reja 11 ming soatlik maslahatlashuv natijasi ekanini aytdi. Mamlakat bo‘ylab o‘tkazilgan roadshowlar, yig‘ilishlar, tinglovlar. Qog‘ozda hammasi go‘zal.
Ammo ildizlarda ishlayotganlar hammasini boshqacha ko‘rdi. Corkdagi bir uchrashuvda Canhamdan silos haqida biror narsa biladimi, deb so‘rashgani esda. Bu shunchaki hazil emas edi, balki uning rejasining markazida aynan “silos mavsumi” turardi.
Canham yakuniy rejada butun futbol taqvimini yozgi mavsumga ko‘chirishni taklif qildi. Irlandiya UEFA’ning 55 a’zo assotsiatsiyasi ichida o‘yinning turli darajalari turli taqvim bo‘yicha o‘ynaladigan yagona mamlakat. Taklif oddiy edi: 2028 yilga borib hamma League of Ireland taqvimiga moslashishi kerak.
Asosiy dalil ancha sodda: irland futboli o‘z salohiyatidan foydalana olmayapti. Bolalar yiliga o‘rtacha atigi 30 hafta futbol o‘ynaydi. Qolgan vaqt? Qorong‘u, nam, yaroqsiz maydonlar. Qishda yomg‘ir maydonlarni yuvib ketadi, o‘yinlar bekor bo‘ladi. Demak, quyosh chiqqanda ko‘proq o‘ynash kerak, to‘g‘rimi?
Yo‘q.
Qarshilik va ortga chekinish
Yagona taqvim g‘oyasi ba’zi grassroots ligalardan keskin qarshilikka uchradi. Ular yetarli darajada maslahatlashuv bo‘lmaganini aytishdi. FAI kengashi Canham rejasini bir ovozdan ma’qulladi, lekin baribir mandatsiz qadam tashlashni istamadi va reja, shu jumladan, taqvimni moslashtirish masalasini ham Bosh Assambleyadagi ovozga qo‘ydi.
Reja arang o‘tdi. Kichik farq bilan. Ko‘pchilik bu natijani professional blok, xususan League of Ireland qanoti intizomli tarzda ovoz bergani bilan izohladi. Baribir ovoz — ovoz. FAI prezidenti Paul Cooke bu kunni “Irlandiya futbolining yuzini o‘zgartiradigan” lahza sifatida ta’riflagan edi.
Ammo qo‘zg‘olon to‘xtamadi. Ba’zi saylangan direktorlar jaket ichida o‘tirib, o‘rinlarida bezovta qimirlashga majbur bo‘lishdi. Canham o‘tgan yil aprelida ketdi va endi hech qachon grassroots futbolida ishlamasligini aytib ketdi.
Shundan so‘ng FAI ligalarga taqvimni o‘zgartirishni ikki yilga kechiktirish uchun ariza berish imkonini berdi. Uning o‘rnini egallagan John Martin bu yilgi ilk matbuot uchrashuvida hech narsani majburan tatbiq etmasligini aniq aytdi. O‘tgan hafta esa reja rasman ko‘mildi.
Yozgi futbolga qarshi qo‘rquvlar
Yagona taqvimga qarshi chiqishlarning bir qismi halol tashvishlardan tug‘ilgan. Eng ko‘p tilga olingan xavotir: o‘yinchilarni Gaelic games qo‘liga topshirib qo‘yish.
Bu qo‘rquv mahalliy klub va tashkilotlar o‘rtasidagi normal hamkorlik bilan yumshatilishi mumkin edi. Axir FAIga qarashli 69 ligadan 22 tasi allaqachon yozgi taqvim bo‘yicha o‘ynab kelardi, osmon esa qulab tushgani yo‘q. Yozgi ta’til davriga moslashish uchun liga to‘xtatib turish, alternativ turnirlar o‘tkazish imkoniyati ham bor edi. Og‘riqli davr bo‘lishi mumkin edi, lekin ko‘proq o‘yin amaliyoti uchun bunga arziydi.
Yana bir e’tiroz — maktab yili bilan birga qaytadigan “qadimiy” futbol ritmini buzish. Bu esa unutilgan bir haqiqatni chetga suradi: hozirgi qishki ligalarning ayrimlari bir paytlar GAA “Ban”ni tugatishidan avval yozda o‘tkazilgan.
Bir paytlar irland futboli o‘z muammolarini GAA orqali kelayotgan “madaniy imperializm” bilan izohlashni yaxshi ko‘rardi. Endi esa o‘zining qoloq holati uchun javobgarlikni o‘zi zimmasiga olishi kerak.
FAI ichidagi bo‘linishlar
Yagona taqvimni cho‘ktirgan narsa — FAI ichidagi eskidan qolgan fraksiyachilik. Bu safar oilaning havaskor tomoni “bular League of Ireland tarafidan bosilgan reja” deb baqirdi.
Masalan, Leinster FA FAI kengashiga “noto‘g‘ri ovoz berish tartibi”ni qoralab xat yozdi. Ularning fikricha, qarorni o‘ziga deyarli ta’siri bo‘lmaydigan LOI qanoti o‘tkazib yuborgan. Qiziq tomoni shundaki, ularning FAI kengashidagi saylangan vakili aynan shu rejani qo‘llab-quvvatlagan edi.
Kimning haq, kimning nohaqligidan qat’i nazar, bu voqea FAI uchun sharmandali bo‘ldi. Ular buyurtma berib, pul sarflab, bir ovozdan ma’qullagan va a’zolardan rasmiy mandat olgan rejaning asosiy tavsiyasidan voz kechdi. Bu hanuz o‘zi bilan kelisha olmaydigan tashkilot.
Bundan ham kattaroq zarba — Bosh Assambleya ovoz berish mexanizmining obro‘siga tushdi. Yaqinda bu mexanizm FAI’ning Isroilga qarshi o‘yinlarni boykot qilmaslik qaroriga “butun irland futboli rozilik berdi” degan dalil sifatida ko‘rsatildi. Endi esa xuddi shu tizim orqali qabul qilingan yirik islohot qog‘ozda qolib ketdi.
Yomg‘ir oynasiga qarab o‘tiradigan bolalar
Endi esa eng oddiy, eng jonli manzaraga qaytaylik. Kelayotgan qish. Dam olish kunlari. Bolalar.
Ular deraza yonida o‘tirishadi. Tashqarida yomg‘ir oynaga uriladi, maydon esa suvga to‘lib, yopiq. O‘yin bekor. To‘p jim.
Mana shuni FAI “ularning manfaatlari yo‘lida qilingan qaror” deb hisoblaydi. Hech kim o‘ynamagan ma’qul, faqat bir qismi boshqa sportni tanlab ketish xavfi bo‘lmasin.
Savol esa ochiq qoladi: Irlandiya futboli qachongacha o‘z ichidagi urushlar sabab bolalarga qo‘shimcha 10-15 hafta futbolni ravo ko‘rmaydi?
