Infantino orqaga chekindi: FIFA ichidagi mojaro yopildi
Futbol siyosatidagi eng keskin to‘qnashuvlardan biri hozircha yakunlandi. FIFA prezidenti Gianni Infantino jahon bo‘ylab keskin norozilik va bosimlar fonida o‘zining bahsli FIFA Forward Enterprise (FFE) loyihasini rasman qaytarib oldi.
Bu shunchaki texnik qaror emas. Bu — butun futbol tizimiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan kurashda orqaga chekinish.
Xususiy pul — jahon chempionati — global bo‘linish
Infantino rejasi oddiy ko‘rinardi, ammo juda xavfli edi: Jahon chempionati daromadining bir qismini xususiy investorlarga ochish, o‘rniga esa har bir FIFA a’zo assotsiatsiyasiga qo‘shimcha kapital quyish.
Xabarlar bo‘yicha, investitsiya guruhiga AQSh prezidenti Donald Trump kuyovi Jared Kushnerning ukasi Jason Kushner boshchilik qilishi kutilayotgandi. Bu esa loyihani nafaqat sport, balki siyosiy maydonga ham olib chiqdi.
Reja rasmiylashtirilmasidan oldin ham tanqidlar yog‘ila boshladi. Futbol olamida asosiy savol bitta edi: Jahon chempionati kabi global boylikni xususiy manfaatlar qo‘liga topshirish qanchalik to‘g‘ri?
UEFA baykoti, konfederatsiyalar bosimi va ichki isyon
Bosim eng avvalo Yevropadan keldi. UEFA barcha a’zolari bilan birgalikda keskin pozitsiya bildirdi: agar loyiha o‘tsa, ular FIFA homiyligidagi barcha musobaqalarni, jumladan erkaklar va ayollar Jahon chempionatlarini boykot qiladi.
Bu tahdid shunchaki bayonot emasdi. Yevropa futboli — jahon futbol iqtisodiyotining yuragi. UEFA ortidan CONCACAF va Osiyo futbol konfederatsiyasi (AFC) ham norozilik kayfiyatini ochiq qo‘llab-quvvatladi. Global front shakllanib bo‘lgandi.
Eng qizig‘i, Infantino qarshi kayfiyatni faqat tashqaridan emas, FIFA ichkarisidan ham ko‘rdi. Maslahatchisi, sobiq US Soccer prezidenti Carlos Cordeiro iste’foga chiqdi. FIFA COO lavozimidagi Kevin Lamour esa o‘z rahbaridan “aldanganini” aytib, ochiq bayonot berdi.
Bu allaqachon shaxsiy obro‘ va hokimiyat uchun kurashga aylangan edi.
Bir sahifalik bayonot — katta burilish
Juma kuni kechqurun FIFA qisqa, ammo mazmunli hujjat tarqatdi: “Statement attributable to the FIFA President”. Rasmiy ohang, ammo ichida katta orqaga chekinish bor edi.
Infantino o‘z bayonotida FIFA Forward Enterprise loyihasini aslida a’zo assotsiatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash, ayniqsa yordamga eng ko‘p muhtoj mamlakatlarda futbolni kuchaytirish uchun mo‘ljallanganini ta’kidladi. U bu ish faqat a’zolarning ko‘pchilik qo‘llovi bilan, FIFA Kengashi, konfederatsiyalar va boshqa manfaatdor tomonlar bilan maslahatlashgan holda amalga oshirilishi kerakligini eslatdi.
Ammo keyingi jumla hammasini o‘zgartirdi. U “barcha fikrlarni sinchiklab tinglaganini” aytar ekan, loyiha futbolni birlashtirish o‘rniga “chuqur bo‘linishlar” keltirib chiqarganini tan oldi. Maqsad — birlashtirish edi, natija — qarama-qarshilik.
Shundan so‘ng u aniq hukm chiqardi: bu taklif endi oldinga siljmaydi.
“Birlashtirish va yaxshilash” shiori sinovda
Infantino bayonotida yana bir bor o‘z shiorini takrorladi: “Bizning maqsadimiz har doim — va bundan keyin ham — birlashtirish va yaxshilash bo‘ladi”.
Bu gaplar qog‘ozda chiroyli ko‘rinadi. Ammo so‘nggi haftalar FIFA ichidagi chuqur ishonchsizlikni, futbol siyosatidagi keskin chiziqlarni fosh qilib bo‘ldi. UEFA baykot tahdidi, konfederatsiyalar bosimi, yuqori lavozimli hamkorlarning iste’fosi — bularning bari bu safar FIFA prezidentining siyosiy kapitali yetarli bo‘lmaganini ko‘rsatdi.
Endi nima bo‘ladi?
Infantino “endi barcha manfaatdor tomonlarni yaqin kunlar va haftalarda yana bir stol atrofida jamlash” niyatini bildirdi. Maqsad o‘sha — futbolni hamma yerda o‘stirish, ayniqsa eng ko‘p yordamga muhtoj hududlarda.
Ammo savol ochiq qoladi: bu uchrashuvlar haqiqiy muloqot bo‘ladimi yoki navbatdagi siyosiy manevrmi?
FIFA hozircha FFE loyihasini yopdi. Lekin Jahon chempionati atrofidagi pul, ta’sir va hokimiyat uchun kurash to‘xtadimi? Shu savol yangi davrni belgilab beradi.
